Án lệ số 17/2018/AL được Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao thông qua ngày 17 tháng 10 năm 2018 và được công bố theo Quyết định
Án lệ số 17/2018/AL được Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao thông qua ngày 17 tháng 10 năm 2018 và được công bố theo Quyết định số 269/QĐ-CA ngày 06 tháng 11 năm 2018 của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao. Nội dung án lệ này tập trung làm rõ tình tiết “Có tính chất côn đồ” trong tội “Giết người” khi có sự tham gia của đồng phạm.
Án lệ được hình thành từ Quyết định giám đốc thẩm số 07/2018/HS-GĐT ngày 20-3-2018 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao liên quan đến vụ án “Giết người” đối với bị cáo Nguyễn Văn H. Nội dung trọng tâm nằm tại đoạn 1 phần “Nhận định của Tòa án”.
Trong một vụ án có đồng phạm, xuất phát từ những mâu thu động nhỏ trong sinh hoạt, các đối tượng đã rủ nhau thực hiện hành vi đánh "dằn mặt" bị hại. Trong quá trình thực hiện tội phạm, người thực hành đã sử dụng mã tấu chém liên tiếp vào các vùng trọng yếu như đầu, mặt, chân, tay của bị hại; việc bị hại không tử vong là nằm ngoài ý muốn chủ quan của người thực hành. Đối với người xúi giục, mặc dù không có mặt tại thời điểm người thực hành trực tiếp ra tay và không biết trước việc sử dụng hung khí nguy hiểm chém vào các vùng trọng yếu, nhưng người này đã thể hiện thái độ để mặc cho hậu quả xảy ra.
Dựa trên tình huống nêu trên, cơ quan xét xử xác định:
Án lệ này dựa trên việc áp dụng các quy định của Bộ luật Hình sự năm 1999 (vốn đang có hiệu lực tại thời điểm xét xử vụ án), cụ thể:
Sự việc bắt nguồn từ mâu thuẫn sinh hoạt giữa các con của ông Dương Quang Q và nhóm của ông Dương Quang H, Nguyễn Văn H vào tháng 01/2015. Sau khi biết tin bố vợ bị đánh, Nguyễn Văn H đã báo cho Trần Quang V. Biết tin, V cùng Phạm Nhật T chuẩn bị mã tấu và lên kế hoạch trả đũa.
Tại một quán nhậu, sau khi nghe H kể về tình trạng thương tích của ông H, V và T đã bàn bạc việc đi đánh người. Mặc dù H có nói ý định "đánh dằn mặt thôi", nhưng hành vi này đã tạo điều kiện tâm lý cho các đối tượng thực hiện tội phạm. Sau đó, V dùng mã tấu chém liên tiếp vào nhiều vùng cơ thể ông Q khiến nạn nhân ngã gục. Sau khi gây án, V còn gọi điện thông báo tình trạng thương tích cho H và nhờ người khác cất giấu hung khí.
Kết quả giám định pháp y cho thấy tỷ lệ tổn thương cơ thể của ông Q lên đến 51%, với nhiều vết thương nghiêm trọng ở vùng đầu, mặt và bàn tay. Tại phiên tòa sơ thẩm, bị cáo Nguyễn Văn H bị xử phạt 07 năm tù về tội “Giết người”. Tuy nhiên, sau đó tại cấp phúc thẩm, tội danh đã được xem xét lại thành tội “Cố ý gây thương tích”. Trước tình hình phức tạp về việc áp dụng pháp luật trong các vụ án đồng phạm, việc nghiên cứu kỹ các 04 chính sách pháp luật nổi bật có hiệu lực từ cuối tháng 05/2019 và các án lệ tương tự là rất cần thiết để đảm bảo tính thống nhất.
Trong quá trình giải quyết tranh chấp dân sự hoặc hình sự liên quan đến tài sản, nếu gặp các tình huống như đã trả tiền mua đất nhưng bị lật lọng vì không có văn bản mua bán, người dân cần đối chiếu kỹ các tình tiết về ý chí và hành vi của các bên tương tự như cách phân định giữa "người thực hành" và "người xúi giục" trong Án lệ 17 này.
Tòa án nhận định rằng, Nguyễn Văn H không chỉ là người cung cấp thông tin về địa chỉ, đặc điểm nhận dạng của nạn nhân mà còn là người củng cố ý chí phạm tội cho V và T bằng cách kể về thương tích của ông H. Việc H biết các đối tượng bàn bạc kế hoạch nhưng không ngăn cản, thậm chí còn đồng tình với ý định "đánh dằn mặt", đã thể hiện sự thống nhất về ý chí trong việc thực hiện hành vi xâm phạm tính mạng người khác. Mặc dù hậu quả chết người không xảy ra do sự can thiệp của người dân, nhưng hành vi sử dụng hung khí nguy hiểm tấn công vào các vùng trọng yếu vẫn cấu thành tội phạm nghiêm trọng.
