Chế độ bảo hiểm thất nghiệp là một trong những chính sách an sinh xã hội quan trọng, nhằm hỗ trợ thu nhập và tìm kiếm việc làm cho người lao động khi bị mất việc. Tuy nhiên, thực tế vẫn còn nhiều vướng mắc về hồ sơ, điều kiện cũng như trình tự thực hiện để đảm bảo quyền lợi tối đa. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp thông tin chi tiết về thủ tục hưởng trợ cấp thất nghiệp dựa trên các quy định pháp luật tại thời điểm năm 2020.
Căn cứ pháp lý
- Luật Việc làm năm 2013;
- Nghị định số 28/2015/NĐ-CP Quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Việc làm về bảo hiểm thất nghiệp.
- Thông tư số 28/2015/TT-BLĐTBXH hướng dẫn thực hiện Điều 52 của Luật Việc làm và một số điều của Nghị định số 28/2015/NĐ-CP.
Điều kiện hưởng trợ cấp thất nghiệp
Để được xét duyệt hưởng trợ cấp, người lao động cần đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn về tình trạng việc làm và thời gian đóng bảo hiểm theo quy định tại Điều 49 Luật Việc làm 2013:
- Về chấm dứt hợp đồng: Người lao động phải chấm dứt hợp đồng lao động hoặc hợp đồng làm việc, ngoại trừ các trường hợp đơn phương chấm dứt hợp đồng trái pháp luật hoặc người lao động đang hưởng lương hưu, trợ cấp mất sức lao động hàng tháng.
- Về thời gian đóng bảo hiểm: Đã đóng bảo hiểm thất nghiệp từ đủ 12 tháng trở lên trong vòng 24 tháng trước khi chấm dứt hợp đồng (áp dụng đối với hợp đồng xác định thời hạn hoặc không xác định thời hạn). Đã đóng bảo hiểm thất nghiệp từ đủ 12 tháng trở lên trong vòng 36 tháng trước khi chấm dứt hợp đồng (áp dụng đối với hợp đồng theo mùa vụ hoặc công việc nhất định có thời hạn từ đủ 03 đến dưới 12 tháng).
- Về thời hạn nộp hồ sơ: Hồ sơ phải được nộp tại trung tâm dịch vụ việc làm trong thời hạn 03 tháng kể từ ngày chấm dứt hợp đồng lao động.
- Về tình trạng việc làm: Người lao động chưa tìm được việc làm sau 15 ngày kể từ ngày nộp hồ sơ (trừ các trường hợp đặc biệt như thực hiện nghĩa vụ quân sự, đi học tập dài hạn, bị tạm giam, hoặc ra nước ngoài định cư...).
Mức hưởng và thời gian hưởng trợ cấp thất nghiệp
Cách tính tiền hưởng bảo hiểm thất nghiệp
Căn cứ theo Khoản 1 Điều 8 Thông tư 28/20SB-TTBLĐTBXH, mức hưởng trợ cấp hàng tháng được xác định như sau:
Mức hưởng = 60% x Mức lương bình quân của 06 tháng liền kề có đóng bảo hiểm thất nghiệp trước khi thất nghiệp.
Trong trường hợp có sự gián đoạn đóng bảo hiểm, mức lương bình quân sẽ được tính dựa trên 06 tháng đóng bảo hiểm thất nghiệp gần nhất trước khi chấm dứt hợp đồng. Lưu ý, mức hưởng tối đa không quá 05 lần mức lương cơ sở (đối với khu vực Nhà nước) hoặc không quá 05 lần mức lương tối thiểu vùng (đối với khu vực doanh nghiệp) tại thời điểm chấm dứt hợp đồng.
Cách tính thời gian hưởng bảo hiểm thất nghiệp
Theo Điều 50 Luật Việc làm 2013, thời gian hưởng trợ cấp được xác định dựa trên số tháng đã đóng bảo hiểm:
- Đóng đủ 12 tháng đến đủ 36 tháng: Được hưởng 03 tháng trợ cấp.
- Sau đó, cứ đóng đủ thêm 12 tháng: Được hưởng thêm 01 tháng trợ cấp.
- Tổng thời gian hưởng tối đa không quá 12 tháng.
Thời điểm bắt đầu tính hưởng trợ cấp là từ ngày thứ 16 kể từ ngày người lao động nộp đầy đủ hồ sơ hợp lệ.
Hồ sơ và trình tự thủ tục hưởng trợ cấp thất nghiệp
Thành phần hồ sơ
Theo Điều 16 Nghị định số 28/2015/NĐ-CP, một bộ hồ sơ đầy đủ bao gồm:
- Đơn đề nghị hưởng trợ cấp thất nghiệp (theo mẫu quy định);
- Bản chính hoặc bản sao có chứng thực giấy tờ xác nhận việc chấm dứt hợp đồng lao động (như Quyết định thôi việc, Quyết định sa thải, Thông báo chấm dứt hợp đồng...);
- Sổ bảo hiểm xã hội.
Trình tự thực hiện
Người lao động cần tuân thủ các bước sau để đảm bảo quyền lợi:
- Nộp hồ sơ: Trong vòng 03 tháng kể từ ngày chấm dứt hợp đồng, người lao động trực tiếp nộp hồ sơ tại trung tâm dịch vụ việc làm địa phương nơi muốn nhận trợ cấp. Trường hợp gặp khó khăn (ốm đau, tai nạn, thiên tai...), có thể ủy quyền cho người khác hoặc gửi qua đường bưu điện.
- Nhận kết quả: Trong thời hạn 20 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ, trung tâm dịch vụ việc làm sẽ trình Giám đốc Sở Lao động - Thương binh và Xã hội quyết định việc hưởng trợ cấp. Nếu không được hưởng, cơ quan chức năng phải thông báo bằng văn bản và nêu rõ lý do.
- Nhận tiền trợ cấp: Tổ chức BHXH chi trả tháng đầu tiên trong vòng 05 ngày làm việc kể từ khi có quyết định. Từ tháng thứ 2 trở đi, tiền được chi trả trong vòng 05 ngày làm việc tính từ ngày thứ 07 của tháng hưởng (nếu không có thông báo tạm dừng hoặc chấm dứt trợ cấp).
- Thông báo tìm kiếm việc làm: Đây là nghĩa vụ bắt buộc theo Điều 52 Luật Việc làm. Hàng tháng, người lao động phải trực tiếp thông báo với trung tâm dịch vụ việc làm về tình hình tìm kiếm việc làm để duy trì chế độ hưởng trợ cấp.
Việc nắm rõ thủ tục hưởng bảo hiểm thất nghiệp và các quy định về cách tính thời gian hưởng sẽ giúp người lao động chủ động hơn trong việc bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình khi gặp biến cố về việc làm.
