Trong bài viết bài, Legalzone xin gửi đến bạn đọc các thông tin hữu ích về Thủ tục khởi kiện đòi nợ doanh nghiệp.
Trong hoạt động kinh doanh, việc phát sinh các khoản nợ quá hạn từ đối tác là rủi ro thường trực mà bất kỳ đơn vị nào cũng phải đối mặt. Khi các phương thức thương lượng, hòa giải không đem lại kết quả, đặc biệt là đối với các loại hình doanh nghiệp có tài sản tách biệt như Công ty TNHH hay Công ty Cổ phần, việc khởi kiện ra Tòa án trở thành giải pháp cuối cùng để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của bên cho vay.
Việc xác định chính xác thời hiệu khởi kiện là yếu tố tiên quyết để đảm bảo quyền yêu cầu Tòa án giải quyết vụ việc. Tùy vào tính chất của giao dịch (thương mại hay dân sự) mà thời hiệu sẽ được áp dụng khác nhau.
Căn cứ pháp luật quy định tại Điều 319 Luật Thương mại 2005, thời hiệu khởi kiện đối với các tranh chấp phát sinh từ hoạt động thương mại là 02 năm. Thời hạn này được tính kể từ ngày quyền và lợi ích hợp pháp của bên bị vi phạm bị xâm phạm (ngoại trừ trường hợp miễn trách nhiệm đối với thương nhân kinh doanh dịch vụ logistics).
Đối với các giao dịch mang tính chất dân sự, căn cứ Điều 429 Bộ luật Dân sự 2015, thời hiệu khởi kiện để yêu cầu Tòa án giải quyết tranh chấp hợp đồng là 03 năm. Thời điểm bắt đầu tính thời hiệu là kể từ ngày người có quyền yêu cầu biết hoặc phải biết quyền và lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm.
Lưu ý rằng, đương sự chỉ được quyền yêu cầu Tòa án áp dụng thời hiệu khởi kiện trước khi Tòa án cấp sơ thẩm ra bản án hoặc quyết định giải quyết vụ việc. Trong thực tế, để tránh rủi ro mất quyền khởi kiện do hết thời hiệu, bên cho nợ cần lưu ý các văn bản như: biên bản xác nhận công nợ, giấy cam kết trả nợ hoặc các văn bản yêu cầu thanh toán có sự xác nhận của bên nợ. Những tài liệu này là căn cứ quan trọng để xác định lại thời điểm quyền lợi bị xâm phạm.
Việc xác định đúng cơ quan có thẩm quyền giúp người khởi kiện tránh lãng phí thời gian và chi phí. Căn cứ Khoản 1 Điều 35 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, thẩm quyền được phân định như sau:
Để thực hiện thủ tục khởi kiện, người khởi kiện cần chuẩn bị đầy đủ hồ sơ và tuân thủ quy trình tiếp nhận của Tòa án.
Người khởi kiện cần gửi đơn khởi kiện kèm theo các tài liệu, chứng cứ liên quan (hợp đồng, hóa đơn, biên bản đối chiếu công nợ, thông báo đòi nợ...) đến Tòa án có thẩm quyền. Hiện nay, việc nộp hồ sơ có thể thực hiện qua các hình thức:
Sau khi nhận được đơn, quy trình sẽ diễn ra theo các mốc thời gian nghiêm ngặt của pháp luật tố tụng:
Sau khi vụ án được thụ lý, Tòa án sẽ tiến hành các bước triệu tập đương sự, thu thập chứng cứ và tổ chức phiên tòa xét xử sơ thẩm. Nếu một trong các bên không đồng ý với bản án sơ thẩm, họ có quyền thực hiện thủ tục kháng cáo để yêu cầu Tòa án cấp phúc thẩm giải quyết lại.
Trong những trường hợp đặc biệt có vi phạm nghiêm trọng về tố tụng hoặc xuất hiện tình tiết mới, bản án có thể được xem xét theo thủ tục Giám đốc thẩm hoặc Tái thẩm. Thông thường, thời gian để giải quyết dứt điểm một vụ kiện đòi nợ doanh nghiệp dao động từ 04 đến 12 tháng tùy vào tính chất phức tạp của chứng cứ và sự hợp tác của các bên.
Trong quá trình thực hiện các thủ tục này, nếu doanh nghiệp gặp khó khăn về mặt pháp lý hoặc cần đánh giá lại năng lực tài chính của doanh nghiệp để đưa ra phương án thu hồi nợ phù hợp, việc tham vấn ý kiến từ cố vấn pháp lý doanh nghiệp là vô cùng cần thiết. Bên cạnh đó, các đơn vị có thể cần rà soát lại tổng quan về bộ phận Pháp chế doanh nghiệp để kiện toàn quy trình quản lý công nợ và ngăn ngừa các tranh chấp tương tự trong tương lai.
