Quyền sở hữu bao gồm quyền chiếm hữu, quyền sử dụng và quyền định đoạt tài sản của chủ sở hữu theo quy định của pháp luật
Để hiểu rõ các vấn đề liên quan đến việc giải quyết xung đột pháp luật, trước hết cần nắm vững bản chất của quyền sở hữu. Theo quy định tại Điều 158 Bộ luật Dân sự 2015, quyền sở hữu được xác lập bao gồm ba quyền năng cơ bản của chủ thể đối với tài sản, đó là: quyền chiếm hữu, quyền sử dụng và quyền định đoạt.
Chiếm hữu là việc một chủ thể nắm giữ, chi phối tài sản một cách trực tiếp hoặc gián tiếp dưới tư cách là người có quyền đối với tài sản đó. Thông qua việc chiếm hữu, chủ sở hữu thực hiện các hành vi nhằm duy trì sự kiểm soát vật chất đối với tài sản của mình. Tuy nhiên, việc thực hiện quyền chiếm hữu phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của pháp luật và không được trái với đạo đức xã hội.
Quyền sử dụng là quyền khai thác công dụng, hưởng hoa lợi và lợi tức từ tài sản. Chủ sở hữu có quyền sử dụng tài sản theo ý chí cá nhân nhưng phải đảm bảo không gây thiệt hại hoặc làm ảnh hưởng đến lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng, cũng như quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể khác. Trong một số trường hợp, quyền sử dụng có thể được chuyển giao cho bên thứ ba thông qua thỏa thuận hoặc theo quy định cụ thể của pháp luật về tài sản và tặng cho tài sản theo quy định của pháp luật hiện hành.
Quyền định đoạt là quyền năng quan trọng nhất, cho phép chủ sở hữu quyết định số phận pháp lý của tài sản. Quyền này bao gồm việc chuyển giao quyền sở hữu (như bán, trao đổi, tặng cho), từ bỏ quyền sở hữu, tiêu dùng hoặc tiêu hủy tài sản. Chủ sở hữu có thể thực hiện các hình thức định đoạt khác như để lại di sản thừa kế hoặc dùng tài sản để thế chấp, cầm cố theo đúng trình tự pháp luật. Việc xác định ranh giới giữa các quyền này là rất quan trọng khi phát sinh các tranh chấp liên quan đến thủ tục khai nhận di sản thừa kế theo quy định của pháp luật.
Trong tư pháp quốc tế, quan hệ sở hữu có yếu tố nước ngoài thường dẫn đến tình trạng xung đột pháp luật (xảy ra khi có hai hay nhiều hệ thống pháp luật cùng có thể được áp dụng để điều chỉnh một quan hệ dân sự). Việc xác định luật áp dụng nhằm đảm bảo tính thống nhất và bảo vệ quyền lợi chính đáng của các bên.
Một trong những nguyên tắc cơ bản và phổ biến nhất để giải quyết xung đột pháp luật về sở hữu là áp dụng pháp luật tại nơi có tài sản tọa lạc. Theo nguyên tắc này, quy định của quốc gia nơi vật đang hiện hữu sẽ được ưu tiên áp dụng để giải quyết các vấn đề sau:
Pháp luật của quốc gia nơi tài sản đang hiện hữu sẽ được dùng làm căn cứ để điều chỉnh các khía cạnh trọng yếu bao gồm: thời điểm phát sinh, sự thay đổi hoặc chấm dứt quan hệ sở hữu; nội dung quyền sở hữu đối với tài sản; và xác định quyền sở hữu đối với các loại tài sản đang trong quá trình vận chuyển xuyên biên giới. Ngoài ra, luật nơi có tài sản còn đóng vai trò bảo hộ quyền lợi của người thụ đắc ngay tình (người chiếm hữu trung thực).
Việc phân định rõ ràng giữa động sản và bất động sản là tiền đề để xác định luật áp dụng trong các tranh chấp quốc tế:
Trong bối cảnh hiện đại, việc xác định tính chất của tài sản ngày càng phức tạp, đặc biệt khi xuất hiện các loại tài sản số. Khi phát sinh tranh chấp liên quan đến các loại hình tài sản mới, các bên cần lưu ý các quy định về giải quyết tranh chấp bitcoin và các tài sản ảo khác để có phương án bảo vệ quyền lợi hợp pháp.
