Thủ tục phá sản doanh nghiệp tư nhân

Quy trình và thủ tục phá sản doanh nghiệp tư nhân theo quy định pháp luật

Trong hoạt động kinh doanh, việc đối mặt với tình trạng mất khả năng thanh toán là rủi ro mà bất kỳ chủ thể nào cũng có thể gặp phải. Đối với loại hình doanh nghiệp tư nhân, khi không còn khả năng thực hiện nghĩa vụ thanh toán các khoản nợ đến hạn, chủ doanh nghiệp hoặc các đối tượng có quyền lợi liên quan cần nắm rõ trình tự pháp lý để tiến hành thủ tục phá sản nhằm giải quyết tài sản và trách nhiệm dân sự một cách minh bạch.

1. Nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản

Người có quyền yêu cầu mở thủ tục phá sản thực hiện việc gửi đơn kèm theo các tài liệu, chứng cứ liên quan đến tình trạng mất khả năng thanh toán của doanh nghiệp tới Tòa án nhân dân có thẩm quyền. Có hai phương thức nộp đơn phổ biến:

• Nộp trực tiếp: Người nộp đơn mang hồ sơ đến trực tiếp trụ sở của Tòa án nhân được phân công giải quyết.
• Gửi qua đường bưu điện: Hồ sơ được gửi thông qua dịch vụ bưu chính đến địa chỉ của Tòa án.

Lưu ý, ngày nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản được xác định kể từ ngày Tòa án nhân dân nhận được đơn hoặc ngày có dấu bưu điện tại nơi gửi.

2. Quy trình xử lý đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản

Sau khi nhận được đơn, Thẩm phán được phân công sẽ tiến hành xem xét và xử lý trong thời hạn 03 ngày làm việc với các kịch bản sau:

• Đối với đơn hợp lệ: Thẩm phán thông báo cho người nộp đơn về việc thực hiện nghĩa vụ nộp lệ phí phá sản và tạm ứng chi phí phá sản (trừ trường hợp pháp luật quy định được miễn, giảm).
• Đối với đơn chưa đủ nội dung: Thẩm phán sẽ ra thông báo yêu cầu người nộp đơn tiến hành sửa đổi, bổ sung các nội dung còn thiếu theo quy định.
• Trường hợp không thuộc thẩm quyền: Nếu vụ việc thuộc thẩm quyền của Tòa án khác, Thẩm phán thực hiện chuyển đơn cho Tòa án có thẩm quyền giải quyết.
• Trả lại đơn: Trong trường hợp không đủ điều kiện pháp lý để thụ lý, Thẩm phán sẽ ra quyết định trả lại đơn yêu cầu.

Mọi thông báo về việc xử lý đơn phải được thực hiện bằng văn bản và gửi tới người nộp đơn cũng như doanh nghiệp mất khả năng thanh toán.

3. Thụ lý đơn và Quyết định mở hoặc không mở thủ tục phá sản

Tòa án nhân dân chỉ chính thức thụ lý đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản khi đã nhận được biên lai nộp lệ phí phá sản và biên lai nộp tạm ứng chi phí phá sản theo quy định. Trong trường hợp thuộc đối tượng được miễn hoặc không phải nộp các khoản này, thời điểm thụ lý được tính từ ngày Tòa án nhận được đơn yêu cầu hợp lệ.

Sau khi xem xét, Tòa án sẽ ra quyết định mở hoặc không mở thủ tục phá sản:

• Quyết định mở thủ tục phá sản: Phải được gửi cho người nộp đơn, doanh nghiệp mất khả năng thanh toán, chủ nợ, Viện kiểm sát nhân dân cùng cấp, cơ quan thi hành án dân sự, cơ quan thuế và đăng tải trên Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp cũng như các phương tiện thông tin đại chúng tại địa phương.
• Quyết định không mở thủ tục phá sản: Phải được gửi cho người nộp đơn, doanh nghiệp bị yêu cầu mở thủ tục phá sản và Viện kiểm sát nhân dân cùng cấp.

Thời hạn để Tòa án thông báo các quyết định nêu trên là 03 ngày làm việc kể từ ngày ra quyết định.

4. Hội nghị chủ nợ trong quá trình phá sản

Hội nghị chủ nợ đóng vai trò quan trọng trong việc quyết định số phận của doanh nghiệp. Tại hội nghị này, các bên có thể thực hiện các đề nghị như: đình chỉ giải quyết yêu cầu mở thủ tục phá sản, áp dụng biện pháp phục hồi hoạt động kinh doanh hoặc tuyên bố phá sản. Nếu hội nghị không đáp ứng đủ các điều kiện hợp lệ theo quy định của pháp luật, việc tổ chức hội nghị có thể bị hoãn.

5. Thi hành quyết định tuyên bố doanh nghiệp bị phá sản và phân chia tài sản

Khi có quyết định tuyên bố doanh nghiệp bị phá sản, cơ quan có thẩm quyền sẽ tiến hành thanh lý tài sản. Số tiền thu được từ việc bán tài sản của doanh nghiệp sẽ được phân chia theo thứ tự ưu tiên pháp luật quy định:

1. Chi phí phá sản.
2. Các khoản nợ lương, trợ cấp thôi việc, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế đối với người lao động và các quyền lợi khác theo hợp đồng lao động hoặc thỏa ước lao động tập thể.
3. Các khoản nợ phát sinh sau khi mở thủ tục phá sản nhằm mục đích phục hồi hoạt động kinh doanh.
4. Nghĩa vụ tài chính đối với Nhà nước; các khoản nợ không có bảo đảm phải trả cho chủ nợ trong danh sách chủ nợ; và các khoản nợ có bảo đảm chưa được thanh toán hết do giá trị tài sản bảo đảm không đủ.

Sau khi đã hoàn tất việc thanh toán đầy đủ các nghĩa vụ nêu trên, nếu vẫn còn tài sản dư thừa, phần còn lại này sẽ thuộc về chủ doanh nghiệp tư nhân.

6. Quy định về lệ phí và chi phí phá sản

Căn cứ theo Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, mức lệ phí nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản hiện hành là 1.500.000 đồng.

Tuy nhiên, pháp luật cũng quy định các trường hợp đặc biệt không phải nộp tiền tạm ứng lệ phí Tòa án hoặc không phải chịu lệ phí phá sản, bao gồm:

• Người lao động, công đoàn cơ sở hoặc công đoàn cấp trên trực tiếp cơ sở tại những nơi chưa có công đoàn cơ sở, thực hiện quyền nộp đơn khi hết thời hạn thanh toán.
• Người nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản mà doanh nghiệp (hoặc hợp tác xã) mất khả năng thanh toán không còn tài sản hoặc tiền để nộp lệ phí và tạm ứng chi phí phá sản.

Việc nắm vững các quy định về thủ tục khởi kiện đòi nợ doanh nghiệp và trình tự phá sản là cực kỳ cần thiết để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên trong quan hệ kinh tế.