Luật sư hướng dẫn chi tiết về thủ tục ly hôn với người đang chấp hành án phạt tù theo quy định mới nhất hiện nay
Trong quan hệ hôn nhân, không hiếm trường hợp một bên vợ hoặc chồng vướng vào vòng lao lý. Việc phải chấp hành án phạt tù, dù là ngắn hạn hay dài hạn, thường gây ra những rạn nứt nghiêm trọng về tình cảm và sự chia rẽ trong đời sống gia đình. Câu hỏi đặt ra là: Người còn lại có thể thực hiện thủ tục ly hôn với người đang chấp hành án phạt tù được không? Nếu thực hiện, quy trình, hồ sơ cần chuẩn bị như thế nào?
Để giải quyết vấn đề này, các bên cần căn cứ vào hệ thống văn bản pháp luật sau đây:
Theo quy định tại Khoản 1 Điều 3 Luật Thi hành án hình sự 201 pháp, người chấp hành án là người bị kết tội và phải chịu hình phạt theo bản án đã có hiệu lực pháp luật. Do đó, phạm nhân là đối tượng chịu sự quản lý, giáo dục và cải tạo của cơ quan có thẩm quyền nhằm mục đích tái hòa nhập cộng đồng. Trong quá trình này, địa vị pháp lý của họ có một số hạn chế nhất định về quyền công dân (như quyền tự do đi lại, quyền bầu cử, ứng cử...) nhưng không làm mất đi tư cách chủ thể trong quan hệ hôn nhân.
Xét về quyền yêu cầu giải quyết ly hôn, Điều 51 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 quy định: Vợ, chồng hoặc cả hai người đều có quyền yêu cầu Tòa án giải quyết ly hôn. Pháp luật chỉ hạn chế quyền yêu cầu của chồng trong trường hợp vợ đang có thai, sinh con hoặc đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi.
Như vậy, pháp luật hiện hành không có bất kỳ quy định nào ngăn cản việc ly hôn đối với người đang chấp hành án phạt tù. Do đó, việc thực hiện thủ tục ly hôn (dù là thuận tình hay đơn phương) với người đang ở trong trại giam là hoàn toàn hợp pháp và khả thi.
Khi một bên muốn chấm dứt quan hệ hôn nhân mà không có sự đồng thuận của bên kia, quy trình sẽ được thực hiện như sau:
Hồ sơ ly hôn đơn phương trong trường hợp này cần đảm bảo các giấy tờ cơ bản sau:
Căn cứ điểm a Khoản 1 Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, Tòa án nơi bị đơn cư trú, làm việc (nếu là cá nhân) có thẩm quyền giải quyết. Trong trường hợp này, người nộp đơn có thể gửi hồ sơ đến Tòa án nhân dân cấp huyện nơi vợ/chồng mình cư trú trước khi vào trại giam.
Sau khi thụ lý, Tòa án sẽ liên hệ với cơ quan quản lý trại giam để lấy ý kiến và thực hiện thủ quyết định xem xét việc hòa giải. Nếu các bên không thể tiến hành hòa giải hoặc việc hòa giải không thành, Tòa án sẽ mở phiên tòa xét xử. Do đặc thù người đang chấp hành án không thể có mặt trực tiếp tại phiên tòa và cũng không thể ủy quyền, Tòa án sẽ thực hiện thủ tục xét xử vắng mặt theo quy định của pháp luật.
Nếu cả hai bên đều thống nhất về việc ly hôn, quyền nuôi con và phân chia tài sản, thủ tục sẽ đơn giản hơn:
Ngoài các giấy tờ nhân thân và hôn nhân như đã nêu ở phần đơn phương, đương sự cần chuẩn bị thêm:
Hồ sơ được nộp tại Tòa án nhân dân nơi cư trú hoặc làm việc của một trong hai bên. Sau khi kiểm tra tính hợp lệ, Thẩm phán sẽ thông báo nộp tiền tạm ứng án phí và thụ lý vụ việc. Nếu sau thời hạn 07 ngày kể từ ngày hòa giải không thành mà các bên vẫn giữ nguyên ý kiến về việc ly hôn, Tòa án sẽ ra quyết định công nhận sự thỏa thuận của các đương sự.
Về nghĩa vụ tài chính, căn cứ theo Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14, mức án phí được quy định như sau:
Việc nắm rõ các bước thực hiện và chuẩn bị đầy đủ hồ sơ pháp lý là yếu tố quan trọng để quá trình giải quyết ly hôn diễn ra thuận lợi, ngay cả khi một bên đang trong tình trạng hạn chế quyền tự do.
