HĐND Thành phố Hà Nội thông qua Nghị quyết quy định nội dung chi từ nguồn thực hiện chính sách tiền lương, nguồn tăng thu ngân sách, nguồn thưởng vượt thu và bổ sung có mục tiêu từ nguồn tăng thu ngân sách Trung ương cho ngân sách Thành phố; việc thưởng vượt thu cho ngân sách cấp xã.
HĐND Thành phố thông qua Nghị quyết quy định nội dung chi từ nguồn thực hiện chính sách tiền lương, nguồn tăng thu ngân sách, nguồn thưởng vượt thu và bổ sung có mục tiêu từ nguồn tăng thu ngân sách Trung ương cho ngân sách Thành phố; việc thưởng vượt thu cho ngân sách cấp xã.
Nghị quyết tạo thêm dư địa tài chính cho Hà Nội trong việc chủ động sử dụng các nguồn lực ngân sách để đầu tư phát triển, thực hiện các chính sách an sinh xã hội, cải cách tiền lương và hỗ trợ các nhiệm vụ phát sinh cấp bách.
Theo nghị quyết, nguồn thực hiện chính sách tiền lương của Thành phố và cấp xã trước hết được sử dụng để bảo đảm thực hiện đầy đủ các chính sách về tiền lương, tiền thưởng do Trung ương ban hành; thực hiện chính sách tinh giản biên chế; chi trả các chế độ an sinh xã hội của Trung ương và thành phố Hà Nội; thực hiện chế độ tiền lương đối với lao động hợp đồng theo Nghị định số 111/2022/NĐ-CP và các hợp đồng chuyên môn được cấp có thẩm quyền giao chỉ tiêu.
Đáng chú ý, nguồn này cũng được sử dụng để chi thu nhập tăng thêm cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức thuộc phạm vi quản lý của thành phố Hà Nội.
Đồng thời bảo đảm kinh phí cải cách tiền lương khi thực hiện cung ứng dịch vụ sự nghiệp công trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo theo hình thức đặt hàng hoặc đấu thầu.
Sau khi bảo đảm đầy đủ các nhiệm vụ nêu trên theo lộ trình cải cách tiền lương của Trung ương, phần kinh phí còn lại được phép sử dụng để đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội.
Đây được xem là cơ chế quan trọng giúp Hà Nội linh hoạt hơn trong khai thác nguồn cải cách tiền lương còn dư để phục vụ đầu tư phát triển.
Đối với nguồn tăng thu ngân sách cấp thành phố, nghị quyết quy định sau khi trích lập nguồn cải cách tiền lương theo quy định, thành phố được bổ sung nguồn tài chính cho Quỹ thưởng theo Luật Thủ đô với mức tối đa 2% phần tăng thu từ thuế, phí so với dự toán hằng năm.
Phần tăng thu còn lại được sử dụng cho nhiều mục tiêu phát triển quan trọng như bổ sung vốn đầu tư phát triển; triển khai các cơ chế, chính sách do Trung ương và Thành phố ban hành; bảo đảm kinh phí cho các nhiệm vụ chưa được dự toán hoặc đã được bố trí nhưng chưa đáp ứng đủ nhu cầu thực tế.
Nghị quyết cũng cho phép Thành phố sử dụng nguồn tăng thu để hỗ trợ ngân sách cấp xã thực hiện các nhiệm vụ chi theo phân cấp trong trường hợp ngân sách địa phương chưa cân đối được hoặc phát sinh các nhiệm vụ đột xuất, cấp bách.
Ngoài ra, Hà Nội được phép hỗ trợ các cơ quan trung ương, các địa phương khác trong nước hoặc hỗ trợ các quốc gia khác theo quy định của Luật Thủ đô.
Tương tự, đối với nguồn tăng thu ngân sách cấp xã, sau khi bảo đảm nguồn cải cách tiền lương và trích 2% bổ sung cho Quỹ thưởng, phần còn lại được sử dụng để bổ sung vốn đầu tư phát triển; thực hiện các chính sách của Trung ương và Thành phố; đáp ứng các nhiệm vụ chi phát sinh chưa được bố trí đủ dự toán và hỗ trợ các đơn vị hành chính cấp xã khác trên địa bàn Thành phố.
Một trong những điểm mới đáng chú ý của nghị quyết là quy định cụ thể việc sử dụng nguồn thưởng vượt dự toán các khoản thu phân chia giữa ngân sách trung ương và ngân sách Thành phố, cũng như nguồn bổ sung có mục tiêu từ tăng thu ngân sách trung ương.
