BIỂU CAM KẾT WTO THEO QUY ĐỊNH HIỆN HÀNH

BIỂU CAM KẾT WTO theo quy định hiện hành như nào / vai trò và ý nghĩa của BIỂU CAM KẾT WTO như thế nào đối với việt nam

Thứ Sáu, 28/1/2022, 15:25 (GMT+7)tuanci6

Việc gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) là một cột mốc quan trọng, đóng vai trò then chốt trong việc thu hút dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào Việt Nam. Để hiểu rõ cơ chế vận hành của thị trường dịch vụ trong bối cảnh hội nhập, việc tìm hiểu về nội dung và ý nghĩa của Biểu cam kết WTO là vô cùng cần thiết.

Khái niệm về Biểu cam kết WTO

Quá trình đàm phán mở cửa thị trường dịch vụ trong khuôn khổ gia nhập WTO được thực hiện dựa trên các nguyên tắc cốt lõi của Hiệp định chung về Thương mại Dịch vụ (GATS). Theo đó, các quốc gia hoặc vùng lãnh thổ chưa là Thành viên WTO sẽ tiến hành đàm phán với các Thành viên hiện hữu dựa trên yêu cầu và lộ trình mà các bên đưa ra.

Kết quả cuối cùng của quá trình thương lượng này được cụ thể hóa bằng văn bản, gọi là Biểu cam kết cụ thể về thương mại dịch vụ (sau đây gọi tắt là Biểu cam kết dịch vụ). Đây là văn bản pháp lý xác lập phạm vi mở cửa thị trường và các nghĩa vụ mà quốc gia thành viên phải tuân thủ.

Cấu trúc và nội dung của Biểu cam kết dịch vụ

Biểu cam kết dịch vụ được cấu thành từ ba phần chính, thiết lập nên khung pháp lý cho việc cung ứng dịch vụ xuyên biên giới:

Phần cam kết chung: Áp dụng thống nhất cho tất cả các ngành và phân ngành dịch vụ trong Biểu. Nội dung này tập trung vào các vấn đề kinh tế - thương mại tổng quát như: quy định về chế độ đầu tư, hình thức thành lập doanh nghiệp, chính sách thuê đất, các biện pháp thuế và trợ cấp doanh nghiệp.
Phần cam kết cụ thể: Áp dụng riêng biệt cho từng loại hình dịch vụ được liệt kê (như viễn thông, ngân hàng, bảo hiểm, vận tải...). Nội dung này xác định rõ mức độ mở cửa thị trường và chế độ đối xử quốc gia dành cho các nhà cung cấp dịch vụ nước ngoài.
Danh mục các biện pháp miễn trừ Đối xử tối huệ quốc (MFN): Liệt kê các biện pháp mà một Thành viên được phép duy trì để bảo lưu việc không áp dụng nguyên tắc MFN đối với một số dịch vụ nhất định, sau khi đã được các Thành viên WTO chấp thuận.

Cấu trúc chi tiết của Biểu cam kết dịch vụ

Một bảng Biểu cam kết dịch vụ chuẩn mực thường bao gồm 4 cột thông tin quan trọng:

1. Cột mô tả ngành/phân ngành

Cột này định danh cụ thể loại hình dịch vụ được đưa vào phạm vi cam kết. Theo quy định của Ban Thư ký WTO, các ngành dịch vụ được phân loại dựa trên mã số của Bảng phân loại sản phẩm trung tâm (CPC). Cách thức xác định này tương tự như việc sử dụng mã HS trong biểu thuế xuất nhập khẩu. Ví dụ: Dịch vụ bảo hiểm nhân thọ sẽ được định danh qua mã CPC tương ứng (như 8129) để tránh nhầm lẫn giữa các phân ngành.

2. Cột hạn chế về tiếp cận thị trường

Cột này liệt kê các rào cản mà nhà cung cấp dịch vụ nước ngoài phải đối mặt. Theo GATS, có 6 loại hình hạn chế chính bao gồm:

Hạn chế về số lượng nhà cung cấp dịch vụ;
Hạn chế về tổng giá trị giao dịch hoặc tài sản;
Hạn chế về tổng số hoạt động hoặc số lượng dịch vụ cung cấp;
Hạn chế về số lượng lao động;
Hạn chế về hình thức thành lập doanh nghiệp;
Hạn chế về tỷ lệ góp vốn của nhà đầu tư nước ngoài.

Mức độ mở cửa thị trường tỉ lệ nghịch với số lượng các biện pháp hạn chế được liệt kê tại cột này.

