Quyền đối với bất động sản liền kề là gì? Quyền đối với bất động sản liền kề là gì? Legalzone xin giải đáp vấn đề này trong bài viết
Trong quan hệ dân sự về sở hữu tài sản, việc sử dụng đất đai và các công trình trên đất thường phát sinh những giao điểm về lợi ích giữa các chủ thể sở hữu các thửa đất cạnh nhau. Một trong những chế định quan trọng nhằm giải quyết xung đột và tạo điều kiện cho việc khai thác tài sản một cách thuận tiện chính là quyền đối với bất động sản liền kề. Bài viết dưới đây sẽ làm rõ khái niệm, căn cứ xác lập và các nguyên tắc thực hiện quyền này theo quy định của pháp luật dân sự.
Quyền đối với bất động sản liền kề được hiểu là một loại quyền trên tài sản, trong đó chủ sở hữu một bất động sản (gọi là bất động sản hưởng quyền) được phép thực hiện một số hành vi nhất định trên một bất động sản khác (gọi là bất động sản chịu hưởng quyền) nhằm phục vụ cho việc khai thác, sử dụng bất động sản của mình.
Đặc điểm cốt lõi của loại quyền này bao gồm:
Theo quy định pháp luật hiện hành, quyền đối với bất động sản liền kề có thể được hình thành dựa trên các căn cứ sau:
Đây là trường hợp quyền phát sinh từ đặc điểm vật lý của đất đai. Ví dụ, tại những vùng địa hình dốc, nước mưa từ phía đất cao theo tự nhiên sẽ chảy xuống vùng đất thấp. Nếu một bất động sản nằm ở vị trí trũng, bị vây bọc bởi các thửa đất khác và không có lối thoát nước, thì chủ sở hữu bất động sản này có quyền yêu cầu được dẫn nước qua bất động sản liền kề để tránh ngập úng.
Pháp luật thiết lập sẵn các quyền mặc nhiên khi một bất động sản rơi vào tình trạng bị vây bọc, không có lối đi ra đường công cộng. Trong trường hợp này, chủ sở hữu bất động sản bị vây bọc có quyền yêu cầu chủ sở hữu bất động sản liền kề dành cho mình một lối đi hợp lý. Điều này giúp đảm bảo ranh giới giữa các bất động sản không trở thành rào cản ngăn chặn quyền tiếp cận hạ tầng của người dân.
Các chủ thể có quyền tự do thỏa thuận về việc xác lập quyền đối với bất động sản liền kề (như lối đi chung, đường dây tải điện, đường ống dẫn nước...) trên cơ sở tự nguyện, không vi phạm điều cấm của luật và không trái đạo đức xã hội. Việc thỏa thuận này giúp các bên chủ động trong việc đầu tư bất động sản một cách bền vững.
Chủ sở hữu bất động sản có quyền thể hiện ý chí thông qua di chúc, để lại quyền đối với bất động sản liền kề cho người thừa kế. Việc này nhằm đảm bảo sự ổn định trong việc sử dụng đất và tránh các tranh chấp phát sinh giữa thế hệ kế thừa và chủ sở hữu các thửa đất lân cận.
Khi các bên không có thỏa thuận khác, việc thực hiện quyền phải tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc nhằm bảo vệ lợi ích hợp pháp của cả hai bên:
Người được hưởng quyền phải đảm bảo tính hợp lý trong việc sử dụng tài sản của người khác, cụ thể:
Trách nhiệm của chủ sở hữu bất động sản chịu hưởng quyền thường mang tính chất "không hành động", bao gồm:
Theo quy định tại Điều 249 Bộ luật Dân sự 2015, việc thay đổi cách thức thực hiện quyền phải được xem xét dựa trên tính chất của sự thay đổi. Nếu sự thay đổi liên quan trực tiếp đến việc khai thác, sử dụng bất động sản chịu hưởng quyền (ví dụ: làm thay đổi dòng chảy, làm ảnh hưởng đến kết cấu công trình), thì chủ sở hữu bất động sản chịu hưởng quyền có quyền yêu cầu điều chỉnh hoặc phải được thông báo trước để đảm bảo không gây thiệt hại cho tài sản của họ. Ngược lại, các thay đổi mang tính hành chính như thay đổi tên chủ sở hữu hay diện tích đất do đo đạc lại mà không làm ảnh hưởng đến nội dung quyền thì không làm chấm dứt hoặc thay đổi bản chất của quyền này.
