Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP.HCM vừa tiến hành khởi tố, bắt giữ 9 đối tượng có liên quan đến hoạt động của 3 công ty chuyên cho vay tiền qua mạng với lãi suất cực cao. Theo kết quả điều tra ban đầu, mức lãi suất mà các đối tượng này áp dụng lên đến 1.289,67%/năm. Đây là hành vi cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự, cấu thành tội phạm theo quy định của Bộ luật Hình sự.
Theo thông tin từ cơ quan chức năng, nhóm đối tượng bị khởi tố bao gồm nhiều vị trí chủ chốt như: Giám đốc, Trưởng phòng, Trán bộ phận, Trưởng nhóm và Kế toán trưởng thuộc 03 pháp nhân là Công ty TNHH MTV TMDV Digital Credit, Công ty TNHH Fincap VN và Công ty TNHH Sofi Solutions. Các đối tượng có độ tuổi từ 32 đến 55, cư trú tại các quận 3, 10, 12 và Gò Vấp, TP.HCM.
Về phương thức hoạt động, các công ty này núp bóng dưới hình thức kinh doanh dịch vụ cầm đồ hoặc tư vấn tài chính để thực hiện hành vi cho vay tiền qua mạng với lãi suất "cắt cổ". Thống kê từ cơ quan điều tra cho thấy, trong giai đoạn từ tháng 4/2019 đến tháng 4/2023, thông qua các trang web trực tuyến, nhóm đối tượng đã giải ngân cho hơn 2 triệu lượt vay. Tổng số tiền giải ngân đạt hơn 6.072 tỷ đồng, với số tiền thu lợi bất chính ước tính lên tới hơn 4.123 tỷ đồng.
Hành vi này không chỉ gây thiệt hại nghiêm trọng về tài sản cho người dân mà còn tiềm ẩn nhiều hệ lụy về an ninh trật tự xã hội. Trong quá trình điều tra các vụ án tương tự, cơ quan công an cũng thường xuyên làm rõ trách nhiệm của những cá nhân có liên quan đến việc quy định về che giấu tội phạm nếu có hành vi bao che cho các đường dây tín dụng đen này.
Căn cứ theo Điều 201 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017), hành vi cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự được xử lý hình sự khi thỏa mãn các điều kiện về mức lãi suất và lợi nhuận thu được. Cụ thể:
Trong trường hợp các đối tượng thực hiện hành vi nhiều lần, nếu mỗi lần phạm tội có số tiền thu lợi bất chính từ 30.000.000 đồng trở lên và chưa bị truy cứu trách nhiệm hình sự trước đó, cơ quan tố tụng sẽ xem xét áp dụng tình tiết tăng nặng là phạm tội 02 lần trở lên.
Để việc xét xử được thống nhất và chính xác, việc xác định số tiền thu lợi bất chính để làm căn cứ truy cứu trách nhiệm hình sự cần tuân thủ nghiêm ngặt các hướng dẫn tại Nghị quyết 01/2021/NQ-HĐTP của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao. Cụ thể như sau:
Ngoài việc chịu trách nhiệm hình sự, các đối tượng còn có thể bị áp dụng biện pháp buộc trả lại số tiền thu lợi bất chính cho người vay sau khi đã khấu trừ phần lãi hợp pháp theo quy định.
Hiện nay, Công an TP.HCM đang tiếp tục mở rộng điều tra, làm rõ vai trò của từng cá nhân trong đường dây này để xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật. Việc kiểm soát chặt chẽ các hoạt động tín dụng phi chính thức là cần thiết để tránh tình trạng người dân rơi vào bẫy nợ nần, tương tự như những rủi ro thường thấy trong các tóm tắt bản án về phạm tội trộm cắp tài sản do áp lực từ việc trả nợ lãi cao gây ra.
