Thủ tục nhận con nuôi trong nước

Việc nhận con nuôi là một hành vi pháp lý quan trọng nhằm thiết lập quan hệ cha mẹ và con cái, mang lại sự chăm sóc và giáo dục tốt nhất cho trẻ em. Để quá trình này diễn ra đúng quy định của pháp luật Việt Nam, các bên liên quan cần nắm vững các quy định về điều kiện, hồ sơ cũng như trình tự thực hiện theo quy định tại Luật Nuôi con nuôi 2010 và các văn bản hướng dẫn thi hành.

Căn cứ pháp lý

Các nội dung về việc nhận nuôi con nuôi được điều chỉnh bởi hệ thống văn bản pháp luật sau đây:

• Luật Nuôi con nuôi năm 2010;
• Nghị định 19/2011/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Nuôi con nuôi;
• Nghị định số 24/2019/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 19/2011/NĐ-CP.

Điều kiện nhận nuôi con nuôi

Để việc nhận con nuôi được cơ quan nhà nước có thẩm quyền chấp thuận, người nhận và người được nhận làm con nuôi phải đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn pháp lý. Cụ thể:

• Đối với người nhận con nuôi: Phải có năng lực hành vi dân sự đầy đủ; hơn con đẻ của người được nhận làm con nuôi từ 20 tuổi trở lên; có điều kiện thực tế về sức khỏe, kinh tế, chỗ ở để đảm bảo việc chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con nuôi; có tư cách đạo đức tốt.
• Đối với trẻ em được nhận làm con nuôi: Trẻ em phải có tình trạng thực tế là không còn cha, mẹ hoặc cha, mẹ đã chết, bị mất tích hoặc không có đủ năng lực hành vi dân sự; hoặc trẻ em bị bỏ rơi chưa xác định được cha, mẹ; hoặc trẻ em thuộc các trường hợp khác theo quy định của Luật Nuôi con nuôi.
• Trường hợp đặc biệt: Pháp luật có những quy định riêng đối với việc nhận đích danh trẻ em khuyết tật hoặc mắc bệnh hiểm nghèo làm con nuôi nhằm đảm bảo quyền lợi tốt nhất cho trẻ.

Để hiểu rõ hơn về các tiêu chuẩn cụ thể áp dụng cho từng trường hợp, quý độc giả có thể tham khảo thêm bài viết về Điều kiện nhận nuôi con nuôi có yếu tố nước ngoài để có sự so sánh giữa các hình thức nuôi con nuôi.

Trình tự, thủ tục nhận con nuôi trong nước

Quy trình thực hiện việc nhận con nuôi trong nước được thực hiện tại cơ quan có thẩm quyền theo các bước sau:

Thẩm quyền đăng ký

Theo quy định tại Điều 2 Nghị định 19/2011/NĐ-CP (đã được sửa đổi bởi Nghị định 24/2019/NĐ-CP), thẩm quyền giải quyết việc nuôi con nuôi trong nước được phân định như sau:

• Trường hợp thông thường: Ủy ban nhân dân cấp xã nơi thường trú của người được nhận làm con nuôi thực hiện đăng ký.
• Trường hợp quan hệ thân thích: Nếu cha dượng hoặc mẹ kế nhận con riêng của vợ/chồng; hoặc cô, cậu, dì, chú, bác ruột nhận cháu làm con nuôi thì Ủy ban nhân dân cấp xã nơi cư trú của người nhận con nuôi hoặc của người được nhận làm con nuôi thực hiện đăng ký.
• Trường hợp trẻ em bị bỏ rơi: Nếu trẻ chưa chuyển vào cơ sở nuôi dưỡng, thẩm quyền thuộc về UBND cấp xã nơi lập biên bản xác nhận tình trạng trẻ bị bỏ rơi. Nếu trẻ đang ở cơ sở nuôi dưỡng, thẩm quyền thuộc về UBND cấp xã nơi có trụ sở của cơ sở đó.

Quy trình thực hiện

Việc thủ tục nhận con nuôi trong nước bao gồm các bước chính từ việc chuẩn bị hồ sơ, nộp hồ sơ tại Ủy ban nhân dân cấp xã, cơ quan chức năng tiến hành thẩm tra, xác minh điều kiện của người nhận và tình trạng của trẻ em, sau đó tiến hành đăng ký và trao Giấy chứng nhận nuôi con nuôi cho các bên.

Người thực hiện cần lưu ý chuẩn bị đầy đủ các giấy tờ theo đúng danh mục quy định để tránh việc hồ sơ bị trả lại hoặc kéo dài thời gian giải quyết. Việc nắm vững hướng dẫn thủ tục xin con nuôi trong nước sẽ giúp quá trình thực hiện các bước pháp lý trở nên thuận lợi và đúng tiến độ.