Sẽ sửa quy định để tăng tính minh bạch trong đấu thầu
Bộ Kế hoạch và Đầu tư đang tiến hành xây dựng văn bản thay thế Thông tư liên tịch số 07/2015/TTLT-BKHĐT-BTC sẽ sửa quy định
Yêu cầu tăng tính minh bạch trong đấu thầu là định hướng xuyên suốt trong quá trình hoàn thiện pháp luật đấu thầu của Việt Nam. Nếu trước đây nhiều nội dung được điều chỉnh tại Thông tư liên tịch số 07/2015/TTLT-BKHĐT-BTC, thì hiện nay khung pháp lý đã được nâng cấp toàn diện bằng Luật Đấu thầu năm 2023 và các nghị định hướng dẫn, với nhiều quy định mới nhằm công khai hóa thông tin và ngăn chặn gian lận.
Khung pháp lý hiện hành về minh bạch trong đấu thầu
Văn bản nền tảng hiện nay là Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15, được Quốc hội khóa XV thông qua ngày 23/6/2023 và có hiệu lực từ ngày 01/01/2024, thay thế Luật Đấu thầu số 43/2013/QH13. Luật gồm 10 chương, 96 điều, quy định về quản lý nhà nước đối với hoạt động đấu thầu, lựa chọn nhà thầu và lựa chọn nhà đầu tư.
Để hướng dẫn chi tiết việc lựa chọn nhà thầu, Chính phủ đã ban hành Nghị định 24/2024/NĐ-CP ngày 27/02/2024. Như vậy, các nội dung trước đây dự kiến sửa đổi ở cấp thông tư đã được luật hóa và quy định cụ thể, đồng bộ hơn.
Đẩy mạnh đấu thầu qua mạng để công khai thông tin
Một trong những giải pháp cốt lõi tăng minh bạch là bắt buộc thực hiện trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia. Theo Điều 50 Luật Đấu thầu 2023, đấu thầu rộng rãi, đấu thầu hạn chế, chào hàng cạnh tranh trong nước phải thực hiện qua mạng theo lộ trình; đặc biệt, từ ngày 01/01/2025 áp dụng đấu thầu qua mạng đối với tất cả các gói thầu (trừ trường hợp được phép không đấu thầu trên hệ thống).
Các nội dung được thực hiện trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia bao gồm: đăng tải thông tin lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư; lập, thẩm định, phê duyệt hồ sơ mời thầu, hồ sơ yêu cầu; lập và nộp hồ sơ dự thầu; mở thầu; đánh giá hồ sơ và phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu. Việc số hóa toàn bộ quy trình giúp giảm tiếp xúc trực tiếp, hạn chế thông đồng, gian lận.
Phát hành hồ sơ mời thầu và chi phí lựa chọn nhà thầu
Đúng với tinh thần công khai, theo Điều 15 Luật Đấu thầu 2023, hồ sơ mời thầu đối với đấu thầu trong nước, hồ sơ yêu cầu, hồ sơ mời quan tâm, hồ sơ mời sơ tuyển được phát hành miễn phí trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia. Đối với đấu thầu quốc tế, hồ sơ mời thầu cũng được phát hành trên hệ thống; nhà thầu nộp tiền mua bản điện tử khi nộp hồ sơ dự thầu. Chủ đầu tư, bên mời thầu chịu chi phí đăng tải thông tin và tổ chức lựa chọn nhà thầu.
Các điểm mới góp phần tăng minh bạch, chống tiêu cực
- Quy định rõ thời gian tối thiểu để nhà thầu chuẩn bị hồ sơ và thời gian tối đa để bên mời thầu đăng tải thông tin, tránh kéo dài, gây khó dễ.
- Cắt giảm một số thủ tục thẩm định, phê duyệt ở cấp trung gian.
- Kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia với hệ thống đăng ký doanh nghiệp, quản lý thuế, kho bạc để kiểm tra chéo thông tin nhà thầu.
- Hoàn thiện quy định về hồ sơ mời thầu, phương pháp và tiêu chí đánh giá nhằm khắc phục tình trạng "cài cắm" tiêu chí, hạn chế cạnh tranh.
- Bổ sung quy định cấm tham gia hoạt động đấu thầu và công khai quyết định cấm trên hệ thống.
Nguyên tắc xuyên suốt khi xử lý tình huống đấu thầu (Điều 88) là bảo đảm cạnh tranh, công bằng, minh bạch, hiệu quả kinh tế và trách nhiệm giải trình. Đây chính là thước đo để đánh giá tính minh bạch trong từng gói thầu.
Lưu ý cho bên mời thầu và nhà thầu
Bên mời thầu cần đăng tải đầy đủ, đúng thời hạn các thông tin về gói thầu và đính kèm hồ sơ mời thầu trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia; nhà thầu chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác, trung thực của thông tin đã đăng ký, đăng tải. Việc nắm vững quy định mới giúp các bên tránh rủi ro pháp lý và bảo vệ quyền lợi hợp pháp khi có kiến nghị, khiếu nại.
