Hiện hành, Bộ luật Lao động 2012 quy định: Tiền thưởng là khoản tiền mà người sử dụng lao động thưởng cho người lao động (NLĐ)
Trước đây, theo Bộ luật Lao động 2012, thưởng cho người lao động chỉ được hiểu là khoản tiền mà người sử dụng lao động trả cho người lao động (NLĐ) căn cứ vào kết quả sản xuất kinh doanh hằng năm và mức độ hoàn thành công việc. Quy định hiện hành đã mở rộng đáng kể khái niệm này, cho phép doanh nghiệp thưởng bằng hiện vật cho người lao động bên cạnh hình thức tiền mặt truyền thống.
Theo khoản 1 Điều 104 Bộ luật Lao động 2019 (có hiệu lực từ ngày 01/01/2021), thưởng là số tiền hoặc tài sản hoặc bằng các hình thức khác mà người sử dụng lao động thưởng cho người lao động căn cứ vào kết quả sản xuất, kinh doanh và mức độ hoàn thành công việc của NLĐ.
Như vậy, thay vì chỉ giới hạn ở tiền mặt như Bộ luật Lao động 2012, doanh nghiệp hiện nay được quyền thưởng bằng tài sản, hiện vật hoặc các hình thức đãi ngộ khác. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng, đặc biệt đối với doanh nghiệp sản xuất có thể dùng chính sản phẩm của mình để khen thưởng, ví dụ: gạo, hàng tiêu dùng, điện thoại, xe máy, phiếu mua hàng…
Theo khoản 2 Điều 104 Bộ luật Lao động 2019, quy chế thưởng do người sử dụng lao động quyết định và công bố công khai tại nơi làm việc sau khi tham khảo ý kiến của tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở (đối với nơi có tổ chức này). Một số lưu ý quan trọng:
Trên cơ sở Điều 104, doanh nghiệp có thể linh hoạt lựa chọn hình thức thưởng, miễn là được quy định rõ ràng trong quy chế thưởng. Một số hình thức phổ biến gồm:
Về chế độ phúc lợi liên quan, khoản thưởng theo Điều 104 cùng các khoản hỗ trợ khác (tiền ăn giữa ca, hỗ trợ xăng xe, điện thoại, đi lại, nhà ở…) được ghi thành mục riêng trong hợp đồng lao động theo hướng dẫn tại Nghị định 145/2020/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Bộ luật Lao động.
Tiền thưởng theo Điều 104 Bộ luật Lao động 2019 không dùng làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội và không dùng làm căn cứ tính lương làm thêm giờ cho NLĐ. Khi thưởng bằng hiện vật, doanh nghiệp cần xác định giá trị hiện vật để hạch toán phù hợp và thực hiện nghĩa vụ thuế thu nhập cá nhân theo quy định.
