Ai được tham gia BHXH tự nguyện?

Tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH) tự nguyện là giải pháp quan trọng để người lao động không thuộc diện đóng BHXH bắt buộc có thể xây dựng chế độ hưu trí và các quyền lợi an sinh xã hội khác cho bản thân trong tương lai. Bài viết dưới đây sẽ làm rõ đối tượng, địa điểm tham gia cũng như mức đóng và mức hưởng theo quy định pháp luật hiện hành.

Đối tượng được tham gia BHXH tự nguyện

Theo quy định tại Khoản 4 Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội 2014, điều kiện để một cá nhân tham gia BHXH tự nguyện bao gồm:

• Là công dân Việt Nam từ đủ 15 tuổi trở lên.
• Không thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc theo quy định của pháp luật.

Cụ thể hơn, dựa trên Khoản 1 Điều 8 Quyết định 595/QĐ-BHXH 2017, các nhóm đối tượng sau đây được liệt kê tham gia BHXH tự nguyện:

• Người lao động làm việc theo hợp đồng lao động dưới 03 tháng (áp dụng trước ngày 01/01/2018) hoặc dưới 01 tháng (áp dụng từ ngày 01/01/2018 trở đi).
• Người hoạt động không chuyên trách tại thôn, ấp, bản, sóc, làng, tổ dân phố, khu, khu phố.
• Người lao động giúp việc gia đình.
• Người tham gia các hoạt động sản xuất kinh doanh, dịch vụ nhưng không hưởng tiền lương.
• Xã viên làm việc trong hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã không hưởng tiền lương, tiền công.
• Người nông dân, người lao động tự tạo việc làm (những người tự tổ chức hoạt động lao động để có thu nhập cho bản thân và gia đình).
• Người lao động đã đủ tuổi nghỉ hưu nhưng chưa đủ thời gian đóng BHXH để hưởng lương hưu.
• Các đối tượng khác theo quy định của pháp luật.

Như vậy, những người lao động tự do như người nội trợ, người kinh doanh online... hoàn toàn có thể chủ động tham gia tất cả những thông tin về bảo hiểm xã hội tự nguyện để đảm bảo quyền lợi lương hưu sau này.

Địa điểm và thủ tục tham gia BHXH tự nguyện

Người dân có thể thực hiện việc đăng ký tham gia tại các địa điểm sau:

• Cơ quan BHXH cấp huyện: Nơi người tham gia đang cư trú (bao gồm cả nơi thường trú hoặc tạm trú). Theo quy định về phân cấp quản lý, BHXH cấp huyện có trách nhiệm thu tiền đóng BHXH tự nguyện và BHYT của người dân trên địa bàn.
• Các điểm thu, đại lý thu BHXH: Các đơn vị này có trách nhiệm tuyên truyền, hướng dẫn người dân kê khai thông tin, thực hiện đối chiếu dữ liệu, tiếp nhận hồ sơ và chuyển trả sổ BHXH, thẻ BHYT cho người tham gia.

Người lao động nên chủ động tra cứu các điểm thu hoặc đại lý thu gần nhất để được hỗ trợ thủ tục đăng ký một cách thuận tiện.

Mức đóng và chính sách hỗ trợ từ Nhà nước

Theo quy định tại Điều 9 và Điều 10 Nghị định số 134/2015/NĐ-CP, người tham gia có thể lựa chọn phương thức đóng linh hoạt như: đóng hàng tháng, 03 tháng/lần, 06 tháng/lần hoặc 12 tháng/lần.

Về mức đóng: Mỗi tháng, người tham gia phải đóng một khoản tương đương 22% mức thu nhập do mình tự lựa chọn. Trong đó:

• Mức thu nhập thấp nhất: Bằng mức chuẩn hộ nghèo tại khu vực nông thôn (hiện nay là 700.000 đồng/tháng).
• Mức thu nhập cao nhất: Không quá 20 lần mức lương cơ sở tại thời điểm đóng.

Về mức hỗ trợ của Nhà nước: Từ ngày 01/01/2018, Nhà nước có chính sách hỗ trợ tiền đóng BHXH tự nguyện dựa trên tỷ lệ phần trăm mức chuẩn hộ nghèo khu vực nông thôn, cụ thể:

STT Đối tượng Tỷ lệ hỗ trợ Số tiền hỗ trợ (tính trên mức chuẩn 700.000đ) 1 Hộ nghèo 30% 46.200 đồng/tháng 2 Hộ cận nghèo 25% 38.500 đồng/tháng 3 Đối tượng khác 10% 15.400 đồng/tháng

Mức hưởng lương hưu khi tham gia BHXH tự nguyện

Để được hưởng chế độ hưu trí, người tham gia cần đáp ứng đủ hai điều kiện: Có đủ 20 năm đóng BHXH trở lên và đạt độ tuổi nghỉ hưu theo quy định tại Bộ luật Lao động. Mức lương hưu hàng tháng được xác định theo công thức:

Lương hưu hàng tháng = Tỷ lệ hưởng lương hưu x Mức bình quân thu nhập tháng đóng BHXH

Cụ thể về tỷ lệ hưởng dựa trên số năm đóng BHXH (áp dụng cho giai đoạn 2021):

• Đối với lao động nữ: Tỷ lệ hưởng tương ứng với 15 năm đóng là 45%. Sau đó, cứ thêm mỗi năm đóng BHXH được tính thêm 2%.
• Đối với lao động nam: Năm 2021, tỷ lệ hưởng tương ứng với 19 năm đóng là 45%. Từ năm 2022 trở đi, số năm để đạt tỷ lệ 45% sẽ tăng lên 20 năm. Sau đó, cứ thêm mỗi năm đóng được tính thêm 2%.
• Mức tối đa: Tỷ lệ hưởng lương hưu không vượt quá 75%.

Việc tham gia BHXH tự nguyện là một hình thức tích lũy dài hạn giúp người lao động tự do đảm bảo cuộc sống khi về già. Người dân cần nắm vững các quy định về mức đóng và đối tượng để thực hiện quyền lợi của mình một cách chính xác nhất.

Xem thêm các chủ đề khác

• Nghị định số 134/2015/NĐ-CP Quy định chi tiết một số điều của luật bảo hiểm xã hội về bảo hiểm xã hội tự nguyện
• Rút BHXH 1 lần khi tham gia bảo hiểm tự nguyện được không