3. Cột hạn chế về đối xử quốc gia

Cột này ghi nhận các biện pháp nhằm duy trì sự phân biệt giữa nhà cung cấp dịch vụ trong nước và nước ngoài. Nếu cột này chứa nhiều biện pháp hạn chế, điều đó đồng nghĩa với việc sự phân biệt đối xử giữa doanh nghiệp nội địa và doanh nghiệp ngoại vẫn còn tồn tại.

4. Cột cam kết bổ sung

Cột này ghi nhận các quy định không thuộc phạm vi tiếp cận thị trường hay đối xử quốc gia nhưng có ảnh hưởng đến hoạt động cung ứng, chẳng hạn như: tiêu chuẩn kỹ thuật, trình độ chuyên môn hoặc các thủ tục cấp phép hành chính. Việc hiểu rõ các quy định này giúp doanh nghiệp tránh được các rủi ro pháp lý khi thủ tục khiếu nại quyết định hành chính phát sinh trong quá trình xin cấp phép.

Phương pháp tiếp cận: "Chọn - Cho" và "Chọn - Bỏ"

Trong đàm phán thương mại quốc tế, việc xác định phạm vi cam kết dựa trên hai phương pháp luận khác nhau:

Phương pháp "Chọn - Cho" (Positive approach): Thành viên chỉ cam kết mở cửa cho những dịch vụ được liệt kê cụ thể trong Biểu. Những dịch vụ không xuất hiện trong Biểu sẽ mặc nhiên nằm ngoài phạm vi cam kết của quốc gia đó. Ví dụ, nếu Việt Nam không đưa dịch vụ in ấn vào Biểu, chúng ta không có nghĩa vụ phải mở cửa ngành này theo các quy tắc GATS.
Phương pháp "Chọn - Bỏ" (Negative approach): Thành viên cam kết cho tất cả các dịch vụ, ngoại trừ những dịch vụ có liệt kê các biện pháp hạn chế. Tại cột hạn chế, nếu ghi "không hạn chế, ngoại trừ...", điều đó khẳng định phương pháp tiếp cận là chọn - bỏ.

Các phương thức cung ứng dịch vụ theo GATS

Để xác định phạm vi trách nhiệm, Biểu cam kết phải làm rõ mức độ cam kết đối với 4 phương thức cung ứng sau:

Phương thức 1 (Cung cấp qua biên giới): Dịch vụ được chuyển từ lãnh thổ quốc gia này sang quốc gia khác mà không có sự di chuyển của người cung cấp hay người tiêu dùng (ví dụ: dịch vụ tư vấn trực tuyến).
Phương thức 2 (Tiêu dùng ngoài lãnh thổ): Người tiêu dùng di chuyển sang lãnh thổ của thành viên khác để sử dụng dịch vụ (ví dụ: khách du lịch quốc tế đến Việt Nam).
Phương thức 3 (Hiện diện thương mại): Nhà cung cấp dịch vụ thiết lập pháp nhân tại nước sở tại (như thành lập chi nhánh, công ty 100% vốn nước ngoài) để kinh doanh. Đây là phương thức quan trọng trong đầu tư quốc tế, đòi hỏi sự minh bạch về vai trò của cải cách hành chính nhà nước để tạo thuận lợi cho doanh nghiệp.
Phương thức 4 (Hiện diện thể nhân): Cá nhân di chuyển sang lãnh thổ khác để cung cấp dịch vụ (ví dụ: nghệ sĩ biểu diễn quốc tế).

Mức độ cam kết pháp lý

Các điều kiện trong Biểu cam kết có tính ràng buộc pháp lý cao. Tùy vào lộ trình mở cửa, các Thành viên thường đưa ra 4 kịch bản cam kết:

Cam kết toàn bộ: Không áp dụng bất kỳ hạn chế nào về tiếp cận thị trường hay đối xử quốc gia cho một dịch vụ hoặc phương thức cụ thể. Trong trường hợp này, Biểu sẽ ghi "Không hạn chế".
Cam kết có điều kiện: Liệt kê các giới hạn cụ thể về vốn, số lượng hoặc hình thức pháp lý nhằm bảo hộ các ngành kinh doanh nhạy cảm trong nước.

Việc nắm vững các quy định này giúp các nhà đầu tư và doanh nghiệp chủ động xây dựng chiến lược thâm nhập thị trường, đồng thời có cơ sở để thực hiện thủ tục khởi kiện vụ án hành chính nếu các quy định tại Biểu cam kết bị vi phạm bởi các quyết định của cơ quan quản lý nhà nước.