Tại các kỳ họp của Quốc hội Khóa XIV, nhiều văn bản luật quan trọng đã được thông qua và chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01/07/2020. Việc cập nhật các thay đổi này là cần thiết để đảm bảo tính tuân thủ pháp luật trong các hoạt động kinh tế, xã hội và quản lý nhà nước. Dưới đây là tóm tắt nội dung trọng tâm của các đạo luật có hiệu lực từ thời điểm nêu trên.
1. Luật Quản lý thuế 2019
Luật Quản lý thuế 2019 mang đến những thay đổi đáng kể nhằm đơn giản hóa thủ tục hành chính và tăng cường tính minh bạch trong quản lý ngân sách. Một số điểm mới nổi bật bao gồm:
- Nghĩa vụ đăng ký thuế: Người nộp thuế phải thực hiện đăng ký thuế và được cơ quan thuế cấp mã số thuế trước khi bắt đầu hoạt động sản xuất, kinh doanh hoặc khi phát sinh nghĩa vụ với ngân sách nhà nước. Quy định này bãi bỏ thời hạn 10 ngày làm việc như quy định cũ.
- Rút ngắn thời gian cấp giấy chứng nhận: Thời hạn cấp giấy chứng nhận đăng ký thuế được rút ngắn xuống còn 03 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ (thay vì 10 ngày). Trường hợp cấp lại do mất, rách, cháy... thời hạn là 02 ngày làm việc (thay vì 05 ngày).
- Các quy định khác: Luật hóa các quy định về hóa đơn điện tử; kéo dài thời hạn nộp hồ sơ quyết toán thuế thu nhập cá nhân và bổ sung thêm các trường hợp được gia hạn nộp thuế.
2. Luật Kiểm toán nhà nước sửa đổi 2019
Luật này tập trung vào việc nâng cao chất lượng kiểm toán và mở rộng phạm vi trách nhiệm của các bên liên quan, tương tự như cách thức triển khai các chính sách pháp luật nổi bật khác trong giai đoạn này. Cụ thể:
- Mở rộng đối tượng liên quan: Bổ sung khái niệm cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan đến hoạt động kiểm toán là những bên được xác định trong quá trình kiểm toán có liên quan đến việc quản lý, sử dụng tài chính công và tài sản công.
- Tăng cường quyền hạn và nhiệm vụ: Kiểm toán nhà nước được giao thực hiện nhiệm vụ phòng, chống tham nhũng theo Luật Phòng, chống tham nhũng và thực hiện xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kiểm toán.
- Kiểm soát chất lượng: Quy định về việc kiểm soát chất lượng kiểm toán nhằm đảm bảo mọi hoạt động đều được soi xét chặt chẽ dưới sự điều hành của Tổng Kiểm toán nhà nước.
- Quyền khiếu kiện: Đơn vị được kiểm toán có quyền khởi kiện các quyết định giải quyết khiếu nại trong hoạt động kiểm toán theo quy định của Luật Tố tụng hành chính. Nếu cần tìm hiểu thêm về trình tự này, người dân có thể tham khảo thủ tục khởi kiện vụ án hành chính theo quy định pháp luật.
3. Luật Bảo vệ bí mật nhà nước 2018
Luật này thiết lập khung pháp lý chặt chẽ để bảo vệ các thông tin quan trọng của quốc gia, bao gồm:
- Phạm vi thông tin: Xác định rõ danh mục bí mật nhà nước theo từng lĩnh vực như Giáo dục và Đào quyết (đề thi, đáp án quốc gia), Y tế và Dân số (thông tin bảo vệ sức khỏe lãnh đạo cấp cao, dữ liệu điều tra dân số...).
- Thời hạn bảo vệ: Quy định cụ thể thời gian bảo vệ bí mật nhà nước gồm: 30 năm đối với độ Tuyệt mật; 20 năm đối với độ Tối mật; và 10 năm đối với độ Mật.
- Giải mật thông tin: Thông tin được giải mật khi hết thời hạn bảo vệ, hoặc khi đáp ứng yêu cầu thực tiễn về phát triển kinh tế - xã hội, hội nhập quốc tế, hoặc khi không còn nằm trong danh mục bí mật nhà nước.
