Theo quy định tại Thông tư số 65/2020/TT-BCA của Bộ Công an (có hiệu lực từ ngày 05/08/2020), lực lượng Cảnh sát giao thông (CSGT) được phép dừng phương tiện tham gia giao thông để kiểm soát trong một số trường hợp cụ thể. So với quy định tại Thông tư 01/2016/TT-BCA trước đó, văn bản mới đã có sự điều chỉnh nhằm tinh gọn các căn cứ dừng xe.
04 trường hợp Cảnh sát giao thông được phép dừng phương tiện để kiểm soát
Căn cứ theo quy định về nhiệm vụ, quyền hạn, hình thức, nội dung và quy trình tuần tra, kiểm soát, xử lý vi phạm hành chính về giao thông đường bộ của CSGT tại Thông tư số 65/2020/TT-BCA, Cảnh sát giao thông thực hiện nhiệm vụ tuần tra, kiểm soát theo kế hoạch được dừng phương tiện giao thông để kiểm soát trong 04 trường hợp sau:
- Trường hợp 1: Trực tiếp phát hiện hoặc thông qua các phương tiện, thiết để kỹ thuật nghiệp vụ phát hiện, ghi thu được các hành vi vi phạm pháp luật về giao thông đường bộ và các hành vi vi phạm pháp luật khác.
- Trường hợp 2: Thực hiện mệnh lệnh, kế hoạch tổng kiểm soát phương tiện giao thông đường bộ, hoặc thực hiện kế hoạch tuần tra, kiểm soát, xử lý vi phạm theo chuyên đề đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt.
- Trường hợp 3: Có văn bản đề nghị của Thủ trưởng, Phó thủ trưởng cơ quan điều tra; hoặc văn bản đề nghị của cơ quan chức năng liên quan về việc dừng phương tiện giao thông để kiểm soát nhằm phục vụ công tác bảo đảm an ninh, trật tự, đấu tranh phòng chống tội phạm và các hành vi vi phạm pháp luật khác. Văn bản này phải ghi rõ thời gian, tuyến đường, loại phương tiện cần dừng kiểm soát và lực lượng phối hợp.
- Trường hợp 4: Tiếp nhận tin báo, phản ánh, kiến nghị hoặc tố cáo từ tổ chức, cá nhân về hành vi vi phạm pháp luật của người và phương tiện tham gia giao thông đường bộ.
Đáng chú ý, so với các quy định tại Thông tư 01/2016/TT-BCA, quy định mới tại Thông tư 65/202 để giảm bớt một trường hợp dừng phương tiện dựa trên kế hoạch của các cấp chỉ huy trung gian (như Trưởng phòng CSGT hoặc Trưởng Công an cấp huyện), tập trung vào tính hiệu quả và đúng thẩm quyền phê duyệt chuyên đề.
Yêu cầu khi thực hiện dừng, kiểm soát phương tiện giao thông
Việc dừng và kiểm soát phương tiện phải đảm bảo tính thượng tôn pháp luật, không gây mất trật tự và đặc biệt là không làm cản trở dòng lưu thông của các phương tiện khác. Cụ thể:
Khi dừng, kiểm soát tại một điểm hoặc tại Trạm Cảnh sát giao thông
Tại các địa điểm cố định như Trạm CSGT, việc kiểm soát phải tuân thủ nghiêm ngặt các điều kiện về an toàn:
- Phải đặt rào chắn bằng cọc tiêu hình chóp nón hoặc dây căng dọc theo chiều đường tại phần đường sát lề hoặc vỉa hè để tạo khu vực an toàn.
- Chiều dài đoạn rào chắn được quy định cụ thể: Tối thiểu 100m đối với đường cao tốc; tối thiểu 50m đối với quốc lộ; và tối thiểu 30m đối với các loại đường tỉnh, đường huyện, đường đô thị hoặc đường chuyên dùng.
- Khu vực kiểm soát phải đủ diện tích để lắp đặt thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ và bố trí lực lượng CSGT hướng dẫn, điều hòa giao thông. Đối với đường cao tốc, bắt buộc phải có biển báo số 245a “Đi chậm” hoặc biển báo số 245b phía trước tổ công tác.
Khi thực hiện kiểm soát trên đường cao tốc
Việc dừng xe trên đường cao tốc được kiểm soát rất chặt chẽ để tránh tai nạn liên hoàn:
- Chỉ được dừng phương tiện tại các vị trí cụ thể như: Khu vực Trạm thu phí, điểm đầu hoặc điểm cuối của đường cao tốc.
- Trong trường hợp tuần tra lưu động (cơ động), chỉ được phép dừng xe vào làn dừng khẩn cấp khi phát hiện vi phạm trật tự an toàn giao thông nghiêm trọng, có nguy cơ gây mất an toàn tức thời, hoặc thực hiện nhiệm vụ phối hợp đấu tranh chống tội phạm và xử lý tin báo tố giác. Sau khi hoàn tất, lực lượng chức năng phải thu dọn thiết bị và di chuyển ngay lập tức.
Quy trình tiến hành kiểm soát phương tiện
Khi phương tiện đã dừng đúng vị trí theo hướng dẫn, cán bộ CSGT thực hiện các bước theo quy định để đảm bảo tính chuyên nghiệp và minh bạch:
- Thông báo, đề nghị người điều khiển phương tiện thực hiện các biện pháp an toàn, xuống xe và xuất trình đầy đủ giấy tờ liên quan.
- Thực hiện động tác chào theo Điều lệnh Công an nhân dân hoặc chào bằng lời nói lịch sự (trừ trường hợp đối tượng có dấu hiệu tội phạm hoặc đang bị truy nã). Sau đó thông báo lý do kiểm soát giấy tờ và phương tiện.
- Sau khi tiếp nhận giấy tờ, cán bộ phải thông báo rõ lý do kiểm soát cho người tham gia giao thông biết. Nếu phát hiện các hành vi như vi phạm có thể bị tịch thu phương tiện hoặc các lỗi khác, phải thực hiện theo đúng trình tự xử lý vi phạm hành chính.
- Kết thúc kiểm soát, cán bộ báo cáo kết quả với Tổ trưởng, thông báo rõ kết quả kiểm tra, các lỗi vi phạm (nếu có) và biện pháp xử lý cho người dân được biết.
Trong trường hợp phát hiện dấu hiệu tội phạm hoặc có căn cứ cho rằng phương tiện, đồ vật đang cất giấu tang vật vi phạm, lực lượng chức năng sẽ tiến hành khám người, khám phương tiện theo quy định của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính và tố tụng hình sự. Nếu xảy ra các tình huống va chạm trong quá trình kiểm soát, cần tham khảo thêm thủ tục giải quyết vụ tai nạn giao thông để đảm bảo quyền lợi hợp pháp của các bên.
Xem thêm các chủ đề khác
