Luật giao thông đường bộ 2019

Tổng quan về Luật Giao thông đường bộ

Luật Giao thông đường bộ là văn bản quy phạm pháp luật do cơ quan nhà nước có thẩm quyền của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ban hành. Văn bản này đóng vai trò điều chỉnh các vấn đề liên quan đến trật tự, an toàn giao thông và được đảm bảo thực hiện bằng quyền lực nhà nước.

Lịch sử hình thành và quá trình phát triển

Nhìn lại lịch sử lập pháp, văn bản đầu tiên về lĩnh vực này là Luật Giao thông đường bộ năm 2001. Luật này được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa X, kỳ họp thứ 9 thông qua ngày 29/6/2001 và chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2002. Đây là đạo luật nền tảng, được đúc kết sau một quá trình thực hiện các Pháp lệnh, Nghị định và các văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến giao thông đường bộ trước đó.

Tuy nhiên, cùng với sự phát triển kinh tế - xã hội và xu thế hội nhập quốc tế, tình trạng trật tự an toàn giao thông đường bộ ngày càng diễn biến phức tạp. Điều này dẫn đến việc Luật năm 2001 bộc lộ nhiều hạn chế, đòi hỏi phải được nghiên cứu, sửa đổi và bổ quyết kịp thời để phù hợp với thực tiễn.

Nhận thức được sự cần thiết đó, ngày 13/11/2008, Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XII đã thông qua Luật Giao thông đường bộ số 23/2008/QH12. Luật này có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2009, thay thế hoàn toàn cho Luật năm 2001 và là văn bản pháp lý chủ đạo điều chỉnh lĩnh vực giao thông tại thời điểm hiện tại.

So với quy định cũ, Luật Giao thông đường bộ năm 2008 có sự thay đổi lớn về cấu trúc và nội dung. Cụ thể, Luật gồm 8 chương với 89 điều. Trong đó, chỉ có khoảng 3.37% các điều khoản được giữ nguyên từ luật cũ, trong khi có tới 76.40% các điều được bổ sung, sửa đổi và 20.23% là các điều khoản mới hoàn toàn nhằm bao quát các loại hình phương tiện và hạ tầng hiện đại.

Các quy định cơ bản về phạm vi và đối tượng áp dụng

Để hiểu rõ hơn về trách nhiệm của các bên liên quan, cần nắm vững các quy định tại Chương I của Luật Giao thông đường bộ 2008:

• Phạm vi điều chỉnh: Luật tập trung quy định về các quy tắc giao thông đường bộ; hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông; các loại phương tiện và người tham gia giao thông; hoạt động vận tải đường bộ cũng như công tác quản lý nhà nước về giao thông đường bộ.
• Đối tượng áp dụng: Các quy định của Luật được áp dụng đối với mọi tổ chức, cá nhân có liên quan đến hoạt động giao thông đường bộ trên lãnh thổ Việt Nam. Việc tuân thủ luật không chỉ là trách nhiệm mà còn là cơ sở để xử lý các bản án về tội vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ nếu xảy ra sai phạm.

Giải thích các thuật ngữ pháp lý quan trọng

Việc nắm vững các khái niệm dưới đây giúp người dân thực hiện đúng quyền và nghĩa vụ, tránh các lỗi vi phạm dẫn đến việc bị tịch thu phương tiện giao thông hoặc các hình thức xử phạt khác:

• Đường bộ: Bao gồm đường, cầu đường bộ, hầm đường bộ và bến phà đường bộ.
• Kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ: Bao gồm công trình đường bộ, bến xe, bãi đỗ xe, trạm dừng nghỉ và các công trình phụ trợ khác phục vụ giao thông và hành lang an toàn đường bộ.
• Hành lang an toàn đường bộ: Là dải đất dọc hai bên đất của đường bộ, tính từ mép ngoài đất của đường bộ ra hai bên nhằm đảm bảo an toàn cho quá trình lưu thông.
• Phần đường xe chạy và Làn đường: Phần đường xe chạy là phần của đường bộ được sử dụng cho phương tiện qua lại; làn đường là một phần của phần đường xe chạy được chia theo chiều dọc, có bề rộng đủ để xe chạy an toàn.
• Phương tiện giao thông cơ giới (xe cơ giới): Bao gồm ô tô, máy kéo, rơ moóc/sơ mi rơ moóc được kéo bởi ô tô/máy kéo, xe mô tô hai bánh, xe mô tô ba bánh, xe gắn máy (kể cả xe máy điện) và các loại tương tự.
• Phương tiện giao thông thô sơ: Bao gồm xe đạp (kể cả xe đạp máy), xe xích lô, xe lăn cho người khuyết tật, xe súc vật kéo và các loại tương tự.
• Người tham gia giao thông: Bao gồm người điều khiển, người sử dụng phương tiện giao thông đường bộ; người điều khiển, dẫn dắt súc vật; và người đi bộ trên đường bộ.

Việc hiểu đúng các khái niệm về đường ưu tiên, đường cao tốc hay phân loại phương tiện là cơ sở quan trọng để xác định trách nhiệm pháp lý khi có tranh chấp hoặc tai nạn xảy ra. Để biết rõ hơn về quy trình xử lý các tình huống phát sinh trên đường, người dân nên tìm hiểu thêm về thủ tục giải quyết một vụ tai nạn giao thông được quy định như thế nào.