Bồi thường thiệt hại trong lĩnh vực xây dựng

Việc bồi thường thiệt hại trong lĩnh vực xây dựng được quy định tại Chương XXI Bộ luật dân sự (BLDS) và Nghị quyết số 06/2006/NQ-HĐTP

Thứ Bảy, 25/4/2020, 23:31 (GMT+7)tuanci6

Trong quá trình xây dựng các công trình dân dụng hoặc dự án hạ tầng, việc đảm bảo an toàn cho các tài sản liền kề là trách nhiệm pháp lý quan trọng. Khi xảy ra tình trạng công trình đang thi công gây nứt, sụp đổ hoặc hư hỏng nhà cửa xung quanh, vấn đề xác định chủ thể có trách nhiệm bồi thường và mức độ bồi thường luôn là tâm điểm của các tranh chấp dân sự.

Trách nhiệm bồi thường thiệt hại do công trình xây dựng gây ra

Theo quy định tại Điều 607 Bộ luật Dân sự (BLDS), chủ sở hữu, người chiếm hữu, người được giao quản lý, sử dụng nhà cửa, công trình xây dựng khác phải bồi thường thiệt hại nếu để nhà cửa, công trình xây dựng đó bị sụp đổ, hư hỏng, sụt lở gây thiệt hại cho người khác. Tuy nhiên, trách nhiệm này sẽ được miễn trừ nếu thiệt hại xảy ra hoàn toàn do lỗi của người bị thiệt hại hoặc do sự kiện bất khả kháng.

Trong trường hợp bên thi công có lỗi dẫn đến việc công trình gây thiệt hại cho bên thứ ba, các bên có thể phải liên đới chịu trách nhiệm bồi thường. Việc xác định lỗi thuộc về chủ sở hữu hay đơn vị thi công cần dựa trên hồ sơ thiết kế và thực tế triển khai tại hiện trường. Nếu phát hiện sai phạm trong quá trình xây dựng, cá nhân/tổ chức có thể đối mặt với các chế tài theo Nghị định số 139/2017/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động đầu tư xây dựng.

Nguyên tắc bồi thường thiệt hại

Dựa trên các quy định của Bộ luật Dân sự, việc bồi thường phải tuân thủ các nguyên tắc cốt lõi sau:

Bồi thường toàn bộ và kịp thời: Thiệt hại thực tế phát sinh phải được bù đắp đầy đủ. Các bên có thể thỏa thuận về mức bồi thường, hình thức (tiền, hiện vật hoặc thực hiện công việc) và phương thức (một lần hoặc nhiều lần).
Giảm mức bồi thường: Người gây thiệt hại có thể được xem xét giảm mức bồi thường nếu do lỗi vô ý mà gây ra thiệt hại quá lớn so với khả năng kinh tế trước mắt và lâu dài của mình.
Thay đổi mức bồi thường: Khi mức bồi thường không còn phù hợp với thực tế, bên bị thiệt hại hoặc bên gây thiệt hại có quyền yêu cầu cơ quan có thẩm quyền xem xét thay đổi.
Lỗi của bên bị thiệt hại: Nếu bên bị thiệt hại có lỗi trong việc để thiệt hại xảy ra hoặc không áp dụng các biện pháp cần thiết để ngăn chặn, hạn chế thiệt hại thì không được bồi thường phần thiệt hại do lỗi của chính mình gây ra.

Các khoản chi phí phải bồi thường cụ thể

Căn cứ theo hướng dẫn tại Nghị quyết số 06/2006/NQ-HĐTP, các khoản bồi thường được phân loại theo loại hình thiệt hại:

1. Thiệt hại về tài sản

Giá trị tài sản bị hủy hoại hoặc bị hư hỏng.
Lợi ích gắn liền với việc sử dụng, khai thác tài sản bị mất mát.
Các chi phí hợp lý để ngăn chặn, hạn chế và khắc phục hậu quả của thiệt hại.

2. Thiệt hại về sức khỏe

Chi phí hợp lý cho việc cứu chữa, bồi dưỡng, phục hồi sức khỏe và chức năng bị mất hoặc giảm sút.
Thu nhập thực tế bị mất hoặc bị giảm sút của người bị thiệt hại.
Chi phí hợp lý và thu nhập thực tế của người chăm sóc trong thời gian điều trị.
Khoản tiền bù đắp tổn thất về tinh thần do sức khỏe bị xâm phạm.

3. Thiệt hại về tính mạng

Chi phí cứu chữa, bồi dưỡng trước khi nạn nhân qua đời.
Chi phí mai táng hợp lý (quan tài, vật dụng khâm liệm, xe tang, chi phí chôn cất/hỏa táng theo thông lệ).
Khoản tiền cấp dưỡng cho những người mà nạn nhân có nghĩa vụ cấp dưỡng trước khi chết.
Khoản tiền bù đắp tổn thất về tinh thần do tính mạng bị xâm phạm.

Tình huống thực tế: Xây dựng vượt quá thiết kế gây nứt nhà liền kề

Tình huống: Một hộ gia đình (ông Y) tiến hành xây dựng nhà 4 tầng nhưng thực tế lại xây vượt quá 02 tầng so với bản vẽ thiết kế đã được cấp phép, dẫn đến tình trạng tường nhà hàng xóm bị nứt nghiêm trọng. Người bị ảnh hưởng có quyền yêu cầu bồi thường không?

Phân tích pháp lý:

Thứ nhất, theo Điều 174 Bộ luật Dân sự, khi xây dựng công trình, chủ sở hữu phải tuân thủ quy định pháp luật về xây dựng, đảm bảo an toàn và không được xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của chủ sở hữu bất động sản liền kề. Việc xây dựng vượt quá số tầng cho phép là hành vi vi phạm quy định quản lý xây dựng đối với nhà ở riêng lẻ và các quy chuẩn kỹ thuật.

Thứ hai, căn cứ Điều 584 Bộ luật Dân sự về căn cứ phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại, hành vi xây dựng sai thiết kế dẫn đến nứt tường nhà bên cạnh là hành vi xâm phạm tài sản của người khác. Do đó, gia đình ông Y có nghĩa vụ phải bồi thường các chi phí sửa chữa, khắc phục tình trạng nứt tường cho chủ nhà bị ảnh hưởng.

Trong trường hợp các bên không thể tự thỏa thuận được mức bồi thường, bên bị thiệt hại có quyền khởi kiện ra Tòa án. Tại đây, Tòa án sẽ xem xét các chứng cứ về lỗi, mức độ thiệt hại thực tế và các quy định pháp luật liên quan để đưa ra phán quyết cuối cùng. Nếu phát hiện có hành vi che giấu hoặc gây khó khăn trong quá trình thu thập chứng cứ, cần lưu ý các quy định về xử lý hành vi không hợp tác với Tòa án và các cơ quan chức năng trong quá trình giải quyết vụ án dân sự để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình.