Legalzone xin gửi đến bạn đọc các thông tin hữu ích về Trình tự, thủ tục giải quyết tranh chấp đất đai theo quy định pháp luật
Giải quyết tranh chấp đất đai là vấn đề được nhiều người quan tâm bởi tính chất phổ biến và phức tạp của loại tranh chấp này. Theo khoản 24 Điều 3 Luật Đất đai 2013, tranh chấp đất đai là tranh chấp về quyền, nghĩa vụ của người sử dụng đất giữa hai hoặc nhiều bên trong quan hệ đất đai.
Cần lưu ý rằng đối tượng của tranh chấp đất đai không phải là quyền sở hữu đất. Theo Điều 53 Hiến pháp 2013 và Điều 4 Luật Đất đai 2013, đất đai thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý. Vì vậy, các chủ thể tranh chấp chỉ tranh chấp về quyền sử dụng đất chứ không phải quyền sở hữu.
Trên thực tế, tranh chấp đất đai rất đa dạng về chủ thể và nội dung, nhưng về cơ bản được chia thành ba dạng:
Khi giải quyết tranh chấp đất đai, các cơ quan có thẩm quyền dựa trên những nguyên tắc cơ bản sau:
Theo quy định về giải quyết tranh chấp đất đai trong Luật Đất đai 2013, khi xảy ra tranh chấp, vụ việc được giải quyết qua các thủ tục: hòa giải, thủ tục hành chính và thủ tục tố tụng.
Theo Điều 202 Luật Đất đai 2013, Nhà nước khuyến khích các bên tự hòa giải hoặc giải quyết tranh chấp thông qua hòa giải ở cơ sở. Nếu không hòa giải được, các bên gửi đơn đến Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có đất tranh chấp. Chủ tịch UBND cấp xã có trách nhiệm tổ chức hòa giải, phối hợp với Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp xã và các tổ chức thành viên. Thủ tục hòa giải được thực hiện trong thời hạn không quá 45 ngày kể từ ngày nhận được đơn yêu cầu.
Việc hòa giải phải được lập thành biên bản có chữ ký của các bên và xác nhận hòa giải thành hoặc không thành của UBND cấp xã. Biên bản được gửi đến các bên tranh chấp và lưu tại UBND cấp xã nơi có đất.
Theo khoản 2 Điều 203 Luật Đất đai 2013, tranh chấp đã hòa giải tại UBND cấp xã không thành mà đương sự không có giấy chứng nhận hoặc không có một trong các loại giấy tờ quy định tại Điều 100 Luật Đất đai 2013 thì đương sự có thể lựa chọn nộp đơn yêu cầu giải quyết tranh chấp tại UBND cấp có thẩm quyền.
Tranh chấp đã hòa giải tại UBND cấp xã không thành mà đương sự có giấy chứng nhận hoặc có một trong các loại giấy tờ quy định tại Điều 100 Luật Đất đai 2013 và tranh chấp về tài sản gắn liền với đất; hoặc trường hợp không có các giấy tờ trên nhưng lựa chọn khởi kiện dân sự, thì vụ việc do Tòa án nhân dân giải quyết theo quy định của pháp luật về tố tụng dân sự.
Trong thực tiễn, các tranh chấp đất đai phổ biến gồm: tranh chấp về thừa kế đất đai, nhà ở, tài sản trên đất; tranh chấp hợp đồng chuyển nhượng, chuyển đổi, tặng cho, thế chấp quyền sử dụng đất; tranh chấp mốc giới; tranh chấp chia tài sản chung là đất đai; tranh chấp về bồi thường, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất; tranh chấp việc góp vốn bằng quyền sử dụng đất.
