các hình thức đầu tư mới nhất là cách tiến hành hoạt động đầu tư của các nhà đầu tư theo quy định pháp luật
Hình thức đầu tư là phương thức mà các nhà đầu tư sử dụng để thực hiện hoạt động đầu tư kinh doanh nhằm mục tiêu tìm kiếm lợi nhuận. Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng, hệ thống pháp luật Việt Nam đã có sự nhất quán hóa khung pháp lý áp dụng chung cho cả nhà đầu tư trong nước và nhà/tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài.
Tại thời điểm năm 2021, các hoạt động đầu tư được điều chỉnh chủ yếu bởi Luật Đầu tư số 61/2020/QH14. So với quy định tại Luật Đầu tư số 67/2014/QH13, văn bản mới đã có những điều chỉnh quan trọng về các hình thức đầu tư nhằm tạo môi trường kinh doanh thông thoáng và linh hoạt hơn.
Theo quy định tại Điều 21 Luật Đầu tư 2020, các hình thức đầu tư bao gồm:
Nhà đầu tư trong nước và nhà đầu tư nước ngoài đều có quyền thực hiện thủ tục thành lập tổ chức kinh tế theo pháp luật về doanh nghiệp. Tuy nhiên, đối với nhà đầu tư nước ngoài, việc thành lập tổ chức kinh tế phải đáp ứng các điều kiện tiếp cận thị trường quy định tại Điều 9 Luật Đầu tư 2020, bao gồm: tỷ lệ sở hữu vốn điều lệ; hình thức đầu tư; phạm vi hoạt động; năng lực của nhà đầu tư và các điều kiện khác theo pháp luật liên quan hoặc điều ước quốc tế.
Một điểm mới đáng chú ý là quy định về trình tự thực hiện. Trước đây, nhà đầu tư nước ngoài thường phải có dự án đầu tư và được cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư trước khi thành lập doanh nghiệp. Tuy nhiên, Luật Đầu tư 2020 đã bổ sung trường hợp ngoại lệ nhằm khuyến khích khởi nghiệp: Nhà đầu tư không cần thực hiện thủ tục cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư trước khi thành lập doanh nghiệp nhỏ và vừa khởi nghiệp sáng tạo hoặc quỹ đầu tư khởi nghiệp sáng tạo theo quy định của pháp luật về hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Để hiểu rõ hơn về các bước triển khai, nhà đầu tư có thể tham khảo Quy trình đầu tư nước ngoài vào Việt Nam theo hình thức thành lập tổ chức kinh tế.
Nhà đầu tư có quyền góp vốn, mua cổ phần hoặc mua phần vốn góp của tổ chức kinh tế. Đối với nhà đầu tư nước ngoài, hình thức này phải đảm bảo các điều kiện sau:
Về tiêu chí xác định tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài, Luật Đầu tư 2020 đã điều chỉnh ngưỡng sở hữu từ 51% (theo Luật cũ) xuống còn trên 50% vốn điều lệ. Sự thay đổi này nhằm thống nhất với quy định về tỷ lệ sở hữu chi phối tại Luật Doanh nghiệp 2020. Cụ thể, việc thực hiện Thủ tục đầu tư theo hình thức góp vốn, mua cổ phần, phần vốn góp sẽ được kiểm soát chặt chẽ hơn trong các trường hợp tăng tỷ lệ sở hữu từ dưới hoặc bằng 50% lên trên 50%, hoặc khi nhà đầu tư nước ngoài đã nắm giữ trên 50% vốn điều lệ thực hiện tăng thêm tỷ lệ sở hữu.
Hình thức này tập trung vào việc triển khai các dự án cụ thể trên một địa bàn nhất định. Luật Đầu tư 2020 quy định rằng một tổ chức kinh tế phải thực hiện thủ tục và đáp ứng điều kiện như nhà đầu tư nước ngoài khi đầu tư thành lập tổ chức kinh tế khác, góp vốn hoặc thực hiện hợp đồng BCC nếu thuộc một trong các trường hợp:
Quy định này giúp quản lý chặt chẽ các dòng vốn gián tiếp thông qua các doanh nghiệp trung gian có yếu tố nước ngoài chi phối.
Hợp đồng hợp tác kinh doanh (BCC) là hình thức hợp tác giữa các nhà đầu tư để cùng thực hiện hoạt động kinh doanh, phân chia lợi nhuận hoặc sản phẩm mà không thành lập pháp nhân mới. Quy định về BCC cơ bản kế thừa từ Luật cũ:
Ngoài ra, đối với các dự án có sự tham gia của Nhà nước, nhà đầu tư cần lưu ý đến các mô hình Đầu tư hình thức PPP để đảm bảo tuân thủ đúng quy trình hợp đồng giữa cơ quan nhà nước và doanh nghiệp dự án.
Một điểm tiến bộ của Luật Đầu tư 2020 là việc đưa vào quy định "Các hình thức đầu tư, loại hình tổ chức kinh tế mới theo quy định của Chính phủ". Điều này cho thấy một cơ chế pháp lý mở, không rập khuôn, sẵn sàng thích ứng với sự phát triển của nền kinh tế và các mô hình kinh doanh mới phát sinh trong tương lai, nhằm tạo điều kiện thuận lợi nhất cho hoạt động đầu tư tại Việt Nam.