Theo đó, các nguồn lực này được ưu tiên sử dụng để cấp bù lãi suất tín dụng ưu đãi, hỗ trợ phí quản lý, bổ sung vốn điều lệ cho các quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách và bố trí nguồn vốn ủy thác thực hiện chính sách tín dụng ưu đãi thông qua Ngân hàng Chính sách xã hội.
Sau khi bảo đảm các nhiệm vụ ưu tiên theo quy định, nguồn kinh phí còn lại được sử dụng để thực hiện các cơ chế, chính sách của Trung ương và Thành phố hoặc các nhiệm vụ cần thiết khác do UBND Thành phố quyết định sau khi có ý kiến thống nhất của Thường trực HĐND Thành phố.
Nghị quyết cũng quy định cơ chế thưởng vượt thu cho ngân sách cấp xã nhằm khuyến khích các địa phương tăng cường quản lý thu ngân sách.
Cụ thể, khi tổng thu ngân sách cấp Thành phố từ các khoản thuế, phí, lệ phí phân chia giữa các cấp ngân sách vượt dự toán được giao và ngân sách thành phố không bị hụt thu, ngân sách cấp Thành phố được trích tối đa 20% số tăng thu từ các khoản thu phân chia để thưởng cho các xã, phường có kết quả thu vượt dự toán.
Tuy nhiên, mức thưởng không vượt quá số tăng thu so với kết quả thực hiện của năm trước. Mức thưởng cụ thể sẽ do UBND Thành phố quyết định hằng năm căn cứ vào khả năng cân đối ngân sách.
Nguồn kinh phí được thưởng sẽ do UBND cấp xã quyết định sử dụng để đầu tư xây dựng các công trình hạ tầng, triển khai các chương trình, dự án phát triển kinh tế - xã hội và thực hiện các nhiệm vụ trọng tâm của địa phương.
Để bảo đảm việc triển khai hiệu quả, nghị quyết giao UBND Thành phố Hà Nội hướng dẫn các cơ quan, đơn vị và chính quyền cấp xã thực hiện; chủ động rà soát, sắp xếp thứ tự ưu tiên trong phân bổ nguồn lực; đồng thời định kỳ báo cáo Thường trực HĐND và HĐND Thành phố về kết quả thực hiện.
Tại kỳ họp thứ tư (kỳ họp chuyên đề), HĐND Thành phố Hà Nội đã thông qua Nghị quyết quy định một số nội dung về bố trí vốn đầu tư công, vốn chi thường xuyên và việc sử dụng ngân sách cấp xã trên địa bàn thành phố Hà Nội.
Một trong những điểm đáng chú ý của Nghị quyết là việc cho phép linh hoạt hơn trong bố trí vốn đầu tư công đối với các nhiệm vụ quy hoạch và chuẩn bị đầu tư.
Theo đó, các nhiệm vụ quy hoạch đã được cấp có thẩm quyền giao thực hiện hoặc các nhiệm vụ chuyển tiếp từ các năm trước có thể được bố trí vốn trong tổng nguồn vốn quy hoạch đã được giao trong kế hoạch đầu tư công hằng năm mà không phụ thuộc vào mức vốn đã phân bổ cho từng nhiệm vụ cụ thể.
Tương tự, đối với nhiệm vụ chuẩn bị đầu tư, các dự án đầu tư công đã được quyết định chủ trương đầu tư hoặc giao nhiệm vụ lập báo cáo nghiên cứu tiền khả thi, báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư sẽ được chủ động bố trí vốn từ tổng nguồn vốn chuẩn bị đầu tư được giao trong năm.
Quy định này được kỳ vọng sẽ khắc phục tình trạng chậm triển khai do phải điều chỉnh kế hoạch vốn chi tiết nhiều lần, đồng thời rút ngắn thời gian chuẩn bị dự án.
Đối với các dự án đầu tư công đang triển khai, Nghị quyết cho phép bố trí vốn theo nhu cầu thực tế và tiến độ thực hiện dự án trong phạm vi tổng nguồn vốn đầu tư công hằng năm đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Việc phân bổ vốn không còn phụ thuộc hoàn toàn vào mức vốn được giao ban đầu cho từng dự án.
Cơ chế này áp dụng cả đối với các dự án sử dụng ngân sách thành phố hỗ trợ ngành dọc và những dự án có nhu cầu bổ sung vốn để đáp ứng tiến độ triển khai thực tế.
Việc bố trí vốn vẫn phải bảo đảm không vượt quá tổng mức đầu tư được phê duyệt, đồng thời tuân thủ nguyên tắc không phát sinh nợ đọng xây dựng cơ bản.
