Công ty trốn đóng BHXH cho người lao động sẽ bị xử phạt như thế nào?

Công ty trốn đóng BHXH cho người lao động sẽ bị xử phạt như thế nào?

Theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội, người sử dụng lao động có trách nhiệm thực hiện việc đóng bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm y tế (BHYT) và bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) cho người lao động theo đúng chế độ. Tuy nhiên, trên thực tế vẫn tồn tại tình trạng các doanh nghiệp cố tình trốn tránh nghĩa vụ này. Việc công ty nợ bảo hiểm xã hội hoặc không đóng bảo hiểm sẽ dẫn đến những chế tài nghiêm khắc về cả hành chính và hình sự.

Chế tài xử phạt vi phạm hành chính

Tùy vào tính chất và mức độ của hành vi vi phạm, người sử dụng lao động có thể bị áp dụng các hình thức xử phạt tiền cụ thể như sau:

Mức phạt từ 500.000 đồng đến 1.000.000 đồng

Áp dụng đối với người sử dụng lao động thực hiện một trong các hành vi:

• Không niêm yốt công khai thông tin đóng BHXH của người lao động (theo quy định tại khoản 7 Điều 23 Luật Bảo hiểm xã hội) hàng năm.
• Không thực hiện thủ tục xác nhận việc đóng bảo hiểm thất nghiệp để người lao động hoàn thiện hồ sơ hưởng chế độ.
• Không cung cấp hoặc cung cấp không đầy đủ thông tin về việc đóng BHXH bắt buộc, BHTN khi có yêu cầu từ người lao động hoặc tổ chức công đoàn.

Mức phạt từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng

Áp dụng đối với hành vi không cung cấp chính xác, đầy đủ và kịp thời các thông tin, tài liệu liên quan đến việc đóng, hưởng BHXH bắt buộc và BHTN theo yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền hoặc cơ quan bảo hiểm xã hội.

Mức phạt từ 12% đến 15% tổng số tiền phải đóng

Mức phạt này áp dụng cho các hành vi vi phạm nhưng chưa đến mức bị coi là trốn đóng, bao gồm: chậm đóng BHXH, BHTN; đóng không đúng mức quy định hoặc đóng không đủ số người thuộc diện tham gia. Tuy nhiên, tổng số tiền phạt không được vượt quá 75.000.000 đồng tại thời điểm lập biên bản vi phạm.

Mức phạt từ 18% đến 20% tổng số tiền phải đóng

Áp dụng đối với người sử dụng lao động không đóng BHXH bắt buộc, BHTN cho toàn bộ người lao động thuộc diện tham gia nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự. Tương tự, mức phạt tối đa cũng không quá 75.000.000 đồng.

Mức phạt từ 50.000.000 đồng đến 75.000.000 đồng

Đây là mức xử phạt dành cho hành vi trốn đóng BHXH bắt buộc và BHTN khi chưa đủ yếu tố cấu thành tội phạm hình sự.

Biện pháp khắc phục hậu quả

Bên cạnh việc nộp tiền phạt, người sử dụng lao động còn phải thực hiện các biện pháp sau:

• Buộc truy nộp đầy đủ số tiền BHXH, BHTN chưa đóng.
• Buộc nộp số tiền lãi bằng 02 lần mức lãi suất đầu tư quỹ BHXH bình quân của năm trước liền kề tính trên số tiền và thời gian chậm đóng, không đóng, trốn đóng.

Trong trường hợp vi phạm từ 30 ngày trở lên, nếu người sử dụng lao động không tự nguyện thực hiện, cơ quan có thẩm quyền có thể yêu cầu ngân hàng hoặc Kho bạc Nhà nước trích từ tài khoản tiền gửi của doanh nghiệp để nộp vào quỹ bảo hiểm.

Xử lý hình sự đối với hành vi trốn đóng BHXH

Để ngăn chặn tình trạng trục lợi và xâm phạm quyền lợi hợp pháp của người lao động, Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017) đã quy định cụ thể về tội danh này tại Điều 216.

Đối với cá nhân

Người có nghĩa vụ đóng BHXH, BHYT, BHTN nhưng gian dối hoặc dùng thủ đoạn khác để không đóng hoặc không đóng đầy đủ từ 06 tháng trở lên, nếu đã bị xử phạt hành chính mà còn vi phạm, sẽ bị xử lý như sau:

• Khung 1: Phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 01 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 01 năm nếu trốn đóng từ 50 triệu đến dưới 300 triệu đồng hoặc trốn đóng cho từ 10 đến dưới 50 người lao động.
• Khung 2: Phạt tiền từ 200.000.000 đồng đến 500.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm nếu phạm tội 02 lần trở lên; trốn đóng từ 300 triệu đến dưới 1 tỷ đồng; trốn đóng cho từ 50 đến dưới 200 người lao động; hoặc không đóng số tiền bảo hiểm đã thu/khấu trừ của người lao động.
• Khung 3: Phạt tiền từ 500.000.000 đồng đến 1.000.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 02 năm đến 07 năm nếu trốn đóng từ 1.000.000.000 đồng trở lên; trốn đóng cho từ 200 người lao động trở lên; hoặc không đóng số tiền bảo hiểm đã thu/khấu trừ theo quy định tại khung 2.

Ngoài ra, người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ hoặc cấm hành nghề từ 01 năm đến 05 năm.

Đối với pháp nhân thương mại

Pháp nhân có hành vi trốn đóng bảo hiểm cũng phải chịu trách nhiệm hình sự với các mức phạt tiền rất nặng:

• Khung 1: Phạt tiền từ 200.000.000 đồng đến 500.000.000 đồng.
• Khung 2: Phạt tiền từ 500.000.000 đồng đến 1.000.000.000 đồng.
• Khung 3: Phạt tiền từ 1.000.000.000 đồng đến 3.000.000.000 đồng.

Việc nắm rõ mức đóng BHXH, BHTN, BHYT theo quy định là cực kỳ quan trọng để cả người sử dụng lao động và người lao động cùng giám sát việc thực hiện nghĩa vụ pháp lý, tránh các rủi ro pháp lý đáng tiếc về sau. Nếu doanh nghiệp mới thành lập cần lưu ý thủ tục tham gia BHXH lần đầu cho doanh nghiệp mới thành lập để đảm bảo quyền lợi cho nhân viên ngay từ khi bắt đầu hoạt động.