Trong quá trình tham gia giao thông, bên cạnh việc bị xử phạt tiền, người điều khiển phương tiện còn có thể đối mặt với hình thức xử phạt bổ sung nghiêm trọng là tịch thu phương tiện. Việc nắm rõ các hành vi dẫn đến tình trạng này là cần thiết để đảm bảo tuân thủ đúng quy định pháp luật. Dưới đây là tổng hợp các trường hợp bị tịch thu phương tiện theo quy định tại Nghị định số 100/2019/NĐ-CP.
Căn cứ pháp lý
Các quy định về hành vi vi phạm, hình thức xử phạt và biện pháp khắc phục hậu quả được thực hiện dựa trên: Nghị định số 100/2019/NĐ-CP ngày 30/12/2019 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ và đường sắt.
Các trường hợp bị tịch thu phương tiện theo loại xe
1. Đối với mô tô, xe gắn máy (bao gồm cả xe máy điện)
Người điều khiển các loại xe tương tự xe mô tô và xe tương tự xe gắn máy sẽ bị tịch thu phương tiện nếu thuộc các trường hợp sau:
- Tái phạm hoặc vi phạm nhiều lần các hành vi: Buông cả hai tay; dùng chân điều khiển xe; ngồi về một bên; nằm trên yên xe; thay người điều khiển khi xe đang chạy; quay người về phía sau hoặc bịt mắt để điều khiển xe; lạng lách, đánh võng; điều khiển xe chạy bằng một bánh (đối với xe hai bánh) hoặc hai bánh (đối với xe ba bánh); điều khiển xe theo nhóm từ hai xe trở lên chạy quá tốc độ quy định.
- Điều khiển xe sản xuất, lắp ráp trái quy định tham gia giao thông.
- Không chứng minh được nguồn gốc xuất xứ phương tiện: Điều khiển xe không có Giấy đăng ký xe hoặc sử dụng Giấy đăng ký xe không do cơ quan thẩm quyền cấp, giấy tờ bị tẩy xóa, không đúng số khung, số máy mà không có giấy tờ, chứng từ chuyển quyền sở hữu hợp pháp.
- Hành vi đua xe trái phép.
2. Đối với ô tô và các loại xe tương tự ô tô
Chủ xe hoặc người điều khiển ô tô sẽ bị tịch thu phương tiện trong các trường hợp:
- Điều khiển xe sản xuất, lắp ráp trái quy định tham gia giao thông (bao gồm cả xe công nông thuộc diện bị đình chỉ).
- Hành vi đua ô tô trái phép.
- Vi phạm về giấy tờ và nguồn gốc: Điều khiển xe không có Giấy đăng ký xe hoặc sử dụng giấy tờ không hợp lệ (tẩy xóa, không đúng số khung, số máy, không do cơ quan thẩm quyền cấp) mà không chứng minh được nguồn gốc xuất xứ hợp pháp.
- Sử dụng xe quá niên hạn sử dụng tham gia giao thông.
- Cải tạo trái phép: Cải tạo các loại xe ô tô khác thành xe ô tô chở khách trái quy định.
3. Đối với xe đạp, xe đạp máy và các loại xe thô sơ khác
Người điều khiển sẽ bị tịch thu phương tiện nếu vi phạm các lỗi sau:
- Tái phạm hoặc vi phạm nhiều lần: Điều khiển xe lạng lách, đánh võng; đuổi nhau trên đường; đi xe bằng một bánh (đối với xe đạp, xe đạp máy) hoặc đi xe bằng hai bánh (đối với xích lô).
- Hành vi đua trái phép: Đua xe đạp, xe đạp máy, xe xích lô, hoặc sử dụng súc vật kéo, cưỡi súc vật chạy đua trái phép trên đường giao thông.
4. Đối với máy kéo và xe máy chuyên dùng
Phương tiện sẽ bị tịch thu nếu người điều khiển thực hiện các hành vi:
- Không chứng minh được nguồn gốc: Điều khiển xe không có Giấy đăng ký xe hoặc sử dụng giấy tờ giả mạo, tẩy xóa, không đúng số khung, số máy mà không có chứng từ hợp pháp về nguồn gốc phương tiện.
- Cải tạo trái phép: Điều khiển máy kéo, xe máy chuyên dùng được sản xuất, lắp ráp hoặc cải tạo trái quy định tham gia giao thông.
5. Đối với phương tiện hoạt động trong Khu kinh tế cửa khẩu
Các phương tiện đăng ký hoạt động trong Khu kinh tế thương mại đặc biệt, Khu kinh tế cửa khẩu quốc tế sẽ bị tịch thu nếu tái phạm hoặc vi phạm nhiều lần các hành vi:
- Không có tờ khai phương tiện vận tải đường bộ tạm nhập, tái xuất theo quy định.
- Không có phù hiệu kiểm soát hoặc sử dụng phù hiệu hết hạn, không do cơ quan thẩm quyền cấp.
Vi phạm của chủ phương tiện và tổ chức kinh doanh
Không chỉ người điều khiển, chủ sở hữu và các tổ chức kinh doanh vận tải cũng có thể bị tịch thu phương tiện nếu vi phạm các quy định về quản lý:
- Chủ xe ô tô/mô tô: Có hành vi tự ý cắt, hàn, đục lại số khung, số máy; đưa phương tiện đã qua chỉnh sửa trái phép hoặc không rõ nguồn gốc vào tham gia giao thông.
- Tổ chức kinh doanh vận tải: Sử dụng phương tiện kinh doanh có chất lượng hoặc niên hạn sử dụng không bảo đảm điều kiện của hình thức kinh doanh đã đăng ký.
Việc nắm vững các quy định về Nghị định số 100/2019/NĐ-CP giúp người tham gia giao thông chủ động tránh các sai phạm đáng tiếc. Trong trường hợp xảy ra sự cố hoặc cần làm rõ về thủ tục giải quyết một vụ tai nạn giao thông, người dân nên tìm hiểu kỹ các quy định pháp luật hiện hành để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình. Ngoài ra, khi gặp các trường hợp kiểm tra từ lực lượng chức năng, cần lưu ý về 04 trường hợp CSGT được phép dừng phương tiện để kiểm soát nhằm đảm bảo tính thượng tôn pháp luật.
