Tư vấn chế độ hưu trí

Chế độ hưu trí là một trong những chế độ cốt lõi của bảo hiểm xã hội, bảo đảm thu nhập cho người lao động khi hết tuổi làm việc. Việc nắm rõ cách tính lương hưu, điều kiện hưởng và các trường hợp nghỉ hưu trước hoặc sau tuổi giúp người lao động chủ động hoạch định tài chính khi về già. Bài viết tổng hợp quy định áp dụng tại thời điểm năm 2020.

Căn cứ pháp lý về chế độ hưu trí

Chế độ hưu trí tại thời điểm năm 2020 được thực hiện theo Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014 và Nghị định 115/2015/NĐ-CP hướng dẫn một số điều của Luật về bảo hiểm xã hội bắt buộc. Các quy định mới về cách tính tỷ lệ hưởng lương hưu được áp dụng từ ngày 01/01/2018.

Điều kiện hưởng lương hưu

Người lao động được hưởng lương hưu khi đáp ứng đồng thời điều kiện về tuổi và thời gian đóng bảo hiểm xã hội. Tại thời điểm năm 2020, tuổi nghỉ hưu trong điều kiện lao động bình thường là 60 tuổi đối với nam và 55 tuổi đối với nữ, kèm theo điều kiện đã đóng bảo hiểm xã hội đủ 20 năm trở lên.

Một số trường hợp được nghỉ hưu ở tuổi thấp hơn nếu có thời gian làm nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm hoặc làm việc ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, hoặc bị suy giảm khả năng lao động theo tỷ lệ luật định.

Cách tính tỷ lệ hưởng lương hưu

Tỷ lệ hưởng lương hưu hằng tháng được tính trên số năm đóng bảo hiểm xã hội. Theo quy định áp dụng từ 01/01/2018:

• Đối với lao động nữ: đóng đủ 15 năm được hưởng 45%, sau đó cứ mỗi năm đóng thêm được cộng 2%, tối đa 75%.
• Đối với lao động nam: mức 45% tương ứng với số năm đóng theo lộ trình (ví dụ nghỉ hưu năm 2020 cần 18 năm đóng để đạt 45%), sau đó mỗi năm đóng thêm cộng 2%, tối đa 75%.

Mức lương hưu hằng tháng = Tỷ lệ hưởng × Mức bình quân tiền lương tháng đóng bảo hiểm xã hội.

Nghỉ hưu trước tuổi do suy giảm khả năng lao động

Trường hợp nghỉ hưu trước tuổi vì suy giảm khả năng lao động, người lao động phải giám định mức suy giảm theo quy định. Mỗi năm nghỉ hưu trước tuổi quy định sẽ bị trừ 2% tỷ lệ hưởng lương hưu. Do đó, người lao động cần cân nhắc kỹ giữa lợi ích nghỉ sớm và phần tỷ lệ bị giảm trừ.

Trợ cấp một lần khi nghỉ hưu

Người lao động có thời gian đóng bảo hiểm xã hội cao hơn số năm tương ứng với tỷ lệ hưởng 75% thì khi nghỉ hưu, ngoài lương hưu còn được hưởng trợ cấp một lần. Mức trợ cấp được tính theo số năm đóng vượt và mức bình quân tiền lương tháng đóng bảo hiểm xã hội.

Hồ sơ, thủ tục hưởng chế độ hưu trí

• Sổ bảo hiểm xã hội.
• Quyết định nghỉ việc hưởng chế độ hưu trí hoặc văn bản chấm dứt hợp đồng lao động.
• Biên bản giám định mức suy giảm khả năng lao động (đối với trường hợp nghỉ hưu trước tuổi do suy giảm sức khỏe).

Hồ sơ được nộp cho cơ quan bảo hiểm xã hội để giải quyết theo thời hạn luật định.

Tham khảo thêm

Bạn có thể tìm hiểu thêm các nội dung liên quan đến bảo hiểm xã hội qua các bài viết: Đăng ký bảo hiểm xã hội lần đầu và Công ty trốn đóng BHXH cho người lao động sẽ bị xử phạt như thế nào?.

Kết luận

Hiểu đúng cách tính lương hưu và các điều kiện hưởng chế độ hưu trí giúp người lao động chủ động trong việc tham gia bảo hiểm xã hội liên tục, đủ năm để đạt tỷ lệ hưởng tối ưu. Khi có tình huống cụ thể, người lao động nên đối chiếu với quy định pháp luật và liên hệ cơ quan bảo hiểm xã hội để được hướng dẫn.