Từ ngày 01/01/2021, các quy định về điều kiện hưởng lương hưu đã có những thay đổi quan trọng nhằm phù hợp với lộ trình tăng tuổi nghỉ hưu theo Bộ luật Lao động 2019. Việc nắm rõ các cập nhật này giúp người lao động chủ động hơn trong việc hoạch định kế hoạch tài chính và chế độ an sinh xã hội cá nhân.
Dưới đây là phân tích chi tiết về những thay đổi trong chính sách bảo hiểm xã hội năm 2021 liên quan đến điều kiện hưởng lương hưu.
1. Điều kiện hưởng lương hưu đối với người tham gia BHXH bắt buộc (Điều 54)
Đối với nhóm đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, điều kiện để được hưởng chế độ hưu trí bao gồm thời gian đóng bảo hiểm và độ tuổi cụ thể theo từng nhóm ngành nghề.
1.1. Đối với người lao động, cán bộ, công chức
Người lao động, cán bộ, công chức khi nghỉ việc nếu có đủ từ 20 năm đóng BHXH trở lên sẽ được hưởng lương hưu nếu đáp ứng một trong các trường hợp sau:
- Trường hợp thông thường: Nam đủ 60 tuổi 03 tháng và nữ đủ 55 tuổi 04 tháng (thay đổi so với quy định cũ là nam đủ 60 tuổi, nữ đủ 55 tuổi).
- Làm nghề, công việc nặng nhọc, độc hại: Nam đủ 55 tuổi 03 tháng và nữ đủ 50 tuổi 04 tháng khi có đủ 1ng 15 năm làm nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm hoặc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm; hoặc có đủ 15 năm làm việc tại vùng có điều kiện kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn (bao gồm cả thời gian làm việc tại nơi có phụ cấp khu vực hệ số từ 0,7 trở lên trước ngày 01/01/2021).
- Làm công việc khai thác than trong hầm lò: Nam đủ 50 tuổi 03 tháng và nữ đủ 45 tuổi 04 tháng khi có đủ 15 năm làm công việc này.
- Trường hợp đặc biệt: Người bị nhiễm HIV do tai nạn rủi ro nghề nghiệp trong quá trình thực hiện nhiệm vụ được giao.
1.2. Đối với quân nhân chuyên nghiệp, sĩ quan, hạ sĩ quan
Nhóm đối tượng này khi nghỉ việc có đủ 20 năm đóng BHXH trở lên sẽ được hưởng lương hưu nếu thuộc các trường hợp:
- Điều kiện chung: Nam đủ 55 tuổi 03 tháng và nữ đủ 50 tuổi 04 tháng (trừ các trường hợp có quy định khác tại Luật Sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam, Luật Công an nhân dân, Luật Cơ yếu, Luật Quân nhân chuyên nghiệp, công nhân và viên chức quốc phòng).
- Làm nghề đặc thù: Nam từ đủ 50 tuổi 03 tháng và nữ từ đủ 45 tuổi 04 tháng khi có đủ 15 năm làm nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm hoặc làm việc tại vùng kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn (áp dụng quy định về phụ cấp khu vực hệ số 0,7 trở lên trước ngày 01/01/2021).
- Trường hợp nhiễm HIV: Người bị nhiễm HIV do tai nạn rủi ro nghề nghiệp trong khi thực hiện nhiệm vụ được giao.
1.3. Đối với lao động nữ là cán bộ, công chức cấp xã hoặc người hoạt động không chuyên trách
Đây là nhóm đối tượng mới được quy định cụ thể hơn trong các cập nhật mới trong chính sách bảo hiểm xã hội năm 2021. Điều kiện hưởng lương hưu khi có thời gian đóng BHXH từ đủ 15 năm đến dưới 20 năm là:
- Nam đạt độ tuổi đủ 60 tuổi 03 tháng.
- Nữ đạt độ tuổi đủ 55 tuổi 04 tháng.
2. Điều kiện hưởng lương hưu khi suy giảm khả năng lao động (Điều 55)
Chính sách năm 2021 cũng điều chỉnh các tiêu chuẩn về tỷ lệ suy giảm khả năng lao động để được hưởng lương hưu đối với người tham gia BHXH bắt buộc.
2.1. Đối với người lao động, cán bộ, công lập, viên chức
Người nghỉ việc có đủ 20 năm đóng BHXH trở lên sẽ được hưởng lương hưu (mức thấp hơn so với trường hợp đủ tuổi theo quy định tại Điều 54) nếu thuộc một trong các trường hợp:
- Suy giảm khả năng lao động từ 61% đến dưới 81%: Nam đủ 55 tuổi 03 tháng và nữ đủ 50 tuổi 04 tháng.
- Suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên: Nam đủ 50 tuổi 03 tháng và nữ đủ 45 tuổi 04 tháng.
- Có đủ 15 năm làm nghề, công việc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm và bị suy giảm khả năng lao động từ 61% trở lên.
2.2. Đối với quân nhân chuyên nghiệp, sĩ quan, hạ sĩ quan
Người nghỉ việc có đủ 20 năm đóng BHXH trở lên, bị suy giảm khả năng lao động từ 61% trở lên sẽ được hưởng lương hưu nếu:
- Nam đạt đủ 55 tuổi 03 tháng và nữ đạt đủ 50 tuổi 04 tháng.
- Có đủ 15 năm làm nghề, công việc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm.
3. Điều kiện hưởng lương hưu đối với người tham gia BHXH tự nguyện (Điều 72)
BHXH tự nguyện dành cho công dân Việt Nam từ đủ 15 tuổi trở lên, không thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc. Kể từ ngày 01/01/2021, để hưởng chế độ hưu trí và tử tuất, người tham gia cần đáp ứng:
- Có thời gian đóng BHXH từ đủ 20 năm trở lên.
- Đạt độ tuổi theo quy định mới: Nam đủ 60 tuổi 03 tháng và nữ đủ 55 tuổi 04 tháng.
Việc nắm vững các quy định này giúp người lao động tránh được những sai sót khi thực hiện đăng ký bảo hiểm xã hội lần đầu hoặc điều chỉnh mức đóng, thời gian đóng nhằm đảm bảo quyền lợi tối ưu khi đến tuổi nghỉ hưu.
