hành vi xâm hại trẻ em. Hành vi xâm hại trẻ em, Bộ luật Hình sự năm 2015 đã bổ sung tội mới: Tội sử dụng người dưới 16 tuổi
Liên quan đến hành vi xâm hại trẻ em, Bộ luật Hình sự (BLHS) năm 2015 đã bổ sung thêm một tội danh mới là Tội sử dụng người dưới 16 tuổi vào mục đích khiêu dâm. Các quy định về tội phạm xâm hại tình dục trẻ em trong pháp luật hiện hành được xây dựng rất cụ thể nhằm bảo vệ nhóm đối tượng yếu thế này.
Theo thống kê, trung bình mỗi năm nước ta có hơn 1.000 trẻ em bị xâm hại tình dục. Nhằm tăng cường tính răn đe, BLHS năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017), có hiệu lực từ ngày 01/01/2018, đã dành ra 05 điều luật quy định về các tội phạm xâm hại tình dục trẻ em, cụ thể hóa các hành vi và tăng cường chế tài so với BLHS năm 1999.
Đây là tội danh mới được đưa vào BLHS năm 2015. Theo đó, người từ đủ 18 tuổi trở lên có hành vi lôi kéo, dụ dỗ, ép buộc người dưới 16 tuổi trình diễn khiêu dâm hoặc trực tiếp chứng kiến việc trình diễn khiêu dâm dưới mọi hình thức sẽ bị phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm.
Khung hình phạt tăng lên từ 03 đến 07 năm tù nếu phạm tội thuộc một trong các trường hợp: có tổ chức, phạm tội 02 lần trở lên, đối với 02 người trở lên, vì mục đích thương mại, hoặc người phạm tội là người có trách nhiệm chăm sóc, giáo dục, chữa bệnh nạn nhân; gây rối loạn tâm thần và hành vi của nạn nhân từ 11% đến 45%; tái phạm nguy hiểm. Đặc biệt, khung hình phạt cao nhất là từ 07 đến 12 năm tù nếu gây rối loạn tâm thần và hành vi của nạn nhân từ 46% trở lên hoặc làm nạn nhân tự sát. Người phạm tội còn có thể bị áp dụng các hình phạt bổ sung như cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 đến 05 năm.
Tại Điều 142 BLHS năm 2015, hành vi này được mô tả cụ thể bao gồm: dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực hoặc lợi dụng tình trạng không thể tự vệ được của nạn nhân hoặc thủ đoạn khác để giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi trái với ý muốn của họ; hoặc giao cấu/thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người dưới 13 tuổi.
Mức hình phạt đối với tội này rất nghiêm khắc, thấp nhất là 07 năm tù và cao nhất có thể là tử hình, tùy thuộc vào tính chất và mức độ của hành vi phạm tội.
Quy định tại Điều 144 BLHS năm 2015, tội này được xác định là hành vi dùng mọi thủ đoạn khiến người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi đang ở trong tình trạng lệ thuộc vào mình hoặc trong tình trạng quẫn bách phải miễn cưỡng giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác. Khung hình phạt dao động từ 05 năm tù đến tù chung thân.
Theo Điều 145 BLHS năm 2015, người từ đủ 18 tuổi trở lên có hành vi giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi sẽ bị phạt tù từ 01 đến 05 năm. Nếu có các tình tiết tăng nặng, mức phạt có thể từ 03 đến 1ng 10 năm hoặc cao nhất là 07 đến 15 năm tù.
Tại Điều 146 BLHS năm 2015, tội dâm ô được xác định là hành vi của người từ đủ 18 tuổi trở lên thực hiện đối với người dưới 16 tuổi nhưng không nhằm mục đích giao cấu hoặc không nhằm thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác. Hình phạt cho hành vi này dao động từ 06 tháng tù đến 12 năm tù kèm theo các hình phạt bổ sung.
Câu hỏi: Em tôi bị xâm hại tình dục khi chưa đủ 13 tuổi, còn người thực hiện hành vi mới có 14 tuổi. Tôi đã đưa em đi kiểm tra và trình báo công an nhưng phía cơ quan chức năng cho biết do người gây án mới 14 tuổi nên yêu cầu gia đình tự thực hiện giám định pháp y với giấy tờ của công an. Tôi cần giải quyết vấn đề này như thế nào?
Trả lời: Để làm rõ trách nhiệm pháp lý, cần căn cứ vào quy định về độ tuổi chịu trách nhiệm hình sự và phân loại tội phạm theo BLHS 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017) như sau:
Trường hợp 1: Người thực hiện hành vi đủ 14 tuổi
Căn cứ Điều 12 BLHS 201 xử định về độ tuổi chịu trách nhiệm hình sự: Người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi phải chịu trách nhiệm hình sự về tội phạm rất nghiêm trọng, tội phạm đặc biệt nghiêm trọng quy định tại một số điều luật cụ thể, trong đó có Điều 142 (Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi).
Căn cứ Khoản 2 Điều 9 BLHS, tội phạm rất nghiêm trọng là tội có mức cao nhất của khung hình phạt từ trên 07 năm đến 15 năm tù. Do đó, nếu người thực hiện hành vi đã đủ 14 tuổi và hành vi thuộc Điều 142, người này vẫn phải chịu trách nhiệm hình sự về tội hiếp dâm trẻ em với mức án từ 07 đến 15 năm tù (tùy tình tiết).
Trường hợp 2: Người thực hiện hành vi chưa đủ 14 tuổi
Nếu người thực hiện hành vi chưa đủ 14 tuổi, theo quy định về độ tuổi chịu trách nhiệm hình sự, họ không phải chịu trách nhiệm hình sự về tội phạm này. Tuy nhiên, cơ quan chức năng sẽ áp dụng các biện pháp giáo dục hoặc xử lý hành chính tùy theo tính chất vụ việc.
Về vấn đề giám định, gia đình cần phối hợp chặt chẽ với cơ quan điều tra. Việc giám định pháp y trong các vụ án xâm hại tình dục thường được thực hiện theo trưng cầu của cơ quan có thẩm quyền để đảm bảo giá trị pháp lý làm chứng cứ trong tố tụng hình sự. Nếu gặp khó khăn trong việc tiếp cận quy trình, gia đình nên tham vấn ý kiến luật sư để bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho nạn nhân.
