Buôn bán trẻ sơ sinh

Hiện nay, “nạn” buôn bán trẻ sơ sinh diễn ra vô cùng tinh vi và nguy hiểm, vậy hình phạt đối với hành vi trái pháp luật này được quy định

Thứ Tư, 13/5/2020, 00:03 (GMT+7)tuanci6

Hiện nay, tình trạng buôn bán trẻ sơ sinh đang diễn ra với những phương thức vô cùng tinh vi và nguy hiểm. Thông qua các hoạt động núp bóng việc xin con nuôi, nhiều đường dây tội phạm đã trục lợi bất chính, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến trật tự an toàn xã hội. Bài viết dưới đây sẽ phân tích các quy định pháp luật hiện hành nhằm ngăn chặn hành vi vi phạm này.

Thực trạng vấn nạn buôn bán trẻ sơ sinh

Theo thông tin từ Cục Bà mẹ - Trẻ em (Bộ Y tế), qua công tác kiểm tra và giám sát, cơ quan chức năng đã phát hiện sự tồn tại của một số đường dây lợi dụng danh nghĩa cho và nhận con nuôi để thực hiện hành vi buôn bán trẻ sơ sinh. Đáng lo ngại hơn, tình trạng này có dấu hiệu xâm nhập vào các cơ sở y tế, bệnh viện với sự tiếp tay từ một số nhân viên bên trong.

Trẻ sơ sinh là đối tượng đặc biệt dễ bị tổn thương trước các hành vi vi phạm pháp luật và đạo đức. Do đó, việc thắt chặt quản lý các thủ tục hộ tịch và nuôi con nuôi là vô cùng cấp thiết để bảo vệ quyền lợi chính đáng của trẻ em.

Các quy định pháp luật nhằm hạn chế hành vi buôn bán trẻ sơ sinh

Để ngăn chặn tình trạng này, hệ thống pháp luật Việt Nam đã thiết lập các rào cản kỹ thuật thông qua việc kiểm soát chặt chẽ từ khâu đăng ký khai sinh đến quy trình nhận nuôi con nuôi.

Quy định về thời hạn đăng ký khai sinh

Việc quản lý nhân thân trẻ em ngay từ khi mới chào đời là bước quan trọng để ngăn chặn việc tráo đổi hoặc mất dấu thông tin. Căn cứ Khoản 1 Điều 15 Luật Hộ tịch năm 2014, trong thời hạn 60 ngày kể từ ngày sinh con, cha hoặc mẹ có trách nhiệm đăng ký khai sinh cho con. Trong trường hợp cha, mẹ không thể thực hiện, thì ông bà, người thân thích hoặc cá nhân, tổ chức đang nuôi dưỡng trẻ em có trách nhiệm đăng ký khai sinh.

Quy định này nhằm hạn chế tối đa việc bỏ sót sự kiện sinh và ngăn chặn các hành vi thay đổi thông tin khai sinh trái phép phục vụ mục đích buôn bán trẻ em.

Quy định về việc nhận nuôi con nuôi

Pháp luật quy định rất nghiêm ngặt về trình tự và điều kiện đối với người nhận con nuôi để tránh việc lợi dụng kẽ hở pháp lý. Cụ thể:

Trường hợp trẻ bị bỏ rơi: Người phát hiện trẻ sơ sinh bị bỏ rơi có trách nhiệm bảo vệ trẻ và báo ngay cho UBND cấp xã hoặc Công an cấp xã nơi xảy ra sự việc để lập biên bản, tìm người hoặc tổ chức tạm thời nuôi dưỡng. Sau 30 ngày, nếu không tìm thấy cha mẹ đẻ, các thủ tục đăng ký khai sinh và nhận con nuôi mới được tiến hành theo quy định.
Điều kiện đối với người nhận con nuôi: Người nhận con nuôi phải có năng lực hành vi dân sự đầy đủ; hơn con nuôi từ 20 tuổi trở lên; có điều kiện về sức khỏe, kinh tế, chỗ ở bảo đảm việc chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con nuôi.
Các trường hợp không được phép nhận con nuôi: Những người đang bị hạn chế một số quyền của cha, mẹ đối với con chưa thành niên; đang chấp hành quyết án hoặc quyết định xử lý hành chính tại cơ sở giáo dục, cơ sở chữa bệnh; đang chấp hành hình phạt tù; hoặc có hành vi mua bán, đánh tráo, chiếm đoạt trẻ em.
Độ tuổi của trẻ: Trẻ em được nhận làm con nuôi phải dưới 16 tuổi (trừ một số trường hợp đặc biệt theo luật định).

