Luật cư trú 2020 quy định về mã số định danh cá nhân là gì? Hãy cùng Công ty Luật Legalzone tìm hiểu vấn đề này
Từ ngày 01/7/2021, Luật Cư trú 2020 chính thức có hiệu lực thi hành, đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong công tác quản lý dân cư tại Việt Nam. Điểm đáng chú ý nhất là việc bãi bỏ sổ hộ khẩu giấy và thay thế phương thức quản lý nhân khẩu truyền thống bằng việc sử dụng mã số định danh cá nhân. Điều này giúp tối giản hóa các thủ tục hành chính, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân trong các giao dịch dân sự và hành chính.
Mã số định danh cá nhân về bản chất chính là số thẻ Căn cước công dân (CCCD) của mỗi công dân. Đây là một dãy số duy nhất, gắn liền với mỗi cá nhân kể từ thời điểm được đăng ký khai sinh cho đến khi qua đời. Đặc tính quan trọng của mã số này là tính duy nhất: không thay đổi trong suốt cuộc đời và không trùng lấp với bất kỳ cá nhân nào khác.
Mã số định danh cá nhân được xác lập và quản lý thông qua Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Hệ thống này đóng vai trò kết nối, cập nhật, chia sẻ và khai thác thông tin của công dân một cách đồng bộ giữa các cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
Mã số định danh cá nhân là một dãy số tự nhiên gồm 12 chữ số. Cấu trúc của dãy số này được phân bổ khoa học nhằm chứa đựng các thông tin cơ bản nhưng vẫn đảm bảo tính bảo mật, cụ thể như sau:
Việc nắm rõ cấu trúc này giúp người dân hiểu rõ hơn về cách thức quản lý thông tin của Nhà nước, đồng thời hỗ trợ trong việc kiểm tra tính chính xác khi thực hiện các thủ tục như làm lại chứng minh nhân dân ở nơi không có hộ khẩu hoặc các giao dịch liên quan đến căn cước.
Căn cứ theo các quy định của Luật Hộ tịch và các văn bản hướng dẫn thi hành, việc cấp mã số định danh được thực hiện qua hai trường hợp chính:
Đối với trẻ em mới sinh, mã số định danh sẽ được cấp ngay trong quá trình làm thủ tục đăng ký khai sinh. Quy trình cụ thể bao gồm:
Đối với những công dân đã có thông tin trong sổ hộ khẩu cũ hoặc đã đăng ký thường trú nhưng chưa được cấp số định danh cá nhân theo quy chuẩn mới, Nhà nước áp dụng cơ chế cập nhật tự động:
Trong quá trình di chuyển nơi cư trú hoặc thay đổi thông tin cá nhân, người dân có thể cần thực hiện các thủ tục như làm lại chứng minh thư ở nơi không có hộ khẩu để đảm bảo dữ liệu trên hệ thống luôn được đồng bộ với thực tế.
Mặc dù mã số định danh là duy nhất và không thay đổi, tuy nhiên pháp luật vẫn dự phòng trường hợp xảy ra sai sót trong quá trình nhập liệu. Nếu số định danh cá nhân đã cấp có sai sót do lỗi nhập sai thông tin về công dân (như sai lệch ngày tháng năm sinh hoặc các thông tin định danh quan trọng khác), thủ trưởng cơ quan quản lý Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư thuộc Bộ Công an sẽ ra quyết định hủy bỏ số định danh cá nhân đó và thực hiện cấp lại một số định danh mới chính xác cho công dân.
Việc quản lý bằng mã số định danh giúp giảm bớt gánh nặng giấy tờ, tránh tình trạng thất lạc thông tin. Người dân cần lưu ý bảo mật các thông tin cá nhân liên quan đến mã số này để tránh bị lợi dụng trong các giao dịch bất chính. Trong trường hợp gặp các vấn đề về mất mát giấy tờ tùy thân khác, chẳng hạn như trình báo mất hộ chiếu phổ thông, người dân cũng cần thực hiện đầy đủ các bước theo quy định để cập nhật lại tình trạng cư trú và định danh trên hệ thống quốc gia.
