Ngày 28/11/2014, Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã thông qua Nghị quyết số 83/2014/QH13...
Ngày 28/11/2014, Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã thông qua Nghị quyết số 83/2014/QH13 phê chuẩn Công ước chống tra tấn của Liên hợp quốc. Việc phê chuẩn Công ước thể hiện chính sách nhân đạo của Nhà nước và quyết tâm duy trì nền tảng đạo đức, pháp lý, văn hóa về quyền con người được khẳng định trong chủ trương, đường lối của Đảng và Hiến pháp năm 2013. Bài viết phân tích quyền bất khả xâm phạm về thân thể của công dân theo quy định tại Điều 20 Hiến pháp năm 2013 và các văn bản pháp luật liên quan.
Quyền bất khả xâm phạm về thân thể là một trong những quyền cơ bản, quan trọng nhất của mỗi cá nhân và luôn được bảo đảm trong mọi trường hợp, mọi hoàn cảnh. Hiến pháp năm 2013 quy định mọi cá nhân đều được bảo đảm quyền bất khả xâm phạm về thân thể; không ai được xâm hại đến sức khỏe, danh dự, nhân phẩm của người khác dưới mọi hình thức.
Quyền tự do cá nhân của công dân còn thể hiện ở chỗ không ai bị bắt nếu không có quyết định của Tòa án, quyết định hoặc phê chuẩn của Viện kiểm sát, trừ trường hợp phạm tội quả tang. Mọi người có quyền hiến mô, bộ phận cơ thể người và hiến xác vì mục đích nhân đạo theo quy định pháp luật. Việc thử nghiệm y học, dược học, khoa học hay bất kỳ hình thức thử nghiệm nào khác trên cơ thể người phải được người đó đồng ý.
Theo Điều 33 Bộ luật Dân sự năm 2015 số 91/2015/QH13, cá nhân có quyền sống, quyền được bảo đảm an toàn về tính mạng, sức khỏe, thân thể. Không ai bị xâm phạm về tính mạng, sức khỏe; hành vi do lỗi cố ý hay vô ý gây thiệt hại đến tính mạng, sức khỏe của người khác đều phải chịu trách nhiệm trước người bị thiệt hại và trước pháp luật.
Khi phát hiện người có tính mạng bị đe dọa do bệnh tật, tai nạn hoặc sự cố, người phát hiện phải kịp thời trình báo hoặc yêu cầu cá nhân, tổ chức có khả năng đưa người đó đến cơ sở khám bệnh, chữa bệnh gần nhất để cấp cứu. Mọi hoạt động liên quan đến mô, tế bào, bộ phận cơ thể người hoặc thử nghiệm trên cơ thể người phải có sự đồng ý của người đó hoặc người đại diện, người giám hộ hợp pháp trong trường hợp người chưa thành niên, người mất hoặc hạn chế năng lực hành vi dân sự, người đang hôn mê. Việc khám nghiệm tử thi cũng phải tuân thủ điều kiện chặt chẽ về sự đồng ý hoặc quyết định của cơ quan có thẩm quyền.
Trong lĩnh vực tố tụng hình sự, Điều 10 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 số 101/2015/QH13 quy định bảo đảm quyền bất khả xâm phạm về thân thể. Không ai bị bắt nếu không có quyết định của Tòa án, quyết định hoặc phê chuẩn của Viện kiểm sát, trừ trường hợp phạm tội quả tang. Việc giữ người trong trường hợp khẩn cấp, bắt, tạm giữ, tạm giam phải theo đúng trình tự, thủ tục luật định. Nghiêm cấm tra tấn, bức cung, dùng nhục hình hay bất kỳ hình thức đối xử nào khác xâm phạm thân thể, tính mạng, sức khỏe của con người.
Để bảo vệ quyền bất khả xâm phạm về thân thể, tính mạng, sức khỏe, Bộ luật Hình sự năm 2015 số 100/2015/QH13 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) quy định nhiều tội danh và khung hình phạt đối với các hành vi xâm phạm. Cụ thể tại các Điều 123 (tội giết người), Điều 134 (tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác), Điều 141, Điều 142, Điều 144… quy định mức hình phạt tương ứng với tính chất, mức độ vi phạm, từ cảnh cáo, cải tạo không giam giữ đến phạt tù.
Pháp luật Việt Nam đặc biệt coi trọng quyền bất khả xâm phạm về thân thể của con người. Để bảo đảm quyền này, Nhà nước có trách nhiệm xây dựng, ban hành các văn bản pháp luật phù hợp, thiết thực, đề cao quyền con người; đồng thời áp dụng các biện pháp xử lý nghiêm khắc, thích đáng đối với hành vi xâm hại đến thân thể, sức khỏe, tính mạng của công dân. Đây là nội dung phù hợp với các chuẩn mực chung về bảo vệ quyền con người trên thế giới.
