Legalzone gửi đến bạn đọc bài viết về Phát hành tiền là gì? Quy định pháp luật về phát hành tiền.
Trong nền kinh tế thị trường, tiền tệ đóng vai trò là huyết mạch của quá trình lưu thông hàng hóa và dịch vụ. Việc hiểu rõ khái niệm phát hành tiền cũng như các quy định pháp lý liên quan đến chủ thể, nguyên tắc phát hành là vô cùng quan trọng để nắm bắt sự vận hành của chính sách tiền tệ quốc gia.
Tiền được hiểu là vật ngang giá chung dùng để trao đổi hàng hóa và dịch vụ. Tiền có giá trị nhờ sự chấp nhận rộng rãi trong xã hội, do Nhà nước phát hành và được bảo đảm giá trị bởi các tài sản dự trữ như vàng, kim loại quý, ngoại tệ hoặc các công cụ nợ như trái phiếu.
Phát hành tiền là quá trình cung ứng tiền vào lưu thông để làm phương tiện thanh toán. Nguồn cung tiền của một quốc gia thường được hình thành từ hai nguồn chính:
Khi việc cung ứng tiền vào lưu thông vượt quá nhu cầu thực tế của nền kinh tế, tình trạng lạm phát sẽ xảy ra. Do đó, cơ quan được Nhà nước giao nhiệm vụ phát hành tiền có trách nhiệm tính toán lượng tiền cần thiết cho lưu thông trong từng thời kỳ nhằm đảm bảo ổn định kinh tế vĩ mô.
Để điều tiết lượng tiền trong nền kinh tế, việc phát hành tiền được thực hiện qua các kênh chính sau:
Tại Việt Nam, quyền phát hành tiền được quy định chặt chẽ nhằm đảm bảo tính thống nhất và độc quyền của Nhà nước. Theo các quy định pháp luật về Ngân hàng Nhà nước (NHNN) qua các thời kỳ, cụ thể là CĂN CỨ PHÁP LUẬT tại Điều 17 Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam năm 2010:
Điều này đồng nghĩa với việc bất kỳ loại tiền nào không do Ngân hàng Nhà nước phát hành đều không có giá trị pháp lý trong lưu thông tại Việt Nam. Vai trò của Ngân hàng Nhà nước không chỉ dừng lại ở việc độc quyền phát lập tiền tệ mà còn bao gồm quản lý, điều tiết lượng cung tiền và thực hiện chính sách tiền tệ để bảo đảm ổn định giá trị đồng nội tệ.
Việc phát hành tiền phải tuân thủ các nguyên tắc nghiêm ngặt nhằm tránh rủi ro lạm phát và mất giá đồng tiền. Có hai nguyên tắc cốt lõi cần lưu ý:
Khối lượng giấy bạc ngân hàng phát hành vào lưu thông phải được đảm bảo bằng các nguồn lực dự trữ hiện có để tránh tình trạng in tiền bừa bãi. Việc duy trì sự đảm bảo này thường theo các hình thức:
Trong bối cảnh hiện đại, khi vai trò của vàng dần được thay thế bởi các loại tiền ký hiệu, việc phát hành tiền phải dựa trên cơ sở giá trị hàng hóa và nhu cầu thực tế của nền kinh tế. Nguyên tắc này thường áp dụng phương trình trao đổi của Fisher để tính toán lượng tiền cần thiết:
M.V = P.Y
Trong đó: M là khối lượng tiền cần tạo ra; P là mức giá cả bình quân; Y là tổng sản lượng và V là tốc độ vòng quay tiền tệ. Từ đó, Ngân hàng Trung ương có thể dự tính nhu cầu tiền dựa trên các biến số về mức biến động giá dự tính (P), tỷ lệ tăng trưởng thực tế (Q) và sự biến động của tốc độ lưu thông tiền tệ (V).
Việc điều hành lượng cung tiền này giúp Ngân hàng Nhà nước chủ động trong việc cho các tổ chức tín dụng vay ngắn hạn dưới hình thức tái cấp vốn, chiết khấu hoặc tái chiết khấu các chứng từ có giá, nhằm đáp ứng nhu cầu tín dụng của nền kinh tế một cách bền vững.
