Theo Điểm 5 Mục II Thông tư 04/1999/TT-BCA(C13) quy định: Công dân thuộc diện được cấp CMND hiện đăng ký hộ khẩu thường trú thuộc địa ...
Trong bối cảnh thực hiện Luật Cư trú 2020, việc quản lý cư trú tại Việt Nam đã có sự thay đổi căn bản từ phương thức quản lý bằng sổ giấy sang quản lý bằng dữ liệu điện tử. Điều này dẫn đến nhiều thắc mắc về việc làm lại Chứng minh nhân dân (CMND) hoặc cấp mới Căn ccước công dân (CCCD) đối với những trường hợp không còn nắm giữ sổ hộ khẩu giấy hoặc đang trong tình trạng khó khăn về xác định nơi thường trú.
Trước đây, sổ hộ khẩu là căn cứ duy nhất để chứng minh nơi thường trú. Tuy nhiên, theo các quy định mới nhất áp dụng tại thời điểm năm 2022, cơ chế quản lý đã thay đổi hoàn toàn.
Kể từ ngày 01/7/2021, sổ hộ khẩu và sổ tạm trú bằng giấy đã chính thức hết giá trị sử dụng. Thay vào đó, cơ quan chức năng sử dụng Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư để quản lý thông tin công dân. Do đó, việc thông tin về mã số định danh cá nhân thay cho sổ hộ khẩu đã trở thành yếu tố then chốt để xác định thông tin cư trú của một cá nhân.
Để thực hiện thủ tục cấp lại hoặc đổi thẻ CCCD, điều kiện tiên quyết không phải là việc trình diện sổ hộ khẩu giấy, mà là thông tin về nơi thường trú, tạm trú và các dữ liệu nhân thân của cá nhân đó phải được cập nhật chính xác, đầy đủ trên Hệ thống Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Nếu thông tin cá nhân chưa được xác minh hoặc chưa có trên hệ thống, việc cấp lại giấy tờ tùy thân sẽ gặp trở ngại lớn.
Đối với những trường hợp không có hộ khẩu (do mất thông tin, chưa đăng ký thường trú hoặc đang trong quá trình chuyển đổi), người dân có thể áp dụng các phương án sau để hoàn thiện hồ sơ:
Nếu cá nhân vẫn xác định được địa chỉ nơi từng đăng ký thường trú trước đây, cần chủ động liên hệ với cơ quan Công an cấp xã/phách tại đó. Mục tiêu là yêu cầu kiểm tra lại dữ liệu dân cư và xin xác nhận về các thông tin cư trú cũ. Việc này giúp làm cơ sở để thực hiện các thủ tục làm lại chứng minh thư ở nơi không có hộ khẩu hoặc cập nhật thông tin mới vào hệ thống.
Nếu cá nhân đang sinh sống tại một địa điểm nhất định nhưng chưa được ghi nhận trong dữ liệu cư trú, cần thực hiện các bước sau:
Khi thông tin cư trú đã được làm sạch và cập nhật lên hệ thống điện tử, việc cấp mới hoặc cấp lại CCCD sẽ trở nên thuận lợi. Người dân cần phối hợp chặt chẽ với cán bộ tư pháp - hộ tịch hoặc công an địa phương để đảm bảo các sai lệch về thông tin (nếu có) giữa giấy tờ cũ và dữ liệu điện tử được điều chỉnh kịp thời.
Để quá trình làm lại giấy tờ diễn ra nhanh chóng, người dân cần tuân thủ các bước sau:
Người dân cần đặc biệt lưu ý rằng việc không có sổ hộ khẩu giấy không còn là rào cản lớn nhất, nhưng việc "không có thông tin trên hệ thống điện tử" chính là khó khăn lớn nhất. Do đó, việc chủ động khai báo, đăng ký cư trú và kiểm tra định kỳ thông tin cá nhân trên ứng dụng định danh điện tử hoặc cổng dịch vụ công là vô cùng cần thiết.
Mọi sự sai lệch về thông tin giữa thực tế và dữ liệu dân cư cần được xử lý ngay lập tức để tránh các hệ lụy pháp lý khi thực hiện các giao dịch dân sự, hành chính sau này.
