Sau đây Legalzone xin cung cấp tới bạn đọc các thông tin hữu ích về Thủ tục khởi kiện dân sự theo quy định hiện hành
Trong quá trình thực hiện các quan hệ pháp luật, khi phát hiện quyền và lợi ích hợp pháp của mình hoặc của người khác bị xâm phạm, cá nhân, cơ quan hoặc tổ chức có quyền thực hiện việc khởi kiện tại Tòa án có thẩm quyền. Việc nắm rõ quy trình này không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi chính đáng mà còn đảm bảo tính thượng tôn pháp luật trong các tranh chấp dân sự.
Khi thực hiện quyền khởi kiện, người khởi kiện có trách nhiệm gửi đơn khởi kiện kèm theo các tài liệu, chứng phục minh chứng cho việc quyền hoặc lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm. Trong trường hợp vì lý do khách quan mà chưa thể nộp đầy đủ các tài liệu này, người khởi kiện vẫn phải nộp các chứng cứ hiện có để làm căn cứ ban đầu. Sau đó, theo yêu cầu của Tòa án trong quá trình giải quyết vụ án, người khởi kiện có nghĩa vụ bổ sung hoặc giao nộp thêm các tài liệu, chứng cứ khác.
Về phương thức gửi đơn, người khởi kiện có thể lựa chọn một trong các hình thức sau:
Bộ phận tiếp nhận đơn của Tòa án có trách nhiệm ghi nhận đơn khởi kiện do người khởi kiện nộp. Tùy vào phương thức gửi, Tòa án sẽ thực hiện các thủ tục xác nhận tương ứng:
Trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận được đơn khởi kiện, Chánh án Tòa án sẽ tiến hành phân công một Thẩm phán để xem xét nội dung đơn. Sau khi được phân công, trong vòng 0 trình 05 ngày làm việc, Thẩm phán phải thực hiện các quyết định sau:
Sau khi xem xét đơn và tài liệu kèm theo, nếu xác định vụ án thuộc thẩm quyền giải quyết, Thẩm phán sẽ thông báo để người khởi kiện thực hiện nghĩa vụ nộp tiền tạm ứng án phí. Thẩm phán dự tính số tiền tạm ứng án phí, lập giấy báo và giao cho người khởi kiện.
Trong thời hạn 07 ngày kể từ ngày nhận được giấy báo, người khởi kiện phải nộp tiền tạm ứng án phí tại cơ quan thi hành án và nộp lại biên lai thu tiền cho Tòa án. Thẩm phán sẽ chính thức thụ lý vụ án ngay khi nhận được biên lai này. Riêng đối với các trường hợp được miễn hoặc không phải nộp tiền tạm ứng án phí, Thẩm phán sẽ thụ lý vụ án ngay khi nhận đủ đơn khởi kiện và tài liệu kèm theo.
Sau khi thụ lý, trong vòng 03 ngày làm việc, Thẩm phán phải thông báo bằng văn bản cho các đương sự (nguyên đơn, bị đơn, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan) và Viện kiểm sát cùng cấp. Đối với các vụ án về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, Tòa án còn phải thực hiện niêm yết công khai thông tin thụ lý tại trụ sở trong thời hạn 03 ngày làm việc.
Để đảm bảo tính khách quan, Chánh án Tòa án sẽ quyết định phân công Thẩm判 giải quyết vụ án dựa trên báo cáo của Thẩm phán thụ lý. Đối với các vụ án phức tạp, Chánh án có thể phân công Thẩm phán dự khuyết để đảm bảo tiến độ xét xử. Nếu Thẩm phán được phân công không thể tiếp tục nhiệm vụ, Chánh án sẽ thay thế bằng Thẩm phảng khác; trường hợp đang xét xử mà không có Thẩm phán dự khuyết thì vụ án phải được xét xử lại từ đầu.
Khi nhận được thông báo về việc thụ lý, bị đơn và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có thời hạn 15 ngày để nộp văn bản ghi ý kiến đối với yêu cầu của nguyên đơn, kèm theo tài liệu, chứng cứ hoặc yêu cầu phản tố/yêu cầu độc lập (nếu có). Nếu cần thêm thời gian, các đương sự phải gửi đơn xin gia hạn và Tòa án sẽ xem xét nhưng không quá 15 ngày.
Các bên đều có quyền yêu cầu Tòa án cho xem, ghi chép hoặc sao chụp đơn khởi kiện và tài liệu kèm theo, trừ các tài liệu liên quan đến bí mật nhà nước, bí mật kinh doanh, bí mật nghề nghiệp hoặc bí mật đời tư cá nhân theo quy định. Trong trường hợp cần xác định rõ hơn về quyền lợi của mình trong các tranh chấp tài sản phức tạp, đương sự có thể tham khảo thêm các kiến thức về Tài sản và tặng cho tài sản theo quy định của pháp luật hiện hành để chuẩn bị chứng cứ tốt hơn.
Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan không tham gia tố tụng cùng bên nguyên đơn hoặc bị đơn vẫn có quyền đưa ra yêu cầu độc lập nếu việc giải quyết vụ án có liên quan trực tiếp đến quyền lợi của họ và yêu cầu đó giúp việc giải quyết vụ án chính xác, nhanh chóng hơn. Nếu phát sinh tranh chấp về nợ, đương sự có thể cần tìm hiểu thêm Thủ tục khởi kiện đòi nợ cá nhân theo quy định hiện hành để áp dụng đúng trình tự.
Thời hạn này được tính từ ngày thụ lý vụ án, cụ thể:
Trong trường hợp vụ án phức tạp hoặc có trở ngại khách quan, Chánh án có thể quyết định gia hạn thêm không quá 02 tháng (đối với dân sự, hôn nhân gia đình) hoặc không quá 01 tháng (đối với kinh doanh, thương mại, lao động). Nếu có quyết định tạm đình chỉ, thời hạn chuẩn bị xét xử sẽ được tính lại kể từ ngày có quyết định tiếp tục giải quyết vụ án.
Trong giai đoạn chuẩn bị xét xử, Tòa án tiến hành hòa giải để các đương sự thỏa thuận phương án giải quyết, trừ những trường hợp pháp luật quy định không được hoặc không thể tiến hành hòa giải. Một số trường hợp không được hòa giải bao gồm: vụ án đòi bồi thường thiệt hại tài sản nhà nước; vụ án phát sinh từ giao dịch vi phạm điều cấm của luật hoặc trái đạo đức xã hội.
Tòa án cũng sẽ không tiến hành hòa giải nếu: bị đơn/người liên quan đã được triệu tập hợp lệ lần hai nhưng vẫn cố tình vắng mặt; đương sự không thể tham gia vì lý do chính đáng; hoặc một trong các bên đề nghị không tiến hành hòa giải. Để nắm rõ hơn về quy trình tố tụng, đương sự có thể tìm hiểu Thủ tục khởi kiện vụ án dân sự theo quy định pháp luật hiện hành.
