Sắp ban hành 02 Nghị định hướng dẫn Luật Phòng, chống tham nhũng

Các nghị định hướng dẫn Luật Phòng, chống tham nhũng 2018

Luật Phòng, chống tham nhũng số 36/2018/QH14 được Quốc hội thông qua ngày 20/11/2018, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2019. Để bảo đảm thi hành Luật kịp thời, đồng bộ và thống nhất, Chính phủ đã ban hành các nghị định hướng dẫn quan trọng. Việc nắm rõ các nghị định hướng dẫn Luật Phòng, chống tham nhũng giúp cơ quan, tổ chức và cá nhân thực hiện đúng nghĩa vụ phòng ngừa, kiểm soát tham nhũng.

Hai nghị định trọng tâm đã được ban hành

• Nghị định số 59/2019/NĐ-CP ngày 01/7/2019 quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Phòng, chống tham nhũng (sau đó được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 134/2021/NĐ-CP). Nghị định này hướng dẫn về tặng quà và nhận quà tặng, kiểm soát xung đột lợi ích, trách nhiệm của người đứng đầu, cũng như áp dụng các biện pháp phòng, chống tham nhũng trong doanh nghiệp, tổ chức khu vực ngoài nhà nước.
• Nghị định số 130/2020/NĐ-CP ngày 30/10/2020 về kiểm soát tài sản, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn trong cơ quan, tổ chức, đơn vị (có hiệu lực từ ngày 20/12/2020, thay thế Nghị định số 78/2013/NĐ-CP). Đây là văn bản hướng dẫn chi tiết việc kê khai, công khai và xác minh tài sản, thu nhập.

Mở rộng đối tượng phải kê khai tài sản, thu nhập

Theo Điều 34 Luật Phòng, chống tham nhũng 2018, đối tượng có nghĩa vụ kê khai tài sản, thu nhập được mở rộng đáng kể so với quy định cũ, bao gồm:

• Cán bộ, công chức;
• Sĩ quan Công an nhân dân; sĩ quan Quân đội nhân dân, quân nhân chuyên nghiệp;
• Người giữ chức vụ từ Phó trưởng phòng và tương đương trở lên công tác tại đơn vị sự nghiệp công lập, doanh nghiệp nhà nước, người được cử làm đại diện phần vốn nhà nước tại doanh nghiệp;
• Người ứng cử đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân.

Tài sản, thu nhập phải kê khai và thời điểm kê khai

Ngoài các loại tài sản như nhà, đất; kim khí quý, đá quý, tiền và các tài sản, tài khoản ở nước ngoài có giá trị từ 50 triệu đồng trở lên, Luật 2018 còn yêu cầu kê khai thêm công trình xây dựng và tài sản khác gắn liền với đất. Theo Điều 36 của Luật, việc kê khai được thực hiện theo ba phương thức: kê khai lần đầu, kê khai bổ sung và kê khai hằng năm.

Đáng chú ý, người có nghĩa vụ kê khai phải kê khai bổ sung khi có biến động về tài sản, thu nhập trong năm có giá trị từ 300 triệu đồng trở lên. Trường hợp không giải trình hợp lý về nguồn gốc tài sản tăng thêm, cơ quan kiểm soát tài sản, thu nhập có trách nhiệm xác minh.

Công khai bản kê khai và xử lý kê khai không trung thực

Theo Điều 39 của Luật, bản kê khai của người có nghĩa vụ kê khai phải được công khai tại cơ quan, tổ chức, đơn vị nơi người đó thường xuyên làm việc; bản kê khai của người dự kiến được bổ nhiệm giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý được công khai tại cuộc họp lấy phiếu tín nhiệm; bản kê khai của người ứng cử đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân được công khai theo pháp luật về bầu cử.

Người kê khai không trung thực, giải trình nguồn gốc tài sản, thu nhập tăng thêm không trung thực thì tùy tính chất, mức độ vi phạm có thể bị xử lý kỷ luật bằng một trong các hình thức: cảnh cáo, hạ bậc lương, giáng chức, cách chức, buộc thôi việc hoặc bãi nhiệm. Người dự kiến được bổ nhiệm, phê chuẩn, cử giữ chức vụ mà kê khai không trung thực thì không được bổ nhiệm, phê chuẩn hoặc cử vào chức vụ dự kiến; người ứng cử đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân kê khai không trung thực thì bị xóa tên khỏi danh sách ứng cử.

Ý nghĩa của việc kiểm soát tài sản, thu nhập

Cơ chế kiểm soát tài sản, thu nhập theo Luật Phòng, chống tham nhũng 2018 và các nghị định hướng dẫn là công cụ quan trọng để phòng ngừa tham nhũng từ gốc, bảo đảm tính minh bạch, liêm chính của đội ngũ cán bộ, công chức. Việc tuân thủ đầy đủ nghĩa vụ kê khai, công khai và giải trình không chỉ là trách nhiệm pháp lý mà còn góp phần củng cố niềm tin của xã hội vào bộ máy nhà nước.