về vấn đề ô nhiễm môi trường, chúng ta nhắc tới rất nhiều, rất nhiều nguyên nhân, từ chủ quan tới khách quan, từ con người tới thiên nhiên, từ ý thức tới chính sách luật pháp xã hội là điều mang theo nhiều trăn trở.
Hiện nay, tình trạng ô nhiễm không còn là vấn đề riêng biệt của bất kỳ quốc gia nào mà đã trở thành thách thức toàn cầu. Ô nhiễm môi trường được hiểu là hiện tượng các thành phần của môi trường tự nhiên bị biến đổi về tính chất vật lý, hóa học và sinh học, gây ra những tác động tiêu cực đến sức khỏe con người cũng như sự sống của các sinh vật khác. Việc xác định rõ nguyên nhân gây ra ô nhiễm môi trường là bước quan trọng để tìm ra các giải pháp khắc phục và ngăn chặn sự suy thoái hệ sinh thái.
Các tác nhân gây ô nhiễm có thể chia thành hai nhóm chính: tác nhân chủ quan (từ hoạt động của con người) và tác nhân khách quan (từ các hiện tượng tự nhiên).
Trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội, việc nâng cao mức sống và mở rộng quy mô đô thị hóa đã vô tình tạo ra áp lực cực lớn lên môi trường. Con người hiện là tác nhân hàng đầu dẫn đến sự biến đổi tiêu cực của các thành phần môi trường.
Sản xuất công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp và các ngành khai khoáng đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế nhưng cũng là nguồn phát thải lớn. Quá trình đốt cháy các nhiên liệu hóa thạch như than đá, dầu mỏ, khí đốt tạo ra một lượng lớn khí độc hại bao gồm: CO2, CO, SO2, NOx cùng các hạt bụi mịn và muội than. Ngoài ra, sự rò r chế hóa chất, thất thoát nguyên liệu trong dây chuyền công nghệ hoặc sự bay hơi của các dung môi hữu cơ cũng là nguồn gây hậu quả của ô nhiễm môi trường không khí nghiêm trọng tại các khu vực tập trung nhiều nhà máy.
Mật độ phương tiện giao thông tăng cao tại các đô thị lớn là nguyên nhân trực tiếp gây ra tình trạng khói bụi. Quá trình đốt cháy nhiên liệu trong động cơ xe phát thải các khí độc như CO, CO2, SO2, NOx, Pb và CH4. Tại các thành phố có mật độ giao thông dày đặc hoặc hạ tầng đường bộ chưa hoàn thiện, lượng khí thải tích tụ lâu ngày sẽ gây ra tình trạng ô nhiễm môi trường ở Hà Nội hiện nay và nhiều đô thị khác, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng không khí sống của cư dân.
Ý thức trong việc quản lý rác thải sinh hoạt đóng vai trò then chốt. Việc xả rác bừa bãi ra sông ngòi, kênh rạch, ao hồ là tác nhân chính gây nên tình trạng ô nhiễm nguồn nước mặt. Bên cạnh đó, các chất thải từ đời sống như phân, nước tiểu, rác thải nhựa (ô nhiễm trắng) và hóa chất gia dụng nếu không được xử lý đúng quy trình sẽ làm suy thoái độ phì nhiêu của đất. Đặc biệt, việc khai thác nước ngầm qua các giếng khoan không được bịt kín sau khi ngừng sử dụng là nguyên nhân khiến các tác nhân ô nhiễm từ bề mặt dễ dàng xâm nhập vào tầng nước ngầm.
Để tăng năng suất cây trồng, việc lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật, phân bón hóa học và thuốc trừ sâu đang gây ra những hệ lụy lâu dài cho môi trường đất. Ngoài ra, chất thải từ quá trình chăn nuôi gia súc, gia cầm, thủy sản cùng với nước thải từ các khu giết mổ, chế biến thực phẩm nếu không được xử lý qua hệ thống lọc sinh học sẽ làm tăng hàm lượng hữu cơ và vi khuẩn trong môi trường, dẫn đến hậu quả của ô nhiễm môi trường nước nghiêm trọng.
Bên cạnh các hoạt động nhân tạo, thiên nhiên cũng đóng góp một phần vào sự biến đổi chất lượng môi trường thông qua các hiện tượng tự nhiên không thể kiểm soát:
Việc nhận thức rõ các tác nhân gây ô nhiễm là cơ sở để xây dựng các chính sách pháp luật về bảo vệ môi trường và nâng cao trách nhiệm của mỗi cá nhân, tổ chức trong việc gìn giữ hệ sinh thái bền vững.
