Vay nợ là giao dịch dân sự khá phổ biến trong cuộc sống hàng ngày. Một số giao dịch khác cũng có thể phát sinh nghĩa vụ trả nợ
Hành vi siết nợ trái pháp luật là tình huống thường gặp khi chủ nợ tự ý lấy tài sản của con nợ để bù trừ khoản vay. Vay nợ là giao dịch dân sự phổ biến trong cuộc sống; ngoài ra một số giao dịch khác như mượn tài sản, mua bán tài sản nhưng không trả đủ tiền khi đến hạn cũng có thể phát sinh nghĩa vụ trả nợ. Tuy nhiên, không phải cách đòi nợ nào cũng phù hợp với quy định của pháp luật.
Theo quy định của pháp luật, nếu con nợ vi phạm nghĩa vụ thanh toán, hai bên có thể thỏa thuận về hướng giải quyết như gia hạn, miễn, giảm lãi. Trường hợp không thương lượng được, chủ nợ có quyền khởi kiện ra tòa án nhân dân có thẩm quyền.
Người khởi kiện có quyền yêu cầu tòa án kê biên, phong tỏa tài sản của con nợ để tránh việc tẩu tán tài sản, đảm bảo thi hành án sau này, cũng như sử dụng các biện pháp khác mà pháp luật không cấm. Đây là con đường an toàn và đúng pháp luật để bảo vệ quyền lợi của chủ nợ.
Trên thực tế, không phải trường hợp nào chủ nợ cũng hành xử phù hợp với quy định. Nhiều trường hợp do nhận thức hạn chế mà chủ nợ vô tình vi phạm pháp luật, hoặc biết rõ hành vi đòi nợ là trái pháp luật nhưng vẫn cố tình thực hiện (chủ yếu trong hoạt động cho vay tín dụng đen), như: đổ chất bẩn; đến khu vực nhà con nợ chửi bới hoặc gây rối trật tự công cộng để tạo áp lực; tự ý lấy tài sản của con nợ mang đi (siết nợ).
Việc siết nợ có thể được thực hiện mà không dùng vũ lực, hoặc có dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực để chiếm đoạt tài sản. Tùy hành vi cụ thể, người siết nợ có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Theo Bộ luật Hình sự 2015, tùy thuộc hành vi siết nợ cụ thể mà việc siết nợ có thể cấu thành một trong các tội sau:
Với hai hành vi trên, pháp luật không đòi hỏi tài sản bị chiếm đoạt phải có giá trị từ bao nhiêu trở lên thì mới phạm tội. Về nguyên tắc, khi có hành vi dùng vũ lực hoặc đe dọa dùng vũ lực để chiếm đoạt tài sản thì tội phạm đã hoàn thành; việc đã chiếm đoạt được tài sản hay chưa không phải là căn cứ định tội.
Vì vậy, thay vì tự ý siết nợ, chủ nợ nên lựa chọn con đường khởi kiện để đòi nợ một cách hợp pháp. Bạn có thể tham khảo thêm bài Có quyền giữ tài sản của người vay tiền để siết nợ? để hiểu rõ hơn quyền và nghĩa vụ của các bên.
