Tội vi phạm chế độ một vợ, một chồng được quy định cụ thể tại điều 182 Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017
Tội vi phạm chế độ một vợ một chồng được quy định tại Điều 182 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017). Theo đó, người phạm tội có thể bị phạt cảnh cáo, cải tạo không giam giữ đến 01 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 01 năm; trường hợp nghiêm trọng hơn có thể bị phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm.
Điều 182 Bộ luật Hình sự quy định:
Chủ thể: Người đủ 16 tuổi trở lên, có năng lực trách nhiệm hình sự. Đây là tội ít nghiêm trọng (cả khoản 1 và khoản 2). Chủ thể mang tính đặc biệt ở chỗ người phạm tội (hoặc đồng phạm) phải là người đang có vợ hoặc có chồng, hoặc người biết rõ đối phương đang có vợ, có chồng.
Mặt khách quan: Hành vi gồm đang có vợ/chồng mà kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng với người khác; hoặc người độc thân nhưng biết rõ người kia đã có vợ, có chồng mà vẫn kết hôn, chung sống như vợ chồng. "Người đang có vợ hoặc có chồng" gồm cả những trường hợp hôn nhân thực tế được pháp luật thừa nhận (chung sống từ trước 03/01/1987, hoặc từ 03/01/1987 đến 01/01/2001 mà chưa đăng ký kết hôn nhưng vẫn được công nhận). "Chung sống như vợ chồng" là việc nam nữ công khai sống chung, được những người xung quanh thừa nhận là vợ chồng — khác với quan hệ lén lút thông thường.
Mặt chủ quan: Lỗi cố ý. Người phạm tội nhận thức rõ hành vi của mình vi phạm chế độ một vợ, một chồng nhưng vẫn thực hiện, thường bỏ mặc cho hậu quả xảy ra miễn được chung sống với nhau.
Khách thể: Xâm phạm chế độ một vợ, một chồng — một trong những nguyên tắc cơ bản của chế độ hôn nhân và gia đình được Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 bảo vệ.
