Hoặc vì mục đích công cộng, cho phép Nhà nước thu lại đất, QSDĐ từ người sử dụng đất. Đồng thời, các bước thực hiện thu hồi đất cũng được pháp luật quy định cụ thể.
Trong hoạt động quản lý nhà nước về đất đai, việc Nhà nước thực hiện thu hồi đất là một thủ tục pháp lý quan trọng nhằm phục vụ các mục đích phát triển kinh tế - xã hội, an ninh quốc phòng hoặc vì lợi ích công cộng. Theo quy định của pháp luật đất đai tại thời điểm năm 2022, việc thu hồi đất phải tuân thủ nghiêm ngặt các căn cứ pháp lý và trình tự, thủ tục cụ thể nhằm đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất.
Theo quy định pháp luật, Nhà nước thực hiện thu hồi đất trong các trường hợp điển hình sau đây:
Việc thu hồi đất nhằm mục đích này phải đảm bảo đầy đủ các điều kiện và căn cứ pháp lý bao gồm:
Trường hợp này được thực hiện dựa trên các văn bản, quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền nhằm xác định hành vi vi phạm pháp luật về đất đai của người sử dụng đất.
Căn cứ để thực hiện thu hồi đất trong trường hợp này bao gồm:
Quy trình thu hồi đất được thực hiện qua các bước chặt chẽ nhằm đảm bảo tính minh bạch và quyền lợi của các bên liên quan:
Ủy ban nhân dân (UBND) cấp có thẩm quyền tiến hành ban hành thông báo thu hồi đất. Văn bản này phải được gửi trực tiếp đến từng người có đất thu hồi để họ nắm bắt thông tin và chuẩn bị các phương án liên quan.
Thẩm quyền ban hành quyết định thu hồi đất được phân cấp cụ thể như sau:
Người sử dụng đất có trách nhiệm phối hợp với tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng để thực hiện các công việc: điều tra, khảo sát, đo đạc và kiểm đếm thực tế diện tích đất cùng các tài sản gắn liền với đất.
Tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường có trách nhiệm lập phương án bạm thường, hỗ trợ và tái định cư. Sau khi lập xong, tổ chức này phải phối hợp với UBND cấp xã nơi có đất thu hồi để tổ chức lấy ý kiến của người dân tại trụ sở UBND xã hoặc các địa điểm sinh hoạt chung của khu dân cư. Sau đó, cơ quan có thẩm quyền sẽ tiến hành thẩm định phương án trước khi trình UBND phê duyệt.
Trong quá trình xử lý tài sản và đất đai, các bên cần lưu ý về thủ tục góp vốn bằng quyền sử dụng đất theo pháp luật hiện hành để đảm bảo tính hợp pháp của tài sản.
UBND cấp có thẩm quyền sẽ ban hành quyết định phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Đồng thời với quyết định thu hồi đất, tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường phải phối hợp với UBND cấp xã để:
Trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày quyết định thu hồi đất có hiệu lực thi hành, cơ quan, tổ chức có trách nhiệm bồi thường phải thực hiện việc chi trả tiền bồi thường và các khoản hỗ trợ cho người có đất thu hồi theo đúng nội dung đã phê duyệt.
Việc nắm vững quy trình này giúp người sử dụng đất bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình khi Nhà nước thực hiện các dự án phát triển. Trong một số trường hợp, việc chuyển nhượng hoặc giao dịch đất đai trong khu vực có quy hoạch cũng cần tuân thủ nghiêm ngặt quy định về đấu giá bất động sản để tránh các rủi ro pháp lý không đáng có. Ngoài ra, nếu việc giao dịch diễn ra thông qua các đơn vị trung gian, người dân cần tìm hiểu kỹ về pháp luật về sàn giao dịch bất động sản và thực trạng hiện nay để đảm bảo an toàn trong các giao dịch dân sự.