Nghị quyết cũng quy định rõ việc xử lý đối với các dự án đã hoàn thành nhưng còn tồn đọng kinh phí giải phóng mặt bằng. Các dự án này được tiếp tục bố trí vốn để xử lý dứt điểm mà không phải thực hiện thủ tục điều chỉnh thời gian thực hiện dự án.
Đáng chú ý, Hà Nội được trao cơ chế chủ động hơn trong việc bố trí vốn cho các dự án đầu tư công khẩn cấp khi người có thẩm quyền ban hành lệnh khẩn cấp.
Theo đó, vốn cho các dự án này được bố trí trong tổng nguồn vốn đầu tư công đã được giao cho các nhiệm vụ quy hoạch, chuẩn bị đầu tư, thực hiện dự án và quyết toán dự án hoàn thành mà không phụ thuộc vào kế hoạch vốn đã giao trước đó.
Quy định này tạo điều kiện để thành phố kịp thời xử lý các tình huống khẩn cấp liên quan đến thiên tai, dịch bệnh, sự cố hạ tầng hoặc các nhiệm vụ cấp bách phát sinh, bảo đảm không bị gián đoạn bởi các thủ tục điều chỉnh kế hoạch vốn kéo dài.
Để bảo đảm cân đối nguồn lực đầu tư công, Nghị quyết quy định tổng mức vốn kế hoạch đầu tư công giao cho các nhiệm vụ quy hoạch, chuẩn bị đầu tư, thực hiện dự án và quyết toán dự án hoàn thành không vượt quá 30% tổng mức vốn kế hoạch đầu tư công hằng năm được cấp có thẩm quyền phê duyệt lần đầu. Đồng thời, việc phân bổ tổng mức vốn này phải hoàn thành trước ngày 1-10 hằng năm.
Bên cạnh cơ chế về đầu tư công, Nghị quyết còn mở rộng quyền chủ động trong điều hành chi thường xuyên.
Theo đó, UBND các cấp được lập dự toán các khoản chưa phân bổ chi tiết ngay từ đầu năm ngân sách để thực hiện các nhiệm vụ quy hoạch, chuẩn bị đầu tư, thanh quyết toán dự án hoàn thành và các nhiệm vụ cần thiết khác phát sinh trong năm.
Những nhiệm vụ này bao gồm kinh phí thực hiện chính sách, chương trình, nhiệm vụ chi đã được xác định chủ trương nhưng chưa hoàn thiện hồ sơ pháp lý; các nhiệm vụ chưa xác định được đối tượng thụ hưởng cụ thể khi lập dự toán; hoặc các khoản hỗ trợ cơ quan trung ương, địa phương khác trong nước, quốc gia khác theo quy định của Luật Thủ đô.
Cơ chế này giúp nâng cao tính linh hoạt trong quản lý ngân sách, hạn chế tình trạng phải trình điều chỉnh nhiều lần khi phát sinh nhiệm vụ mới trong năm ngân sách.
Một nội dung quan trọng khác là việc cho phép sử dụng kinh phí chi thường xuyên để thực hiện sửa chữa, cải tạo, nâng cấp, mở rộng hoặc xây dựng mới hạng mục công trình trong các dự án đã đầu tư xây dựng.
Theo Nghị quyết, các nhiệm vụ này được thực hiện theo quy định của Nghị định số 104/2026/NĐ-CP của Chính phủ về quản lý, sử dụng kinh phí chi thường xuyên.
Tổng mức đầu tư của các dự án thuộc diện này được xác định dưới 20 tỷ đồng. Trong trường hợp cần thiết, UBND Thành phố có thể chấp thuận chủ trương thực hiện dự án có tổng mức đầu tư từ 20 tỷ đồng đến không quá 90 tỷ đồng và thời gian thực hiện không quá 2 năm.
Quy định mới được đánh giá sẽ giúp giải quyết nhanh các nhu cầu sửa chữa, cải tạo công trình công cộng, trường học, cơ sở y tế, hạ tầng dân sinh mà không phải thực hiện quy trình đầu tư công phức tạp đối với những hạng mục quy mô nhỏ và cấp thiết.
Đặc biệt, Nghị quyết lần đầu tiên cho phép HĐND cấp xã quyết định sử dụng ngân sách cấp xã để hỗ trợ đơn vị hành chính cấp xã khác trên địa bàn Hà Nội. Việc hỗ trợ phải xuất phát từ nhu cầu thực tế, bảo đảm công khai, minh bạch, không trùng lặp và không làm phát sinh nợ đọng xây dựng cơ bản.
