Thiết kế bố trí mạch tích hợp bán dẫn

Thiết kế bố trí mạch tích hợp bán dẫn là một trong những đối tượng của quyền sở hữu công nghiệp được pháp luật sở hữu trí tuệ Việt Nam bảo hộ. Bài viết dưới đây tổng hợp các quy định về thiết kế bố trí mạch tích hợp bán dẫn theo Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005: khái niệm, điều kiện bảo hộ, quyền đăng ký và phạm vi sử dụng.

Thiết kế bố trí mạch tích hợp bán dẫn là gì?

Máy tính, điện thoại di động và phần lớn thiết bị điện tử hiện đại đều dựa trên ngành công nghiệp bán dẫn, trong đó thiết kế bố trí giữ vai trò cốt lõi. Theo Luật Sở hữu trí tuệ, thiết kế bố trí mạch tích hợp bán dẫn (gọi tắt là thiết kế bố trí) là cấu trúc không gian của các phần tử mạch và mối liên kết các phần tử đó trong mạch tích hợp bán dẫn.

Thiết kế bố trí là một đối tượng của quyền sở hữu công nghiệp, bên cạnh sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, nhãn hiệu... Việc xác lập quyền đối với thiết kế bố trí giúp chủ sở hữu bảo vệ thành quả sáng tạo trong lĩnh vực vi mạch.

Điều kiện bảo hộ thiết kế bố trí mạch tích hợp bán dẫn

Thiết kế bố trí được bảo hộ nếu đáp ứng đồng thời hai điều kiện: có tính nguyên gốc và có tính mới thương mại.

Tính nguyên gốc của thiết kế bố trí

Thiết kế bố trí được coi là có tính nguyên gốc khi đáp ứng các điều kiện:

• Là kết quả lao động sáng tạo của chính tác giả;
• Chưa được những người sáng tạo thiết kế bố trí và những nhà sản xuất mạch tích hợp bán dẫn biết đến một cách rộng rãi tại thời điểm tạo ra thiết kế bố trí đó.

Lưu ý, thiết kế bố trí là sự kết hợp các phần tử, các mối liên kết thông thường chỉ được coi là có tính nguyên gốc nếu toàn bộ sự kết hợp đó có tính nguyên gốc, đáp ứng các điều kiện nêu trên.

Tính mới thương mại của thiết kế bố trí

Thiết kế bố trí được coi là có tính mới thương mại nếu chưa được khai thác thương mại tại bất kỳ nơi nào trên thế giới trước ngày nộp đơn đăng ký.

Thiết kế bố trí không bị coi là mất tính mới thương mại nếu đơn đăng ký được nộp trong thời hạn hai năm kể từ ngày thiết kế bố trí đó đã được người có quyền đăng ký, hoặc người được người đó cho phép, khai thác nhằm mục đích thương mại lần đầu tiên tại bất kỳ nơi nào trên thế giới.

Khai thác thiết kế bố trí nhằm mục đích thương mại là hành vi phân phối công khai nhằm mục đích thương mại đối với mạch tích hợp bán dẫn được sản xuất theo thiết kế bố trí, hoặc hàng hóa chứa mạch tích hợp bán dẫn đó.

Đối tượng không được bảo hộ với danh nghĩa thiết kế bố trí

• Nguyên lý, quy trình, hệ thống, phương pháp được thực hiện bởi mạch tích hợp bán dẫn;
• Thông tin, phần mềm chứa trong mạch tích hợp bán dẫn.

Quyền đăng ký thiết kế bố trí mạch tích hợp bán dẫn

Quyền đăng ký thiết kế bố trí thuộc về:

• Tác giả tạo ra thiết kế bố trí bằng công sức và chi phí của mình;
• Tổ chức, cá nhân đầu tư kinh phí, phương tiện vật chất cho tác giả dưới hình thức giao việc, thuê việc, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác và thỏa thuận đó không trái quy định pháp luật. Đối với thiết kế bố trí được tạo ra do sử dụng cơ sở vật chất – kỹ thuật, kinh phí từ ngân sách nhà nước thì quyền đăng ký thực hiện theo quy định của Chính phủ.

Trường hợp nhiều tổ chức, cá nhân cùng nhau tạo ra hoặc cùng đầu tư để tạo ra thiết kế bố trí thì các bên đều có quyền đăng ký, và quyền đăng ký chỉ được thực hiện nếu tất cả các tổ chức, cá nhân đó đồng ý.

Người có quyền đăng ký có thể chuyển giao quyền đăng ký cho tổ chức, cá nhân khác dưới hình thức hợp đồng bằng văn bản, để thừa kế hoặc kế thừa theo quy định của pháp luật, kể cả khi đã nộp đơn đăng ký.

Chủ sở hữu và tác giả thiết kế bố trí

Chủ sở hữu thiết kế bố trí là tổ chức, cá nhân được cơ quan có thẩm quyền cấp văn bằng bảo hộ là Giấy chứng nhận đăng ký thiết kế bố trí mạch tích hợp bán dẫn.

Tác giả thiết kế bố trí là người trực tiếp sáng tạo ra thiết kế bố trí; nếu có hai người trở lên cùng trực tiếp sáng tạo thì họ là đồng tác giả.

Quyền nhân thân của tác giả gồm:

• Được ghi tên là tác giả trong Giấy chứng nhận đăng ký thiết kế bố trí mạch tích hợp bán dẫn;
• Được nêu tên là tác giả trong các tài liệu công bố, giới thiệu về thiết kế bố trí.

Về quyền tài sản, tác giả được nhận thù lao theo quy định về nghĩa vụ trả thù lao cho tác giả sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, thiết kế bố trí.

Quy định về sử dụng thiết kế bố trí

Sử dụng thiết kế bố trí là việc thực hiện các hành vi:

• Sao chép thiết kế bố trí; sản xuất mạch tích hợp bán dẫn theo thiết kế bố trí được bảo hộ;
• Bán, cho thuê, quảng cáo, chào hàng hoặc tàng trữ các bản sao thiết kế bố trí, mạch tích hợp bán dẫn sản xuất theo thiết kế bố trí hoặc hàng hóa chứa mạch tích hợp bán dẫn sản xuất theo thiết kế bố trí được bảo hộ;
• Nhập khẩu bản sao thiết kế bố trí, mạch tích hợp bán dẫn sản xuất theo thiết kế bố trí hoặc hàng hóa chứa mạch tích hợp bán dẫn sản xuất theo thiết kế bố trí được bảo hộ.

Việc nắm rõ phạm vi sử dụng giúp chủ sở hữu xác định được khi nào hành vi của bên thứ ba xâm phạm quyền đối với thiết kế bố trí của mình.

Xem thêm các chủ đề khác về sở hữu trí tuệ

• Điều kiện bảo hộ đối với sáng chế
• Đăng ký bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp
• Doanh nghiệp cần bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ những gì?