Đối với các trường hợp có yếu tố nước ngoài, quy trình kiểm soát còn phức tạp hơn thông qua sự phối hợp giữa Sở Tư pháp, UBND cấp tỉnh và Bộ Tư pháp nhằm đảm bảo quyền lợi tốt nhất cho trẻ em. Việc thực hiện không đúng trình tự này không chỉ dẫn đến rủi ro về mặt pháp lý mà còn khiến trẻ em dễ trở thành nạn nhân của các đối tượng môi giới, "cò mồi" trên mạng xã hội.

Hình phạt đối với hành vi buôn bán trẻ sơ sinh

Hành vi mua bán người dưới 16 tuổi là tội phạm đặc biệt nghiêm trọng. Căn cứ theo quy định tại Bộ luật Hình sự số 100/2015/QH13, các đối tượng thực hiện hành vi này sẽ phải đối mặt với những khung hình phạt rất nặng:

Khung hình phạt từ 07 năm đến 12 năm tù

Người nào thực hiện một trong các hành quyết sau đây sẽ bị phạt tù từ 07 năm đến 12 năm:

Chuyển giao hoặc tiếp nhận người dưới 16 tuổi để giao, nhận tiền, tài sản hoặc lợi ích vật chất khác (trừ mục đích nhân đạo).
Chuyển giao hoặc tiếp nhận người dưới 16 tuổi để bóc lột tình dục, cưỡng bức lao động, lấy bộ phận cơ thể hoặc vì mục đích vô nhân đạo khác.
Tuyển mộ, vận chuyển, chứa chấp người dưới 16 tuổi để thực hiện các hành vi nêu trên.

Khung hình phạt từ 12 năm đến 20 năm tù

Hình phạt sẽ tăng lên mức 12 năm đến 20 năm tù nếu phạm tội thuộc một trong các trường hợp:

Lợi dụng chức vụ, quyền hạn hoặc lợi dụng hoạt động cho, nhận con nuôi để phạm tội.
Phạm tội đối với từ 02 đến 05 người hoặc đối với người mà mình có trách nhiệm chăm sóc, nuôi dưỡng.
Đưa nạn nhân ra khỏi biên giới Việt Nam hoặc phạm tội 02 lần trở lên.
Vì động cơ đê hèn hoặc gây thương tích, tổn hại sức khỏe/tâm thần của nạn nhân với tỷ lệ từ 31% đến 60%.

Khung hình phạt cao nhất: Tù chung thân

Đối mặt với mức án từ 18 năm đến 20 năm tù hoặc tù chung thân nếu thuộc các tình tiết:

Phạm tội có tổ chức hoặc có tính chất chuyên nghiệp.
Gây thương tích, tổn hại sức khỏe nạn nhân với tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 61% trở lên.
Đã lấy bộ phận cơ thể của nạn nhân hoặc làm nạn nhân chết/tự sát.
Phạm tội đối với từ 06 người trở lên hoặc tái phạm nguy hiểm.

Ngoài hình phạt tù, người phạm tội còn có thể bị áp dụng các hình phạt bổ sung như: Phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng; phạt quản chế, cấm cư trú, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm; hoặc tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản.

Việc nắm vững các quy định về đăng ký khai sinh và thủ tục nuôi con nuôi không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi của trẻ mà còn là cơ sở để ngăn chặn các hành vi tội phạm. Trong các vụ án liên quan đến xâm phạm thân thể, việc hiểu rõ kỹ năng của luật sư khi bào chữa cho bị cáo tại tòa án cũng đóng vai trò quan trọng trong việc làm sáng tỏ các tình tiết về động cơ và tính chất của hành vi phạm tội.