Thủ tục giải quyết tranh chấp đất đai bằng giấy viết tay được quy định như thế nào ? Legalzoen xin làm rõ vấn đề trên qua bài viết sau
Trong thực tế, do điều kiện lịch sử và xã hội trước đây, nhiều giao dịch liên quan đến quyền sử dụng đất được các bên xác lập thông qua hình thức giấy viết tay. Tuy nhiên, theo quy định pháp luật hiện hành về đất đai, các giao dịch này thường gặp rủi ro lớn về mặt pháp lý khi không tuân thủ đúng hình thức văn bản có công chứng hoặc chứng thực. Vậy, khi phát sinh tranh chấp đối với các giao dịch bằng giấy viết tay, trình tự và thủ tục giải quyết được thực hiện như thế nào?
Căn cứ theo quy định tại Khoản 3 Điều 167 Luật Đất đai 2013 (được dẫn chiếu từ các quy định về hình thức hợp đồng tại Bộ luật Dân sự), hợp đồng về quyền sử dụng đất phải được lập thành văn bản và phải được công chứng hoặc chứng thực theo quy định của pháp luật. Do đó, về nguyên tắc, các giao dịch bằng giấy viết tay không có công chứng thường bị coi là vi phạm về mặt hình thức.
Tuy nhiên, pháp luật vẫn tồn tại một trường hợp ngoại lệ để bảo vệ quyền lợi chính đáng của các bên. Cụ thể, theo quy định tại Điều 129 Bộ luật Dân sự 2015, giao dịch dân sự vi phạm quy định về hình thức (không lập thành văn bản hoặc không công chứng, chứng thực) vẫn có thể được Tòa án công nhận hiệu lực nếu một bên hoặc các bên đã thực hiện ít nhất hai phần ba nghĩa vụ trong giao dịch.
Việc xác định tính hợp pháp của các tài liệu này thường rất phức tạp, đòi hỏi việc xem xét kỹ lưỡng nguồn gốc đất và quá trình sử dụng. Người dân có thể tham khảo thêm các tóm tắt bản án về tranh chấp hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất để hiểu rõ hơn cách Tòa án áp dụng pháp luật trong từng trường hợp cụ thể.
Dựa trên quy định tại Điều 202, Điều 203 Luật Đất đai 2013 và các nội dung sửa đổi tại Nghị định số 01/2017/NĐ-CP, trình tự giải quyết tranh chấp đất đai qua cơ quan hành chính được thực hiện như sau:
Các bên tranh chấp có thể tự thỏa thuận, thương lượng trên tinh thần tôn trọng lợi quyết ích của nhau. Trường hợp không tự hòa giải được, đương sự có quyền gửi đơn yêu cầu giải quyết đến Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có đất.
Nếu việc hòa giải tại cấp xã không thành, đương sự có quyền gửi đơn lên cơ quan quản lý đất đai có thẩm quyền hoặc Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường để yêu cầu giải quyết. Cơ quan được giao nhiệm vụ sẽ tiến hành thẩm tra, xác minh, tổ chức họp các ban ngành liên quan để tư vấn và trình Chủ tịch Ủy ban nhân dân cùng cấp ra quyết định giải quyết.
Trong trường hợp các bên lựa chọn con đường tố tụng, thủ tục khởi kiện tranh chấp đất đai sẽ được thực hiện theo quy định của Bộ luật Tố tụng Dân sự:
Khi giải quyết tranh chấp tại Tòa án, các đương sự cần lưu ý nghĩa vụ nộp án phí dựa trên Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 về mức thu, miễn, giảm án phí và lệ phí Tòa án:
Tóm lại, dù các giao dịch đất đai bằng giấy viết tay tiềm ẩn rủi ro bị tuyên vô hiệu do vi phạm hình thức pháp lý, nhưng nếu đáp ứng được các điều kiện về việc thực hiện nghĩa vụ theo quy định của Bộ luật Dân sự, các bên vẫn có cơ hội được pháp luật bảo vệ. Việc nắm vững trình tự giải quyết tại cấp xã và Tòa án là yếu tố then chốt để bảo vệ quyền lợi hợp pháp khi xảy ra tranh chấp.
