Cơ chế xác lập mối quan hệ gia đình thay thế cho trẻ em mồ côi, trẻ bị bỏ rơi được quy định cụ thể dưới sự giám sát của các cơ quan quản lý tư pháp. Việc nắm bắt rõ các quy chế cơ bản của luật nhận nuôi con nuôi năm 2020 giúp cha mẹ nuôi chủ động chuẩn bị các thủ tục hành chính, đảm bảo quyền và nghĩa vụ đối với con nuôi đúng quy luật.
Nguyên tắc cốt lõi của luật nhận nuôi con nuôi
Chế độ pháp lý về nuôi con nuôi tại Việt Nam được điều chỉnh chủ yếu bởi Luật Nuôi con nuôi số 52/2010/QH12 và chỉ dẫn tại Nghị định số 19/2011/NĐ-CP. Luật đề cao mục đích nhân đạo, bảo vệ sự phát triển toàn diện của trẻ em và xác lập thứ tự ưu tiên gia đình thay thế:
- Cha dượng, mẹ kế, cô, cậu, dì, chú, bác ruột của trẻ em được nhận.
- Công dân Việt Nam thường trú ở trong nước.
- Người nước ngoài thường trú ở Việt Nam.
- Công dân Việt Nam định cư ở nước ngoài.
- Người nước ngoài thường trú ở nước ngoài.
Điều kiện đối với các bên tham gia theo Luật Nuôi con nuôi
Để quan hệ nuôi con nuôi được Tòa án hoặc cơ quan tư pháp công nhận, các bên phải đáp ứng đầy đủ điều kiện tại Điều 8 và Điều 14 Luật Nuôi con nuôi 2010:
1. Điều kiện đối với cha mẹ nuôi
- Có năng lực hành vi dân sự đầy đủ theo luật dân sự quy định.
- Hơn con nuôi từ 20 tuổi trở lên (không bắt buộc đối với cha dượng nhận con riêng hoặc cô dì chú bác nhận cháu).
- Có điều kiện sức khỏe tốt, tình hình kinh tế đảm bảo và chỗ ở ổn định lâu dài.
- Có tư cách đạo đức tốt, không có án tích chưa được xóa về các tội xâm phạm tính mạng danh dự hoặc hành hại trẻ em.
2. Điều kiện đối với trẻ được nhận làm con nuôi
- Trẻ em dưới 16 tuổi.
- Người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi nếu được cha dượng, mẹ kế hoặc cô, cậu, dì, chú, bác ruột nhận nuôi.
- Chỉ được làm con nuôi của một người độc thân hoặc của cả hai người là vợ chồng hợp pháp.
Trình tự thủ tục đăng ký việc nuôi con nuôi
Thủ tục giải quyết hồ sơ thai sản an sinh xã hội thực hiện theo Quyết định 166/QĐ-BHXH:
- Hồ sơ: Lập 01 bộ hồ sơ gồm các tờ khai, phiếu lý lịch tư pháp, giấy khám sức khỏe và văn bản xác nhận điều kiện kinh tế gửi UBND cấp xã nơi trẻ hoặc cha mẹ nuôi cư trú.
- Ý kiến: Việc nhận nuôi con nuôi bắt buộc phải được sự đồng ý bằng văn bản của cha mẹ đẻ hoặc người giám hộ. Với trẻ từ đủ 09 tuổi trở lên thì phải có văn bản đồng ý của chính trẻ.
- Giao nhận: Trong vòng 20 ngày sau khi có quyết định, UBND tổ chức lễ đăng ký và giao nhận, cấp Giấy chứng nhận và ghi vào sổ hộ tịch. Mối quan hệ cha mẹ và con chính thức phát sinh kể từ ngày giao nhận.
Xem thêm các chủ đề khác
