Xe ô tô kinh doanh vận tải có phải đăng ký không?

Trong thực tế, có nhiều trường hợp chủ sở hữu xe ô tô sử dụng xe gia đình để thực hiện việc vận chuyển hành khách hoặc hàng hóa vào những thời điểm rảnh rỗi nhằm kiếm thêm thu nhập. Câu hỏi đặt ra là: Xe ô tô khi phát sinh hoạt động kinh doanh vận tải có bắt buộc phải đăng ký theo quy định pháp luật hay không?

Xác định hoạt động kinh doanh vận tải bằng xe ô tô

Để xác định một phương tiện có thuộc phạm vi điều chỉnh của các quy định về kinh doanh vận tải hay không, cần căn cứ vào bản chất của hoạt động được thực hiện. Theo quy định tại khoản 2 Điều 3 Nghị định số 10/2020/NĐ-CP:

"Kinh doanh vận tải bằng xe ô tô là việc thực hiện ít nhất một trong các công đoạn chính của hoạt động vận tải (trực tiếp điều kinh hành phương tiện, lái xe hoặc quyết định giá cước vận tải) để vận chuyển hành khách, hàng hóa trên đường bộ nhằm mục đích sinh lợi."

Như vậy, chỉ cần chiếc xe ô tô được sử dụng vào việc vận chuyển người hoặc hàng hóa mà có yếu tố thu lợi nhuận (dù là trực tiếp điều hành hay quyết định giá cước) thì hoạt động đó đều được xác định là kinh doanh vận tải. Do đó, các chủ xe không thể tự ý thực hiện việc này mà phải tuân thủ đầy đủ các điều kiện về giấy phép kinh doanh vận tải.

Điều kiện để kinh doanh vận tải bằng xe ô tô

Theo quy định tại khoản 1 Điều 67 Luật Giao thông đường bộ 2008, các đơn vị như doanh nghiệp, hợp tác xã hoặc hộ kinh doanh khi hoạt động trong lĩnh vực này phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện sau:

• Về đăng ký kinh doanh: Phải thực hiện đăng ký kinh doanh vận tải hộ cá thể hoặc đăng ký dưới hình thức doanh nghiệp/hợp tác xã theo đúng quy định của pháp luật.
• Về phương tiện: Đảm bảo số lượng, chất lượng và niên hạn sử dụng phù hợp với loại hình kinh doanh; xe phải được lắp đặt thiết bị giám sát hành trình theo quy định của Chính phủ.
• Về nhân sự: Phải có đủ đội ngũ lái xe và nhân viên phục vụ trên xe tương ứng với phương án kinh doanh; người lao động phải có hợp đồng lao động bằng văn bản, được tập huấn nghiệp vụ về an toàn giao thông và kinh doanh vận tải; không sử dụng lái xe đang trong thời kỳ bị cấm hành nghề.
• Về quản lý: Người trực tiếp điều hành hoạt động vận tải của đơn vị phải có trình độ chuyên môn phù hợp với lĩnh vực vận tải.
• Về hạ tầng: Phải có nơi đỗ xe đáp ứng các yêu cầu về trật tự, an toàn giao thông, phòng chống cháy nổ và vệ sinh môi trường.

Mức xử phạt đối với hành vi kinh doanh không đăng ký

Việc thực hiện hoạt động vận tải mà không có đầy đủ giấy phép là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng. Căn cứ theo khoản 7 Điều 28 Nghị định 100/2019/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ, mức phạt được quy định như sau:

• Đối với cá nhân: Phạt tiền từ 07.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với hành vi kinh doanh vận tải bằng xe ô tô mà không có Giấy phép kinh doanh vận tải theo quy định hoặc thực hiện không đúng hình thức kinh doanh đã đăng ký.
• Đối với tổ chức: Phạt tiền từ 14.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với các hành vi vi phạm tương tự nêu trên.

Như vậy, mức phạt tối đa mà một tổ chức kinh doanh vận tải có thể phải đối mặt khi không đăng ký kinh doanh đúng quy định lên đến 20 triệu đồng.

Quy định về phù hiệu và các giấy tờ liên quan

Ngoài việc phải hoàn tất thủ tục đăng ký giấy phép kinh doanh vận tải hành khách, các phương tiện hoạt động theo hình thức hợp đồng còn phải tuân thủ nghiêm ngặt việc niêm yết phù hiệu. Theo khoản 1 Điều 7 Nghị định 10/2020/NĐ-CP, xe ô tô kinh doanh vận tải hành khách theo hợp đồng cần lưu ý:

• Phải có phù hiệu “XE HỢP ĐỒNG” được dán cố định ở phía bên phải mặt trong kính trước của xe.
• Phải niêm yết cụm từ “XE HỢP ĐỒNG” bằng vật liệu phản quang trên cả kính trước và kính sau của xe, với kích thước tối thiểu là 06 x 20 cm.

Khi thực hiện việc vận chuyển hành khách (ngoại trừ trường hợp phục vụ đám tang, đám cưới), lái xe phải mang theo đầy đủ các giấy tờ pháp lý kèm theo hợp đồng vận chuyển bằng văn bản (hoặc hợp đồng điện tử) và danh sách hành khách có dấu xác nhận của đơn vị kinh doanh. Trong trường hợp sử dụng hợp đồng điện tử, thiết bị trên xe phải đảm bảo truy cập được nội dung hợp đồng và danh sách hành khách do đơn vị cung cấp.

Một lưu ý quan trọng khác đối với các chủ xe là quy định về biển số. Theo lộ trình pháp lý, ô tô kinh doanh vận tải phải đổi sang biển màu vàng trước ngày 31/12/2021. Việc không thực hiện chuyển đổi biển số theo đúng thời hạn quy định sẽ dẫn đến các hình thức xử phạt vi phạm hành chính về giao thông đường bộ.