Tổng hợp các trường hợp được miễn thuế thu nhập cá nhân

Trong quy định về thuế thu nhập cá nhân (TNCN), việc xác định chính xác các khoản thu nhập thuộc diện miễn thuế là quyền lợi quan trọng của người nộp thuế. Theo quy định tại Điều 4 Luật Thuế thu nhập cá nhân, Điều 4 Nghị định số 65/2013/NĐ-CP và được hướng dẫn chi tiết tại Điều 3 Thông tư số 111/2013/TT-BTC (đã được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư số 92/2015/TT-BTC), các khoản thu nhập dưới đây không phải chịu thuế TNCN:

Các trường hợp miễn thuế thu nhập cá nhân theo quy định

1. Thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản và quyền sử dụng đất

Thu nhập phát sinh từ việc chuyển nhượng bất động sản (bao gồm nhà ở, công trình xây dựng hình thành trong tương lai) được miễn thuế khi diễn ra giữa các đối tượng có quan hệ huyết thống hoặc hôn nhân thân thiết, cụ thể:

• Giữa vợ với chồng;
• Giữa cha đẻ, mẹ đẻ với con đẻ; cha nuôi, mẹ nuôi với con nuôi;
• Giữa cha chồng, mẹ chồng với con dâu; bố vợ, mẹ vợ với con rể;
• Giữa ông nội, bà nội với cháu nội; ông ngoại, bà ngoại với cháu ngoại;
• Giữa anh chị em ruột với nhau.

Ngoài ra, cá nhân được miễn thuế trong trường hợp chuyển nhượng nhà ở, quyền sử dụng đất ở và tài quyết sản gắn liền với đất ở nếu người chuyển nhượng chỉ có duy nhất một nhà ở hoặc quyền sử dụng đất ở tại Việt Nam.

Trường hợp khác liên quan đến đất đai bao gồm: Thu nhập từ giá trị quyền sử dụng đất được Nhà nước giao không phải trả tiền hoặc được giảm tiền sử dụng đất; thu nhập từ việc chuyển đổi đất nông nghiệp để hợp lý hóa sản xuất nông nghiệp nhưng không làm thay đổi mục đích sử dụng đất của hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất.

2. Thu nhập từ hoạt động sản xuất nông, lâm nghiệp và thủy sản

Thu nhập của hộ gia đình, cá nhân trực tiếp tham gia vào hoạt động sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, làm muối, nuôi trồng, đánh bắt thủy sản chưa qua chế biến hoặc chỉ qua sơ chế thông thường được miễn thuế. Để được hưởng ưu đãi này, người nộp thuế cần đáp ứng đồng thời các điều kiện:

• Có quyền sử dụng đất, quyền thuê đất, quyền sử dụng mặt nước hoặc quyền thuê mặt nước hợp pháp để sản động tác nghiệp;
• Trực tiếp tham gia lao động sản xuất và thực tế cư trú tại địa phương nơi diễn ra hoạt động sản xuất (trừ trường hợp đánh bắt thủy sản không phụ thuộc vào nơi cư trú);
• Sản phẩm chỉ ở mức sơ chế thông thường như: làm sạch, phơi, sấy khô, bóc vỏ, tách hạt, ướp muối hoặc bảo quản lạnh.

3. Thu nhập từ lãi tiền gửi, bảo hiểm và kiều hối

Các khoản thu nhập tài chính sau đây được miễn thuế TNCN:

• Lãi từ tiền gửi tại các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài;
• Lãi từ hợp đồng bảo hiểm nhân thọ;
• Thu nhập từ lãi trái phiếu Chính phủ;
• Khoản tiền kiều hối nhận được từ nước ngoài do thân nhân là người Việt Nam định cư ở nước ngoài hoặc người Việt Nam đi lao động, học tập tại nước ngoài gửi về; hoặc từ người nước ngoài gửi về theo quy định của Ngân hàng Nhà nước.

4. Thu nhập từ tiền lương, tiền công và các khoản trợ cấp

Phần thu nhập phát sinh do làm việc ban đêm, làm thêm giờ được trả cao hơn so với mức lương ngày bình thường sẽ không phải nộp thuế cho phần chênh lệch này. Cụ thể, số tiền miễn thuế là phần tiền lương thực trả trừ đi mức tiền lương tính theo ngày làm việc bình thường.

Bên cạnh đó, các khoản thu nhập sau cũng thuộc diện miễn thuế:

• Tiền lương hưu do Quỹ bảo hiểm xã hội chi trả hoặc từ Quỹ hưu trí tự nguyện;
• Thu nhập của thuyền viên là người Việt Nam làm việc cho các hãng tàu nước ngoài hoặc hãng tàu Việt Nam vận tải quốc tế;
• Thu nhập từ hoạt động cung cấp hàng hóa, dịch vụ trực tiếp phục vụ khai thác thủy sản xa bờ của chủ tàu hoặc người làm việc trên tàu.

5. Thu nhập từ học bổng, bồi thường và các quỹ từ thiện

Các khoản thu nhập mang tính chất hỗ trợ, nhân đạo được pháp luật bảo vệ khỏi nghĩa vụ thuế bao gồm:

• Học bổng nhận từ ngân sách Nhà nước hoặc từ các tổ chức trong và ngoài nước theo chương trình khuyến học;
• Tiền bồi thường từ các loại hợp đồng bảo hiểm (nhân thọ, phi nhân thọ, bảo hiểm sức khỏe); tiền bồi thường tai nạn lao động; các khoản hỗ trợ tái định cư theo quy định pháp luật;
• Thu nhập nhận được từ các quỹ từ thiện được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền cho phép hoạt động vì mục đích nhân đạo, không nhằm thu lợi nhuận (theo Nghị định số 30/2012/NĐ-CP);
• Các nguồn viện trợ nước ngoài vì mục đích từ thiện, nhân đạo đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt.

Việc nắm vững các quy định về miễn thuế giúp cá nhân tối ưu hóa nghĩa vụ tài chính và tránh các sai sót trong quá trình hồ sơ, thủ tục đăng ký thuế thu nhập cá nhân. Đối với các hoạt động kinh doanh, việc phân biệt rõ giữa thu nhập chịu thuế và thu nhập miễn thuế cũng là cơ sở để thực hiện đúng nghĩa vụ thuế suất thuế thu nhập theo quy định của pháp luật.