Căn cứ điểm n khoản 1 Điều 123 Bộ Luật Hình sự 2015 xác định hành vi của ba bị cáo L, H và T phạm tội “giết người” có tính chất côn đồ.
Trong hoạt động tố tụng hình sự, việc xác định đúng tính chất, mức độ hành vi phạm tội là yếu tố then chốt để đưa ra phán quyết công minh. Bản án số 77/2021/HSST ngày 08/12/2021 là một ví dụ điển hình về việc xử lý nhóm đối tượng thực hiện hành vi tấn công người khác một cách manh động, thiếu kiểm soát, gây thương tích nghiêm trọng cho nạn nhân.
Vụ án xảy ra vào thời điểm các bị cáo đang trong tình trạng sử dụng rượu bia. Trong lúc uống rượu tại nhà của đối tượng H cùng với T và L, giữa nhóm của L đã nảy sinh mảng mâu thuẫn với một nhóm thanh niên khác đang di chuyển bằng xe máy ngang qua khu vực đó.
Do sự kích động nhất thời, L đã rủ rê đồng bọn là T và H cùng đuổi theo nhóm thanh niên nhằm mục đích tấn công. Để chuẩn bị cho hành vi gây án, trong khi H và T đi lấy phương tiện di chuyển thì L đã chủ động tìm kiếm một con rựa làm hung khí. Khi nhóm của L áp sát được nạn nhân, L đã sử dụng sống của con rựa chém vào vùng đầu của đối tượng T (người cùng nhóm) nhưng không gây thương tích, chỉ làm vỡ mũ bảo hiểm. Tuy nhiên, trong quá trình hỗn loạn, nạn nhân H1 đã bị tấn công dẫn đến chấn thương nặng và ngã xuống ven đường.
Sau khi thực hiện hành vi tấn công, các bị cáo nhanh chóng rời khỏi hiện trường và quay về nhà để cất giấu hung khí. Nạn nhân H1 sau đó rơi vào tình trạng bất tỉnh và phải nhập viện cấp cứu trong nhiều ngày. Đến ngày 29/10/2020, nạn nhân mới được xuất viện. Trước những hậu quả nghiêm trọng về sức khỏe của con trai, gia đình bị hại đã gửi đơn trình báo và yêu cầu khởi tố vụ án đến cơ quan Cảnh sát điều tra. Kết quả giám định thương tích đối với nạn nhân H1 là 49%.
Sau khi xem xét các chứng cứ tại hồ sơ vụ án, Hội đồng xét xử đã đưa ra những nhận định pháp lý quan trọng về hành vi của các bị cáo. Căn cứ vào diễn biến thực tế và tính chất hung hãn trong việc sử dụng hung khí nguy hiểm (rựa) để tấn công người không có khả năng tự vệ, Tòa án xác định hành vi của L, H và T đã cấu thành tội "Giết người".
Về trách nhiệm hình sự, Hội đồng xét xử quyết định áp dụng mức hình phạt nghiêm khắc đối với từng bị cáo dựa trên vai trò thực hiện hành vi:
Về trách nhiệm dân sự, Tòa án ghi nhận và công nhận sự thỏa thuận tự nguyện giữa các bị cáo và bị hại trong việc bồi thường thiệt hại về sức khỏe và chi phí điều trị cho nạn nhân H1.
Để làm rõ tính chất nguy hiểm của hành vi, cơ quan tố tụng đã căn cứ vào các quy định tại Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) như sau:
Căn cứ điểm n khoản 1 Điều 123 Bộ luật Hình sự: Hành vi của các bị cáo L, H và T được xác định là phạm tội "Giết người" với tình tiết định khung tăng nặng là có tính chất côn đồ. Đây là tình tiết thể hiện thái độ coi thường pháp luật, coi thường mạng sống của người khác, thực hiện hành vi tấn công một cách vô cớ hoặc chỉ vì những mâu thuẫn nhỏ nhặt trong đời sống.
Việc áp dụng khung hình phạt này nhằm mục đích răn đe, giáo dục và ngăn chặn các hành vi bạo lực tự phát trong cộng đồng. Trong các vụ án có tính chất tương tự như bản án về tội giết người khác, việc xác định vai nòng cốt và sự chuẩn bị hung khí luôn là yếu tố quyết định đến mức hình phạt. Ngoài ra, trong quá trình giải quyết các vụ án có tính chất phức tạp liên quan đến xâm phạm thân thể, việc xác định vai trò của người bào chữa trong vụ án hình sự cũng đóng vai trò quan trọng để đảm bảo quyền lợi hợp pháp cho các đương sự.
Vụ án là lời cảnh báo đắt giá về việc kiểm soát hành vi và sử dụng rượu bia. Những mâu thuẫn nhỏ nếu không được giải quyết bằng lý trí có thể dẫn đến những hậu quả pháp lý nghiêm trọng, không chỉ gây thương vong cho người khác mà còn khiến bản thân đối mặt với án tù dài hạn, tương tự như các trường hợp tàng trữ trái phép chất ma túy hoặc các tội danh xâm phạm trật tự công cộng khác.
