Việc dùng hung khí nguy hiểm sẽ làm tăng tính chất nguy hiểm của hành vi phạm tội nên đây là tình tiết định khung tăng nặng trách nhiệm
Trong thực tiễn pháp lý, việc sử dụng hung khí nguy hiểm khi thực hiện hành vi phạm tội làm gia tăng tính chất nguy hiểm cho hành vi, do đó đây được xem là tình tiết định khung tăng nặng trách nhiệm hình sự. Việc xác định chính xác thế nào là "hung khí nguy hiểm" đóng vai trò then chốt trong quá trình xét xử các tội danh liên quan đến xâm phạm sức khỏe con người.
Dựa trên các quy định tại Điều 104 Bộ luật Hình sử 1999 (sửa đổi, bổ bổ sung năm 2009) và Điều 134 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017), việc sử dụng "hung khí nguy hiểm" là một trong những căn cứ quan trọng để truy cứu trách nhiệm hình sự và quyết định mức hình phạt đối với tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại sức khỏe cho người khác. Việc sử dụng các loại công cụ này làm tăng khả năng gây sát thương, từ đó làm trầm trọng hơn tính chất của hành vi phạm tội.
Tuy nhiên, trong thực tiễn xét xử, khái niệm hung khí nguy hiểm đôi khi còn gặp những cách hiểu khác nhau giữa các cơ quan tiến hành tố tụng. Để làm rõ vấn đề này, cần đối chiếu với các văn bản hướng dẫn thi hành liên quan đến vũ khí và phương tiện nguy hiểm.
Tại Nghị quyết 01/2006/NQ-HĐTP của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao đã có hướng dẫn cụ thể về việc dùng hung khí nguy hiểm tại điểm a khoản 1 Điều 104 Bộ luật Hình sự 1999. Theo đó, trường hợp này được hiểu là việc sử dụng vũ khí hoặc phương tiện nguy hiểm theo các tiêu chí sau:
Cần lưu ý rằng, không thể đồng nhất hoàn toàn khái niệm "hung khí nguy hiểm" trong tội cố ý gây thương tích với khái niệm "sử dụng vũ khí, phương tiện khác" trong tội cướp tài sản. Trong tội cố ý gây thương tích, hung khí nguy hiểm phải là loại công cụ, phương tiện mà khi sử dụng ngoài việc gây ra thương tích còn có nguy cơ cao gây thiệt hại đến tính mạng của nạn nhân (ví dụ: dùng dao nhọn đâm vào vùng trọng yếu như ngực, bụng). Ngược lại, nếu chỉ dùng gạch, đá đánh vào các vùng không nguy hiểm như tay, chân thì chưa đủ căn cứ để coi là sử dụng hung khí nguy hiểm theo nghĩa định khung tăng nặng này.
Tình huống: Một người trình báo về việc khi đang trên đường đi làm về, có hai đối tượng che mặt, dùng thanh sắt dài khoảng 70cm đánh vào đầu người thân của họ, gây thương tích nhẹ ở đầu và làm hư hỏng xe máy. Người này muốn biết hướng xử lý pháp lý.
Phân tích pháp lý:
Căn cứ theo Điều 134 Bộ luật Hình sự 2015, tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác được quy định với các khung hình phạt dựa trên tỷ lệ tổn thương cơ thể và các tình tiết định khung. Trong trường hợp này, cần xem xét các yếu tố sau:
Hướng xử lý: Gia đình cần nhanh chóng trình báo sự việc tại cơ quan Công an cấp xã/phường nơi xảy ra vụ việc. Đồng thời, người bị hại cần đến các cơ sở y tế có thẩm quyền để khám, điều trị và yêu cầu giám định tỷ lệ thương tích. Kết quả giám định này là chứng cứ quan trọng nhất để cơ quan điều tra xác định tội danh và mức độ trách nhiệm hình sự của đối tượng vi phạm. Trong một số trường hợp phức tạp liên quan đến nhân thân người phạm tội như tái phạm và tái phạm nguy hiểm, cơ quan chức năng sẽ có những căn cứ khác để quyết định hình phạt.
