Quy định pháp luật về cầm cố tài sản mới nhất
Cầm cố tài sản là một biện pháp bảo đảm thực hiện nghĩa vụ dân sự phổ biến trong các giao dịch vay mượn hoặc thực hiện hợp đồng. Theo đó, một bên (bên cầm cố) sẽ giao tài sản thuộc quyền sở hữu của mình cho bên kia (bên nhận cầm cố) để bảo đảm việc thực hiện một nghĩa vụ dân sự nhất định. Việc hiểu rõ các quy định về hình thức, quyền và nghĩa vụ của các bên là cực kỳ quan trọng nhằm tránh những rủi ro pháp lý phát sinh trong quá trình giao dịch tài sản và tặng cho tài sản theo quy định của pháp luật hiện hành.
Hình thức và hiệu lực của cầm cố tài sản
Hình thức hợp đồng cầm cố
Theo các quy định tại Bộ luật Dân sự 2015, việc cầm cố tài sản cần được thực hiện dưới hình thức văn bản. Các bên có thể lập một văn bản riêng biệt về việc cầm cố hoặc ghi nhận nội dung cầm cố trực tiếp vào trong hợp đồng chính (ví dụ: hợp đồng vay vốn). Việc xác lập bằng văn bản giúp làm rõ đối tượng cầm cố, giá trị tài sản và các điều khoản ràng buộc khác.
Hiệu lực của cầm thực hiện cầm cố
Căn cứ theo Điều 310 Bộ luật Dân sự 2015 về hiệu lực của cầm cố tài sản:
- Hợp đồng cầm cố tài sản có hiệu lực kể từ thời điểm các bên tiến hành giao kết, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác hoặc pháp luật có quy định khác.
- Hiệu lực đối kháng với người thứ ba: Việc cầm cố tài sản sẽ có hiệu lực đối kháng với người thứ ba kể từ thời điểm bên nhận cầm cố thực tế nắm giữ tài sản cầm cố. Đối với trường hợp bất động sản là đối tượng của cầm cố (nếu luật có quy định), việc cầm cố chỉ có hiệu lực đối kháng với người thứ ba kể từ thời điểm đăng ký theo quy định.
Thời hạn cầm cố
Thời hạn cầm cố tài sản không được ấn định cứng nhắc bởi pháp luật mà do các bên tự thỏa thuận dựa trên nhu cầu thực tế của giao dịch. Trong trường hợp các bên không có thỏa thuận cụ thể về thời hạn, thì thời hạn cầm cố sẽ được tính cho đến khi nghĩa vụ được bảo đảm bằng biện pháp cầm cố này chấm dứt.
Quyền và nghĩa vụ của bên cầm cố
Nghĩa vụ của bên cầm cố
Căn cứ Điều 311 Bộ luật Dân sự 2015, bên cầm cố có các trách nhiệm sau:
- Phải thực hiện việc giao tài sản cầm cố cho bên nhận cầm cố theo đúng nội dung đã thỏa thuận trong hợp đồng.
- Có trách nhiệm thông báo cho bên nhận cầm cố về tình trạng quyền của người thứ ba đối diễn ra đối với tài sản cầm cố (nếu có). Nếu không thực hiện nghĩa vụ thông báo, bên nhận cầm cố có quyền hủy bỏ hợp đồng cầm cố và yêu cầu bồi thường thiệt hại, hoặc có thể lựa chọn duy trì hợp đồng nhưng phải chấp nhận các quyền lợi từ người thứ ba đó.
- Thanh toán cho bên nhận cầm cố các chi phí hợp lý cần thiết để bảo quản tài sản cầm cố, trừ khi các bên có thỏa thuận khác về việc bên nào sẽ chịu chi phí này.
Quyền của bên cầm cố
Căn chế quyền lợi của bên cầm cố được quy định tại Điều 312 Bộ luật Dân sự 2015 bao gồm:
- Yêu cầu bên nhận cầm cố phải chấm dứt việc sử dụng tài sản cầm cố nếu việc sử dụng đó dẫn đến nguy cơ làm mất giá trị hoặc giảm sút giá trị của tài sản.