4. Luật Dân quân tự vệ 2019
Luật mới thay đổi cấu trúc lực lượng và bổ sung các chính sách nhân văn cho người tham gia:
- Cơ cấu thành phần: Loại bỏ sự phân chia giữa dân quân tự vệ nòng cốt và rộng rãi; bổ sung thêm lực lượng dân quân tự vệ thường trực và dân quân tự vệ biển.
- Chế độ tạm hoãn nghĩa vụ: Bổ sung các trường hợp được tạm hoãn thực hiện nghĩa vụ như: Nam giới một mình nuôi con dưới 36 tháng tuổi; vợ/chồng hoặc con của thương, bệnh binh (suy giảm khả năng lao động từ 61% đến 80%); người đang lao động, học tập tại nước ngoài.
5. Luật Cán bộ, công chức và Luật Viên chức sửa đổi 201 tương ứng
Các sửa đổi nhằm tinh gọn bộ máy và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, viên chức:
- Chế độ hợp đồng: Hợp đồng làm việc không xác định thời hạn chỉ áp dụng cho: Viên chức tuyển dụng trước 01/7/2020; Cán bộ, công chức chuyển sang làm viên chức theo quy định; và người làm việc tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn. Thời hạn hợp đồng xác định thời hạn được kéo dài lên đến 60 tháng.
- Tuyển dụng công chức: Bổ sung đối tượng xét tuyển gồm sinh viên tốt nghiệp xuất sắc, nhà khoa học trẻ tài năng và người học theo chế chế độ cử tuyển sau khi về công tác tại địa phương.
- Kỷ luật: Hình thức kỷ luật hạ bậc lương chỉ áp dụng đối với công chức không giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý.
6. Luật Giáo dục 2019
Luật tập trung vào việc chuẩn hóa đội ngũ giáo viên và hỗ trợ đào tạo:
- Chuẩn trình độ đào tạo: Giáo viên mầm non phải có bằng cao đẳng sư phạm trở lên; giáo viên các cấp tiểu học, THCS, THPT phải có bằng cử nhân thuộc ngành đào tạo giáo viên hoặc bằng cử nhân chuyên ngành phù hợp kèm chứng chỉ nghiệp vụ sư phạm.
- Chính sách hỗ trợ: Sinh viên sư phạm được hỗ trợ học phí và chi phí sinh hoạt. Tuy nhiên, cần lưu ý nghĩa vụ hoàn trả nếu sau 2 năm tốt nghiệp không công tác trong ngành giáo dục hoặc không đủ thời gian quy định theo luật.
7. Luật Nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh, cư trú của người nước ngoài tại Việt Nam sửa đổi 2019
Luật này điều chỉnh các hoạt động di trú và quản lý thị thực:
- Chuyển đổi mục đích thị thực: Hạn chế việc chuyển đổi mục đích thị thực, trừ 4 trường hợp đặc biệt (nhà đầu tư, quan hệ thân nhân, có giấy phép lao động hoặc nhập cảnh bằng thị thực điện tử kèm giấy phép lao động).
- Ký hiệu thị thực mới: Bổ sung các ký hiệu như LS, ĐT1, ĐT2, ĐT3, ĐT4, DN1, DN2, LĐ1, LĐ2 để phân loại rõ ràng hơn.
- Thị thực điện tử (e-Visa): Luật hóa quy định về thị thực điện tử ký hiệu EV, có giá trị một lần và thời hạn không quá 30 ngày, yêu cầu người sử dụng phải qua các cửa khẩu quốc tế theo quy định của Chính phủ.
8. Luật Tổ chức Chính phủ và Luật Tổ chức chính quyền địa phương sửa đổi 2019
Một thay đổi quan trọng trong hoạt động điều hành là việc điều chỉnh khái niệm họp tại các cơ quan nhà nước. Theo đó, không còn sử dụng khái niệm "họp bất thường" đối với hoạt động của Chính phủ, Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân; thay vào đó sẽ được thực hiện dưới hình thức họp chuyên đề hoặc họp để giải quyết các công việc phát sinh đột xuất.
Xem thêm các chủ đề khác
