Luật sư hướng dẫn thủ tục khai nhận di sản thừa kế theo quy định của pháp luật theo quy định mới nhất hiện nay
Khai nhận di sản thừa kế là thủ tục pháp lý quan trọng nhằm xác lập quyền tài sản đối với di sản của người để lại tài sản cho những người thụ hưởng theo di chúc hoặc theo hàng thừa kế quy định tại pháp luật. Việc thực hiện đúng trình tự này giúp đảm bảo tính hợp pháp khi chuyển giao quyền sở hữu từ người đã chết sang người thừa kế.
Sau thời điểm mở thừa kế (thời điểm người để lại di sản qua đời), để thực hiện việc chuyển giao quyền sở hữu tài sản, pháp luật quy định hai loại thủ tục chính tùy thuộc vào ý chí của các bên và nội dung di chúc. Người dân cần phân biệt rõ giữa phân chia di sản thừa kế và khai nhận di sản thừa kế có giống nhau không để áp dụng đúng trình tự.
Căn cứ theo quy định tại Khoản 1 Điều 58 Luật Công chứng 2014, thủ tục công chứng văn bản khai nhận di sản được áp dụng đối với trường hợp: Người duy nhất được hưởng di sản theo pháp luật hoặc những người cùng được hưởng di sản theo pháp luật nhưng có thỏa thuận không phân chia di sản đó. Khi đó, các đồng thừa kế có quyền yêu cầu công chứng văn bản khai nhận di sản để xác lập quyền sở hữu chung hoặc riêng đối với tài sản.
Căn cứ theo Khoản 1 Điều 57 Luật Công chứng 2014, thủ tục công chứng văn bản thỏa thuận phân chia di sản được áp dụng khi: Những người thừa kế theo pháp luật hoặc theo di chúc mà trong di chúc không xác định rõ phần di sản được hưởng của từng người có quyền yêu cầu công chứng văn bản thỏa thuận phân chia di sản. Thủ tục này giúp cụ thể hóa tỷ lệ và hiện vật tài sản mà mỗi cá nhân được nhận.
Để quá trình thực hiện thủ tục khai nhận di sản thừa kế theo quy định của pháp luật diễn ra thuận lợi, người thực hiện cần chuẩn bị đầy đủ các nhóm giấy tờ sau:
Sau khi tiếp nhận và kiểm tra hồ sơ, nếu thấy đầy đủ và hợp lệ theo quy định, cơ quan công chứng sẽ tiến hành thụ lý việc công chứng văn bản thỏa thuận phân chia di sản hoặc văn bản khai nhận di sản. Quy trình cụ thể như sau:
1. Niêm yết việc thụ lý: Việc thụ lý hồ sơ phải được niêm yết tại trụ sở Ủy ban nhân dân cấp xã nơi thường trú cuối cùng của người để lại di sản trong thời hạn 15 ngày. Trường hợp không xác định được nơi thường trú cuối cùng thì niêm yết tại nơi tạm trú cuối cùng.
2. Đối với tài sản là bất động sản: Nếu di sản bao gồm cả bất động sản, việc niêm yết phải được thực hiện đồng thời tại trụ sở UBND cấp xã nơi có bất động sản đó.
3. Đối với tài sản là động sản: Trường hợp di sản chỉ gồm động sản và địa điểm thường trú của người chết không cùng tỉnh/thành phố với nơi đặt tổ chức hành nghề công chứng, tổ chức hành nghề công chứng có thể đề nghị UBND cấp xã nơi thường trú thực hiện việc niêm yết.
4. Hoàn tất thủ tục: Sau thời hạn 15 ngày niêm yết, nếu không có bất kỳ khiếu nại hay tranh chấp nào phát sinh, cơ quan công chứng sẽ tiến hành chứng nhận văn bản thừa kế. Sau khi có văn bản công chứng, người được hưởng di sản cần thực hiện thủ tục đăng ký quyền tài sản tại cơ quan chức năng (như Văn phòng đăng ký đất đai) để hoàn tất việc chuyển tên chủ sở hữu.
Trong quá trình thực hiện, nếu phát sinh mâu thuẫn giữa các đồng thừa kế về quyền lợi hoặc xác định giá trị tài sản, các bên không thể thực hiện thủ tục khai nhận theo phương thức thỏa thuận mà phải chuyển sang hình thức khởi kiện tại Tòa án. Khi đó, người có quyền lợi liên quan cần tìm hiểu kỹ về thủ tục khởi kiện vụ án dân sự theo quy định pháp luật hiện hành để bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình.
