Hiện nay, song song với quá trình phát triển của nền kinh tế công nghiệp thì môi trường cũng đang ngày càng bị đe dọa nghiêm trọng mà nguyên nhân chủ yếu lại đến từ hoạt động sinh hoạt và kinh doanh sản xuất của con người. Nhận thấy được tính cấp thiết của vấn đề này, để đảm bảo trách nhiệm bảo vệ môi trường, Chính phủ đã đưa ra các quy định chi tiết về ký quỹ bảo vệ môi trường.
Trong bối cảnh phát triển công nghiệp hóa, việc kiểm soát các tác động tiêu cực đến hệ sinh thái là vô cùng cấp thiết. Một trong những nguyên nhân gây ra ô nhiễm môi trường đáng chú ý chính là việc quản lý không chặt chẽ các nguồn phế liệu nhập khẩu. Nhằm đảm bảo trách nhiệm của chủ thể kinh doanh, pháp luật Việt Nam đã thiết lập cơ chế ký quỹ bảo vệ môi trường đối với hoạt động nhập khẩu phế liệu từ nước ngoài làm nguyên liệu sản xuất.
Ký quỹ bảo vệ môi trường được hiểu là việc các tổ chức, cá nhân thực hiện gửi một khoản tiền vào Quỹ bảo vệ môi trường nhằm mục đích bảo đảm trách nhiệm đối với việc cải tạo, phục hồi và bảo vệ môi trường trong các hoạt động kinh doanh theo quy định của pháp luật.
Căn cứ vào điểm a khoản 1 Điều 46 Nghị định số 08/2022/NĐ-CP Quy định chi tiết một số điều của Luật Bảo vệ môi trường, việc ký quỹ trong nhập khẩu phế liệu nhằm mục đích:
Các tổ chức, cá nhân thực hiện hoạt động nhập khẩu phế liệu làm nguyên liệu sản xuất có thể lựa chọn các hình thức ký quỹ sau:
Việc ký quỹ này được thực hiện riêng biệt theo từng lô hàng hoặc theo từng hợp đồng dựa trên thông tin và giá trị cụ thể của lô hàng phế liệu nhập khẩu.
Tùy vào chủng loại và khối lượng phế liệu, mức ký quỹ sẽ được áp dụng khác nhau:
Tổ chức, cá nhân phải hoàn tất việc ký quỹ trước các mốc thời gian sau:
Sau khi tiếp nhận tiền ký quỹ, tổ chức nhận ký quỹ có trách nhiệm lập văn bản xác nhận cho bên nhập khẩu. Nội dung văn bản phải rõ ràng về: tên tài khoản phong tỏa, tổng số tiền ký quỹ, thời hạn hoàn trả (ngay sau khi hàng hóa thông quan) và thời hạn phong tỏa tài khoản nếu có. Bên nhập khẩu cần gửi 01 bản chính văn bản xác nhận này cho cơ quan Hải quan nơi làm thủ tục thông quan để phục vụ công tác kiểm soát.
Tổ chức nhận ký quỹ có trách nhiệm thực hiện việc phong tỏa số tiền ký quỹ theo đúng quy định của pháp luật nhằm đảm bảo nguồn lực tài chính cho các tình huống phát sinh.
Các quy định trên là khung pháp lý quan trọng nhằm kiểm soát hoạt động bảo vệ môi trường trong sản xuất, kinh doanh, dịch vụ liên quan đến phế liệu. Việc nắm vững các quy định về mức ký quỹ và quy trình thực hiện giúp doanh nghiệp chủ động trong việc tuân thủ pháp luật và giảm thiểu rủi ro pháp lý khi môi trường kinh doanh bên ngoài doanh nghiệp có những biến động về chính sách quản lý chất thải.
