Điều kiện, thủ tục phá sản của DN

Khái niệm và hệ quả pháp lý khi doanh nghiệp bị tuyên bố phá sản

Trong bối cảnh kinh tế biến động, nhiều doanh nghiệp phải đối mặt với tình trạng mất khả năng thanh toán do thiếu hụt nguồn vốn lưu động hoặc khó khăn trong việc duy trì hoạt động sản xuất kinh doanh. Khi các phương án tái cơ cấu không đem lại hiệu quả, thủ tục phá sản trở thành một biện pháp pháp lý để giải quyết tình trạng mất cân đối tài chính, nhằm phân chia tài sản còn lại cho các chủ nợ một cách công bằng và minh bạch.

Phá sản là gì?

Theo quy định của pháp luật về phá sản tại thời điểm năm 2021, phá sản không đơn thuần là việc chấm dứt hoạt động của một thực thể kinh tế. Phá sản được hiểu là tình trạng một doanh nghiệp hoặc hợp tác xã mất khả năng thanh toán và bị Tòa án nhân dân ra quyết định tuyên bố phá sản theo trình tự, thủ tục luật định. Đây là quá trình pháp lý nhằm xử lý tài sản của doanh nghiệp để thanh toán các nghĩa vụ nợ còn tồn đọng, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của chủ nợ và người lao động.

Hậu quả pháp lý của việc tuyên bố doanh nghiệp phá sản

Khi Tòa án ban hành quyết định tuyên bố doanh nghiệp hoặc hợp tác xã phá sản, các bên liên quan phải chịu những hệ quả pháp lý nghiêm trọng về cả nghĩa vụ tài sản lẫn quyền quản lý nhân sự. Điều này nhằm đảm bảo tính trách nhiệm của người điều hành và ngăn ngừa việc trục lợi từ tình trạng phá sản.

Nghĩa vụ về tài sản sau khi có quyết định tuyên bố phá sản

Việc tuyên bố phá sản không đồng nghĩa với việc xóa bỏ hoàn toàn các trách nhiệm tài chính cá nhân đối với một số loại hình doanh nghiệp nhất định. Cụ thể, căn cứ theo quy định tại Luật Phá sản:

• Trách nhiệm của chủ sở hữu và thành viên hợp danh: Quyết định tuyên bố doanh nghiệp hoặc hợp tác xã phá sản không miễn trừ nghĩa vụ về tài sản của chủ doanh nghiệp tư nhân hoặc các thành viên hợp danh của công ty hợp danh đối với những chủ nợ chưa được thanh toán đầy đủ. Trừ trường hợp giữa người tham gia thủ tục phá sản và chủ nợ có thỏa thuận khác hoặc pháp luật chuyên ngành có quy định khác, các cá nhân này vẫn phải dùng tài sản cá nhân để thực hiện nghĩa vụ nợ theo cam kết về trách nhiệm vô hạn.
• Thực thi nghĩa vụ phát sinh sau phá sản: Các nghĩa vụ về tài sản mới phát sinh sau khi đã có quyết định tuyên bố phá sản sẽ được giải quyết dựa trên các quy định của pháp tương ứng về thi hành án dân sự và các văn bản pháp luật liên quan khác.

Trong quá trình xử lý tranh chấp tài sản hoặc thu hồi nợ sau khi doanh nghiệp gặp khó khăn, các bên có thể cần tìm hiểu thêm về thủ tục khởi kiện đòi nợ doanh nghiệp theo quy định hiện hành để bảo vệ quyền lợi chính đáng.

Cấm đảm nhiệm chức vụ sau khi doanh nghiệp bị tuyên bố phá sản

Để ngăn chặn tình trạng quản lý yếu kém dẫn đến phá sản gây thiệt hại cho nền kinh tế, pháp luật áp dụng các chế tài hạn chế quyền quản lý đối với những người giữ vị trí chủ chốt trong doanh nghiệp bị phá sản:

• Đối với doanh nghiệp 100% vốn nhà nước: Những cá nhân đang giữ chức vụ Chủ tịch, Tổng giám đốc, Giám đốc hoặc thành viên Hội đồng quản trị tại các doanh nghiệp có 100% vốn nhà nước bị tuyên bố phá sản sẽ không được phép đảm đương các chức vụ tương tự tại bất kỳ doanh nghiệp nhà nước nào khác kể từ ngày có quyết định tuyên bố phá sản.
• Đối với người đại diện phần vốn Nhà nước: Người đại diện phần vốn góp của Nhà nước tại các doanh nghiệp có vốn nhà nước, nếu đơn vị đó bị tuyên bố phá sản, sẽ không được tiếp tục đảm nhiệm các chức vụ quản lý tại bất kỳ doanh nghiệp nào khác có sự tham gia của vốn Nhà nước.
• Chế tài đối với hành vi vi phạm pháp luật về phá sản: Trong trường hợp người giữ chức vụ quản lý của doanh nghiệp hoặc hợp tác xã bị tuyên bố phá sản có hành vi cố ý vi phạm các quy định về nghĩa vụ của người quản lý (như vi phạm quy định tại khoản 1 Điều 18, khoản 5 Điều 28, và khoản 1 Điều 48 Luật Phá sản), Thẩm phán có quyền xem xét và quyết định cấm cá nhân đó được quyền thành lập doanh nghiệp, hợp tác xã hoặc làm người quản lý doanh nghiệp trong thời hạn 03 năm kể từ ngày Tòa án có quyết định tuyên bố phá sản.

Việc hiểu rõ vai trò của người điều hành công ty là ai và trách nhiệm pháp lý đi kèm là cực kỳ quan trọng để các nhà quản trị có thể xây dựng chiến lược kinh doanh bền vững, tránh rơi vào tình trạng mất khả năng thanh toán. Bên cạnh đó, việc nắm vững các điều kiện và thủ tục kinh doanh bán lẻ xăng dầu tại Việt Nam cũng là một ví dụ về việc tuân thủ các điều kiện pháp lý chặt chẽ để duy trì hoạt động hợp pháp của doanh nghiệp.