Người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan có được từ bỏ tư cách tham gia tố tụng dân sự của mình không? tham gia tố tụng dân sự của mình không?
Trong quá trình giải quyết các vụ án dân sự, bên cạnh nguyên đơn và bị đơn, thường xuất hiện thêm những chủ thể có quyền lợi hoặc nghĩa vụ gắn liền với nội dung tranh chấp. Vì tâm lý ngại va chạm hoặc muốn tránh các thủ tục pháp lý phức tạp, nhiều cá nhân, tổ chức khi được xác định tư cách liên quan thường có xu hướng né tránh hoặc không muốn tham gia vào quá trình tố tụng. Vậy theo quy định của Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015, người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan có được tự ý từ bỏ tư cách tham gia tố tụng hay không?
Căn cứ theo quy định tại Điều 68 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015, đương sự trong vụ án dân sự bao gồm: nguyên đơn, bị đơn và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan.
Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là chủ thể tuy không phải là người khởi kiện (nguyên đơn) và cũng không phải là người bị kiện (bị đơn), nhưng việc giải quyết vụ án lại tác động trực tiếp đến quyền và nghĩa vụ pháp lý của họ. Việc đưa người này vào tham gia tố tụng có thể được thực hiện theo hai hình thức:
Trong các tranh chấp phức tạp, việc xác định đúng vai trò của các bên là cực kỳ quan trọng, tương tự như cách xem xét các quy định về người thứ ba ngay tình trong Bộ luật dân sự để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các chủ thể liên quan.
Vì là một trong những đương sự, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có đầy đủ các quyền và nghĩa vụ tố tụng theo quy định tại Điều 70 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015. Tùy vào vị thế tham gia (tham gia với tư cách bên có quyền hoặc bên có nghĩa vụ), họ sẽ có các quyền cụ thể như sau:
Nếu người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đưa ra yêu cầu độc lập và yêu cầu này có liên quan đến việc giải quyết vụ án, họ sẽ có các quyền tương đương với nguyên đơn, bao gồm:
Lưu ý, nếu yêu cầu độc lập không được Tòa án chấp nhận để giải quyết trong cùng vụ án này, họ vẫn có quyền khởi kiện bằng một vụ án khác.
Từ các quy định trên, có thể thấy pháp luật tố tụng dân sự không quy định quyền được từ bỏ tư cách tham gia tố tụng của người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan. Khi đã được Tòa án xác định tư cách và đưa vào tham gia giải quyết vụ án, chủ thể này không được phép từ bỏ trách nhiệm pháp lý của mình đối với vụ việc.
Việc tham gia tố tụng khi đã được xác định tư cách là nghĩa vụ bắt buộc. Nếu cá nhân, tổ xúc có hành vi né tránh, không hợp tác nhằm cản trở việc giải quyết vụ án, họ sẽ bị xử lý theo quy định tại Chương X của Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015. Các hành vi cụ thể bao gồm:
Tùy vào tính chất và mức độ vi phạm, các hành vi này có thể bị xử phạt hành chính theo quy định của Luật Xử lý vi phạm hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu đủ yếu tố cấu thành tội phạm. Trong trường hợp phát sinh tranh chấp về quyền sở hữu tài sản trong quá trình này, các bên cần lưu ý tìm hiểu thêm về việc đòi lại tài sản đã bán được không để có phương án bảo vệ quyền lợi chính xác nhất.
Việc tuân thủ đúng trình tự, thủ tục tiến hành hòa giải theo quy định tố tụng dân sự và các nghĩa vụ tố tụng không chỉ giúp vụ án được giải quyết nhanh chóng mà còn đảm bảo quyền lợi hợp pháp của tất cả các bên liên quan.