- Yêu cầu bên nhận cầm cố hoàn trả lại tài sản cầm cố cùng với các giấy tờ liên quan (nếu có) ngay khi nghĩa vụ được bảo đảm bằng cầm cố đã chấm dứt.
- Có quyền yêu cầu bồi thường thiệt hại nếu tài sản cầm cố bị hư hỏng hoặc mất mát trong quá trình bên nhận cầm cố nắm giữ.
- Được phép thực hiện các giao dịch như bán, thay thế, trao đổi hoặc tặng cho tài sản cầm cố, với điều kiện phải được sự đồng ý của bên nhận cầm cố hoặc theo quy định cụ thể khác của pháp luật.
Quyền và nghĩa vụ của bên nhận cầm cố
Nghĩa vụ của bên nhận cầm cố
Căn cứ Điều 313 Bộ luật Dân sự 2015, bên nhận cầm cố phải tuân thủ các trách nhiệm sau:
- Có trách nhiệm bảo quản và giữ gìn tài sản cầm cố một cách cẩn trọng. Nếu để xảy ra tình trạng mất, thất lạc hoặc làm hư hỏng tài sản, bên nhận cầm cố phải có trách nhiệm bẩn thường thiệt hại cho bên cầm cố.
- Không được tự ý thực hiện các hành vi như bán, trao đổi, tặng cho hoặc sử dụng tài sản cầm cố để bảo đảm cho một nghĩa vụ khác ngoài phạm vi hợp đồng đã ký.
- Không được phép cho thuê, cho mượn hoặc khai thác công dụng, hưởng hoa lợi, lợi tức từ tài sản cầm cố, trừ khi có thỏa thuận khác giữa hai bên.
- Phải hoàn trả lại tài sản cầm cố và các giấy tờ liên quan khi nghĩa vụ được bảo đảm bằng biện pháp cầm cố đã kết thúc hoặc khi biện pháp này được thay thế bằng một biện pháp bảo đảm khác.
Quyền của bên nhận cầm cố
Căn cứ Điều 314 Bộ luật Dân sự 2015, bên nhận cầm cố có các quyền sau:
- Yêu cầu người đang chiếm hữu hoặc sử dụng tài sản cầm cố một cách trái pháp luật phải trả lại tài sản đó cho mình.
- Được quyền xử lý tài sản cầm cố theo phương thức mà các bên đã thỏa thuận trước đó hoặc theo trình tự, thủ tục do pháp luật quy định.
- Trong trường hợp có thỏa thuận trong hợp đồng, bên nhận cầm cố được quyền cho thuê, cho mượn, khai thác công dụng và hưởng các hoa lợi, lợi tức phát sinh từ tài sản cầm cố.
- Được yêu cầu bên cầm cố thanh toán các chi phí hợp lý liên quan đến việc bảo quản tài sản khi thực hiện việc trả lại tài sản.
Các trường hợp chấm dứt cầm cố tài sản
Việc chấm dứt biện pháp cầm cố tài sản được quy định rõ tại Điều 315 Bộ luật Dân sự 2015. Cầm cố tài sản sẽ kết thúc trong các trường hợp cụ thể sau:
- Khi nghĩa vụ chính (nghĩa vụ được bảo đảm bằng cầm cố) đã được thực hiện xong hoặc chấm dứt theo quy định pháp luật.
- Khi việc cầm cố tài sản được các bên thống nhất hủy bỏ hoặc được thay thế bằng một biện pháp bảo đảm khác phù hợp hơn.
- Khi tài sản cầm cố đã được xử lý để thanh toán nghĩa vụ (ví dụ: bán đấu giá tài sản để trả nợ).
- Theo thỏa thuận riêng giữa bên cầm cố và bên nhận cầm cố về việc chấm dứt biện pháp này.
Trong các giao dịch dân sự phức tạp, nếu phát sinh tranh chấp liên quan đến quyền sở hữu hoặc thực hiện nghĩa vụ, các bên có thể cần tìm hiểu thêm về giải quyết xung đột pháp luật về quyền sở hữu. Ngoài ra, nếu việc cầm cố tài sản không được thực hiện đúng cam kết dẫn đến nợ khó đòi, các bên có thể cần tham khảo thuê luật sư khởi kiện đòi nợ để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình.
