Công bố thực phẩm chức năng sản xuất trong nước

Công bố thực phẩm chức năng sản xuất trong nước là thủ tục bắt buộc mà tổ chức, cá nhân phải hoàn thành trước khi đưa sản phẩm ra lưu thông trên thị trường Việt Nam. Bài viết tổng hợp khái niệm, căn cứ pháp lý, hồ sơ và trình tự thực hiện theo khung pháp luật áp dụng tại thời điểm năm 2020.

Thực phẩm chức năng là gì?

Thực phẩm chức năng là sản phẩm có nguồn gốc tự nhiên hoặc được bổ sung thêm các chất chức năng trong quá trình chế biến, dùng để hỗ trợ phục hồi, duy trì hoặc tăng cường chức năng của cơ thể, tăng sức đề kháng và giảm nguy cơ mắc bệnh. Sản phẩm được chế biến theo công thức, có liều lượng sử dụng nhỏ và chỉ định đối tượng rõ ràng.

Theo quy định, thực phẩm chức năng được phân thành ba nhóm chính:

• Thực phẩm bảo vệ sức khỏe: bổ sung vào chế độ ăn hằng ngày nhằm cải thiện, duy trì, tăng cường chức năng của cơ thể.
• Thực phẩm dinh dưỡng y học: dùng cho mục đích y tế, sử dụng dưới sự giám sát của nhân viên y tế.
• Thực phẩm dùng cho chế độ ăn đặc biệt: chế biến theo công thức đặc thù phù hợp với thể trạng hoặc tình trạng bệnh lý của từng người.

Vì sao phải công bố thực phẩm chức năng sản xuất trong nước?

Thực phẩm chức năng ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người tiêu dùng, do đó pháp luật yêu cầu sản phẩm phải được công bố trước khi lưu hành. Việc công bố mang lại nhiều lợi ích:

• Bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng: bảo đảm sản phẩm đạt các chỉ tiêu chất lượng, an toàn đã đăng ký.
• Tạo dựng uy tín thương hiệu: sản phẩm đã công bố dễ tạo niềm tin và được thị trường đón nhận.
• Nâng cao khả năng cạnh tranh: sản phẩm có hồ sơ công bố hợp lệ chiếm ưu thế so với sản phẩm chưa công bố.
• Ổn định chất lượng: doanh nghiệp buộc phải duy trì chất lượng đúng quy chuẩn đã đăng ký.

Căn cứ pháp lý về công bố sản phẩm thực phẩm chức năng

Từ năm 2018, hoạt động công bố sản phẩm thực phẩm được điều chỉnh theo Nghị định số 15/2018/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật An toàn thực phẩm số 55/2010/QH12. Nghị định 15/2018/NĐ-CP đã thay thế cơ chế công bố cũ, chia thành hai hình thức:

• Tự công bố sản phẩm: áp dụng với thực phẩm đã qua chế biến bao gói sẵn, phụ gia thực phẩm, chất hỗ trợ chế biến, dụng cụ, vật liệu bao gói... (không thuộc nhóm phải đăng ký).
• Đăng ký bản công bố sản phẩm: bắt buộc đối với thực phẩm bảo vệ sức khỏe, thực phẩm dinh dưỡng y học, thực phẩm dùng cho chế độ ăn đặc biệt và sản phẩm dinh dưỡng cho trẻ đến 36 tháng tuổi.

Vì phần lớn thực phẩm chức năng thuộc nhóm thực phẩm bảo vệ sức khỏe nên doanh nghiệp phải thực hiện thủ tục đăng ký bản công bố sản phẩm trước khi lưu hành.

Cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận

Theo Nghị định 15/2018/NĐ-CP, đối với thực phẩm bảo vệ sức khỏe, cơ quan tiếp nhận hồ sơ đăng ký bản công bố sản phẩm là Bộ Y tế (Cục An toàn thực phẩm). Tổ chức, cá nhân nộp hồ sơ qua hệ thống dịch vụ công trực tuyến, đường bưu điện hoặc trực tiếp tại cơ quan tiếp nhận.

Hồ sơ đăng ký bản công bố thực phẩm chức năng sản xuất trong nước

Hồ sơ đối với sản phẩm sản xuất trong nước gồm:

• Bản công bố sản phẩm theo mẫu quy định tại Nghị định 15/2018/NĐ-CP;
• Phiếu kết quả kiểm nghiệm an toàn thực phẩm của sản phẩm trong thời hạn 12 tháng, do phòng kiểm nghiệm được chỉ định hoặc được công nhận phù hợp ISO 17025 cấp;
• Bằng chứng khoa học chứng minh công dụng của sản phẩm hoặc của thành phần tạo nên công dụng đã công bố;
• Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm đạt yêu cầu thực hành sản xuất tốt (GMP) đối với thực phẩm bảo vệ sức khỏe (áp dụng theo lộ trình của Nghị định 15/2018/NĐ-CP);
• Mẫu nhãn sản phẩm và các tài liệu liên quan khác theo quy định.

Trình tự, thủ tục công bố

Quy trình đăng ký bản công bố sản phẩm thực phẩm chức năng được thực hiện theo các bước:

• Bước 1: Tổ chức, cá nhân chuẩn bị và nộp hồ sơ đăng ký bản công bố sản phẩm đến Cục An toàn thực phẩm.
• Bước 2: Cơ quan tiếp nhận thẩm định hồ sơ. Theo quy định, trong thời hạn 21 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ đối với thực phẩm bảo vệ sức khỏe, cơ quan có trách nhiệm cấp Giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố sản phẩm.
• Bước 3: Trường hợp hồ sơ chưa đạt, cơ quan tiếp nhận có văn bản nêu rõ lý do và yêu cầu sửa đổi, bổ sung; nếu đạt yêu cầu thì cấp Giấy tiếp nhận và công khai trên trang thông tin điện tử.

Sản phẩm sau khi được cấp Giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố mới được phép sản xuất, kinh doanh và lưu thông trên thị trường.

Lưu ý về xử phạt vi phạm

Hành vi sản xuất, kinh doanh thực phẩm chức năng khi chưa thực hiện công bố hoặc công bố không đúng quy định có thể bị xử phạt vi phạm hành chính theo Nghị định số 115/2018/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính về an toàn thực phẩm. Do đó, tổ chức, cá nhân cần hoàn thiện đầy đủ hồ sơ trước khi đưa sản phẩm ra thị trường.

Việc nắm vững quy định về công bố thực phẩm chức năng sản xuất trong nước giúp doanh nghiệp chủ động hoàn thiện hồ sơ, rút ngắn thời gian thẩm định và bảo đảm sản phẩm được lưu hành hợp pháp, an toàn cho người tiêu dùng.