Tất cả những thông tin về bảo hiểm xã hội tự nguyện

Tổng quan về chế độ bảo hiểm xã hội tự nguyện

Bảo hiểm xã hội (BHXH) tự nguyện là hình thức bảo hiểm do Nhà nước tổ chức nhằm giúp người lao động chủ động trong việc xây dựng kế hoạch an sinh lâu dài. Tại loại hình này, người tham gia được quyền lựa chọn mức đóng và phương thức đóng phù hợp với điều kiện kinh tế và thu nhập cá nhân.

Theo quy định tại Khoản 4 Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội 2014, đối tượng tham gia BHXH tự nguyện là công dân Việt Nam từ đủ 15 tuổi trở lên và không thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc. Việc hiểu rõ các quyền lợi và nghĩa vụ khi đăng ký bảo hiểm xã hội lần đầu sẽ giúp người dân có sự chuẩn bị tốt nhất cho tương lai.

Các chế độ được hưởng khi tham gia BHXH tự nguyện

Khác với BHXH bắt buộc, người tham gia BHXH tự nguyện chỉ được hưởng 02 chế độ chính theo quy định tại Khoản 2 Điều 4 Luật Bảo hiểm xã hội 2014, bao gồm:

• Chế độ hưu trí: Giúp đảm bảo thu nhập khi người lao động hết tuổi làm việc.
• Chế độ tử tuất: Hỗ trợ chi phí mai táng và trợ cấp cho thân nhân khi người tham gia qua đời.

Mặc dù không bao gồm các chế độ như ốm đau, thai sản hay tai nạn lao động như trong hệ thống BHXH bắt buộc, nhưng BHXH tự nguyện vẫn là trụ cột quan trọng để đảm bảo cuộc sống khi về già.

Quy định về mức đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện

Căn cứ Khoản 1 Điều 87 Luật Bảo hiểm xã trình 2014, mức đóng BHXH tự nguyện được xác định bằng 22% mức thu nhập tháng do người tham gia lựa chọn. Quy định cụ thể về khung thu nhập như sau:

• Mức thu nhập thấp nhất: Bằng mức chuẩn hộ nghèo tại khu vực nông thôn (tại thời điểm bài viết là 700.000 đồng/tháng).
• Mức thu nhập cao nhất: Không quá 20 lần mức lương cơ sở. Với mức lương cơ sở là 1,49 triệu đồng/tháng (áp dụng từ 01/7/2019), thì mức đóng tối đa sẽ tương ứng với thu nhập 29.800.000 đồng/tháng.

Từ đó, người tham gia có thể tính toán mức đóng hàng tháng dao động từ khoảng 154.000 đồng đến tối đa là 6.116.000 đồng tùy vào khả năng tài chính.

Quy định về mức hưởng bảo hiểm xã hội tự nguyện

Chế độ hưu trí

Mức lương hưu hàng tháng được xác định dựa trên công thức: Mức lương hưu = Tỷ lệ hưởng x Mức bình quân thu nhập tháng đóng BHXH. Ngoài ra, nếu người lao động có thời gian đóng cao hơn số năm tương ứng với tỷ lệ hưởng 75%, thì mỗi năm đóng thêm sẽ được tính trợ cấp một lần bằng 0,5 tháng mức bình quân thu nhập tháng đóng BHXH (theo Điều 75 Luật BHXH 2014).

Một vấn đề thường được quan tâm là việc rút BHXH 1 lần khi tham gia bảo hiểm tự nguyện được không. Theo Điều 77 Luật BHXH 2014, việc hưởng BHXH một lần chỉ áp dụng trong một số trường hợp nhất định với mức hưởng tính theo số năm đã đóng (1,5 tháng cho thời gian trước 2014 và 2 tháng cho thời gian từ 2014 trở đi).

Chế độ tử tuất

Khi người tham gia BHXH tự nguyện qua đời, thân nhân sẽ được hưởng các quyền lợi sau:

• Trợ cấp mai táng: Bằng 10 lần mức lương cơ sở (tương đương 14,9 triệu đồng tại thời điểm đó) dành cho người có thời gian đóng từ đủ 60 tháng trở lên hoặc đang hưởng lương hưu.
• Trợ cấp tuất: Tùy thuộc vào thời gian đóng BHXH của người quá cố và mối quan hệ với thân nhân (theo Điều 81 Luật BHXH 2014). Đối với người đang hưởng lương hưu, mức trợ cấp được tính dựa trên số tháng đã hưởng lương hưu.

Phương thức tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện

Người tham gia có thể linh hoạt lựa chọn một trong 06 phương thức đóng để phù hợp với dòng tiền cá nhân:

1. Đóng hàng tháng.
2. Đóng 03 tháng một lần.
3. Đóng 06 tháng một lần.
4. Đóng 12 tháng một lần.
5. Đóng một lần cho nhiều năm về sau (nhưng không quá 05 năm mỗi lần).
6. Đóng một lần cho những năm còn thiếu để đủ điều kiện hưởng lương hưu (áp dụng cho người đã đủ tuổi nhưng thời gian đóng còn thiếu không quá 10 năm theo Nghị định số 134/2015/NĐ-CP).

Lưu ý: Người tham gia có quyền thay đổi phương thức đóng hoặc mức thu nhập làm căn cứ đóng trong quá trình thực hiện.

Cách thức đăng ký mua bảo hiểm xã hội tự nguyện

Theo quy định tại Quyết định 959/QĐ-BHXH, để thực hiện việc tham gia, người dân có thể đến trực tiếp cơ quan BHXH cấp huyện nơi mình đang cư trú (bao gồm cả nơi thường trú hoặc tạm trú) để được hướng dẫn làm thủ tục. Việc chủ động tìm hiểu và tham gia BHXH tự nguyện là giải pháp thiết yếu để xây dựng mạng lưới an sinh cá nhân bền vững.